Sắp có tin vui về Iran?

Phát biểu từ New Delhi, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định thế giới chuẩn bị đón nhận "tin vui" về một thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Iran chỉ trong vài giờ tới.

Ván bài địa chính trị đang đi đến hồi kết khi Washington tuyên bố sẽ khóa chặt vĩnh viễn tham vọng hạt nhân của Tehran, bất chấp những phản ứng gay gắt từ đồng minh Israel.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 24/5 bất ngờ phát tín hiệu lạc quan về khả năng hạ nhiệt căng thẳng với Iran, cho biết thế giới có thể nhận được “tin vui” chỉ trong vài giờ tới.

Phát biểu tại New Delhi, ông Rubio úp mở rằng Washington đang tiến rất gần tới một bước đột phá ngoại giao liên quan cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua.

“Tôi thực sự tin rằng có thể trong vài giờ tới, thế giới sẽ nghe được một số thông tin tích cực”, ông nói, đồng thời cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ là người đưa ra thông báo chính thức nếu đạt được thỏa thuận.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, trọng tâm lớn nhất của tiến trình đàm phán hiện nay là vấn đề eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân Iran. Washington muốn đảm bảo tuyến hàng hải chiến lược này được mở lại hoàn toàn, đồng thời ngăn Tehran tiến gần hơn tới năng lực sở hữu vũ khí hạt nhân.

“Mục tiêu cuối cùng là Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân, ít nhất là khi ông Donald Trump còn là tổng thống”, ông Rubio nhấn mạnh.

Phát biểu trên được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Trump tuyên bố một thỏa thuận với Iran “về cơ bản đã hoàn tất”, chỉ còn chờ thống nhất các chi tiết cuối cùng giữa Mỹ, Iran và một số quốc gia liên quan.

Theo nguồn tin từ Axios, dự thảo thỏa thuận đang được xúc tiến bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, Iran tiến hành rà phá thủy lôi để đảm bảo an toàn hàng hải và được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu.

Đổi lại, Mỹ được cho là sẽ từng bước nới lỏng phong tỏa hải quân, xem xét giảm một phần trừng phạt và giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Tehran ở nước ngoài.

Tuy nhiên, tiến trình này chưa hoàn toàn suôn sẻ. Iran được cho là muốn Mỹ dỡ bỏ sâu hơn các lệnh cấm vận, trong khi Washington vẫn giữ lập trường “nới lỏng theo từng bước” để buộc Tehran thực hiện đầy đủ cam kết.

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là việc chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon. Theo các nguồn tin, Israel vẫn được quyền phản ứng quân sự nếu Hezbollah phát động tấn công mới hoặc tái vũ trang.

Thông tin này khiến Tel Aviv tỏ ra thận trọng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đã điện đàm với ông Trump để bày tỏ lo ngại về một số điều khoản liên quan Lebanon và tiến trình xử lý chương trình hạt nhân Iran.

Giới quan sát nhận định nếu thỏa thuận được công bố trong ít giờ tới như tín hiệu từ Washington, đây có thể là bước ngoặt lớn nhất tại Trung Đông kể từ đầu năm, đồng thời giúp hạ nhiệt áp lực với thị trường dầu mỏ và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng mọi thứ có thể đảo chiều vào phút cuối, bởi khác biệt giữa các bên vẫn chưa hoàn toàn được giải quyết.