Siết nợ thuế từ 1 triệu đồng: Cần chế tài thép hay sự linh hoạt?

Việc áp dụng mức nợ "cỏ" để chặn xuất cảnh không chỉ gây rủi ro cho người nộp thuế vì lỗi kỹ thuật mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả quản trị khi chi phí cưỡng chế có thể cao hơn số tiền thu hồi.

Dự thảo hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế đang thu hút sự chú ý khi đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh sau 30 ngày kể từ thời điểm nhận thông báo.

Trong khi đó, các ngưỡng hiện hành đối với cá nhân và doanh nghiệp vẫn được giữ nguyên, lần lượt là từ 50 triệu đồng và 500 triệu đồng nếu quá hạn trên 120 ngày.

Theo thống kê của cơ quan quản lý, hiện có hơn 963.000 người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế, với tổng số nợ lên tới hơn 32.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hơn một nửa số trường hợp trong nhóm này nợ dưới 1 triệu đồng, song tổng số tiền chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng dư nợ. Điều này khiến đề xuất áp ngưỡng 1 triệu đồng nhanh chóng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều.

Lo ngại bị “vướng” chỉ vì khoản nợ nhỏ

Nhiều ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng có thể khiến không ít cá nhân, hộ kinh doanh vô tình rơi vào diện bị hoãn xuất cảnh do chưa cập nhật địa chỉ kinh doanh hoặc còn tồn khoản nợ nhỏ phát sinh từ thủ tục kỹ thuật.

Không ít người hiện chỉ biết mình bị cưỡng chế khi ra tới sân bay, dẫn đến thiệt hại chi phí vé máy bay, khách sạn và lịch trình công việc.

Các chuyên gia thuế cho rằng việc siết quản lý là cần thiết, nhưng quá trình thực hiện cần đi kèm cơ chế cảnh báo minh bạch và nhiều bước xác minh trước khi áp dụng biện pháp mạnh.

Một số ý kiến đề xuất hệ thống thuế cần tự động gửi thông báo qua tin nhắn, email hoặc liên hệ trực tiếp để người nộp thuế có thời gian xử lý nghĩa vụ trước khi bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Chuyên gia đề xuất nâng ngưỡng lên 50 triệu đồng

Trao đổi về dự thảo, nhiều chuyên gia đánh giá việc lần đầu đưa ra ngưỡng tối thiểu đã là bước tiến so với trước đây — thời điểm chưa có bất kỳ giới hạn cụ thể nào.

Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng ngưỡng 1 triệu đồng vẫn quá thấp và chưa đảm bảo tính tương thích với quy định đang áp dụng cho nhóm cá nhân hoạt động bình thường.

Một số chuyên gia kiến nghị nâng ngưỡng này lên 50 triệu đồng nhằm đảm bảo công bằng giữa các nhóm đối tượng và tránh tạo áp lực không cần thiết với những trường hợp phát sinh nợ nhỏ ngoài ý muốn.

Theo giới chuyên môn, điểm tích cực của dự thảo nằm ở cách phân loại theo mức độ rủi ro. Người vẫn hoạt động bình thường tại địa chỉ đăng ký được áp dụng thời gian xử lý dài hơn, trong khi nhóm có dấu hiệu bỏ địa chỉ kinh doanh sẽ bị siết sớm hơn để hạn chế thất thu thuế.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm cơ chế linh hoạt như cho phép giải trình, nộp bổ sung, nộp dần hoặc xử lý trực tiếp ngay tại cửa khẩu trong các trường hợp phát sinh đột xuất.