Sacombank – Hành trình ba thập kỷ đầy biến động và ba lần chuyển giao quyền lực

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) là một trong những cái tên nổi bật nhất trong ngành tài chính ngân hàng Việt Nam không chỉ bởi quy mô hoạt động mà còn bởi lịch sử phát triển đầy kịch tính với ba giai đoạn lãnh đạo, ba lần chuyển giao quyền lực và những bước ngoặt lớn mang tính định hình vận mệnh ngân hàng.

Giai đoạn I: Thời kỳ xây dựng nền móng – Đặng Văn Thành và kỷ nguyên của Sacombank tư nhân hóa

Sacombank được sáng lập và phát triển bởi ông Đặng Văn Thành – hiện là Chủ tịch Tập đoàn TTC. Vào thập niên 90 và những năm đầu 2000, ông Thành đã định vị Sacombank là một trong những ngân hàng TMCP tiên phong trong làn sóng hiện đại hóa ngành tài chính, áp dụng công nghệ vào dịch vụ ngân hàng và phát triển mạng lưới chi nhánh rộng khắp cả nước.

Dưới sự điều hành của ông, Sacombank ghi dấu ấn với nhiều bước đi chiến lược: là ngân hàng đầu tiên niêm yết trên HOSE (năm 2006), mở rộng hoạt động sang Lào và Campuchia, đồng thời liên kết với nhiều công ty tài chính, bảo hiểm và bất động sản để mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Gia đình ông Thành cũng giữ nhiều vị trí quan trọng trong ngân hàng và các công ty liên quan, góp phần củng cố quyền lực và ảnh hưởng trong hệ sinh thái Sacombank.

Ông Đặng Hồng Anh và Ông Đặng Văn Thành

Giai đoạn II: Màn thâu tóm ngoạn mục của Trầm Bê và di sản nợ xấu từ Ngân hàng Phương Nam

Năm 2012, giới tài chính chấn động khi Sacombank bị thâu tóm bởi ông Trầm Bê – một doanh nhân gốc Trà Vinh nổi danh với khả năng thao túng thị trường tài chính bằng những thương vụ ngầm. Thông qua các cá nhân và pháp nhân trung gian, ông Trầm Bê đã âm thầm gom cổ phần Sacombank dưới ngưỡng phải công bố, rồi bất ngờ xuất hiện tại Đại hội cổ đông để cùng “phe nhóm” bỏ phiếu nắm quyền kiểm soát ngân hàng.

Khi ấy, ông Trầm Bê cũng đang sở hữu Ngân hàng Phương Nam – một tổ chức tài chính yếu kém, đang gặp nhiều khó khăn về thanh khoản và nợ xấu. Sau màn sáp nhập đầy tranh cãi vào năm 2015, Sacombank không chỉ mất dần bản sắc cũ mà còn phải gồng gánh một “di sản nặng nề” từ Phương Nam: hàng nghìn tỷ đồng nợ xấu, các dự án bất động sản dang dở, và hệ thống quản trị rối ren. Nhiều khoản tín dụng được cấp phát dưới thời Trầm Bê mang tính ưu ái cho các công ty sân sau, liên quan đến bất động sản hoặc doanh nghiệp thân hữu, gây rủi ro lớn cho hệ thống tài chính ngân hàng.

Đỉnh điểm, năm 2017, ông Trầm Bê bị bắt với cáo buộc “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước trong quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” liên quan đến việc cho vay sai quy định, gây thất thoát hàng ngàn tỷ đồng. Sau biến cố này, nhiều công ty từng là “chân rết” của ông Trầm Bê dần rút lui khỏi Sacombank, và ngân hàng bước vào giai đoạn tái cơ cấu toàn diện.

Ông Trầm Bê

Giai đoạn III: Thời kỳ phục hồi và tái cấu trúc dưới thời Dương Công Minh

Ngay sau khi ông Trầm Bê bị bắt, ông Dương Công Minh – Chủ tịch Tập đoàn Him Lam – được mời về tiếp quản Sacombank trong bối cảnh ngân hàng đứng trước nguy cơ mất kiểm soát. Kể từ năm 2017, dưới sự điều hành của ông Minh, Sacombank đã khởi động chương trình tái cơ cấu giai đoạn 2016–2025 theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước.

Trọng tâm giai đoạn này là xử lý nợ xấu, thoái vốn khỏi các công ty không hiệu quả, thu hồi tài sản đảm bảo, và nâng cao chất lượng tín dụng. Dù đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, nhưng một trong những khó khăn lớn nhất là việc cổ đông nhiều năm liền yêu cầu chia cổ tức – điều mà ngân hàng vẫn chưa thể thực hiện do chưa hoàn tất tái cơ cấu, đặc biệt là vướng mắc pháp lý liên quan đến khối cổ phần 32,5% từng thuộc về ông Trầm Bê hiện do cơ quan chức năng quản lý.

Tính đến cuối năm 2024, Sacombank đạt lợi nhuận trước thuế 12.700 tỷ đồng – mức cao nhất trong lịch sử ngân hàng. Tổng tài sản đạt hơn 29 tỷ USD, tăng trưởng 7% so với năm trước. Ngân hàng cũng mở rộng cho vay các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, bất động sản công nghiệp và năng lượng tái tạo, đồng thời đầu tư mạnh vào số hóa hoạt động và tối ưu hóa dịch vụ khách hàng.

Ông Dương Công Minh

Giao thời mới: Tổng Giám đốc từ chức và kỳ vọng chuyển mình lần ba

Tháng 5/2025, Tổng Giám đốc Nguyễn Đức Thạch Diễm bất ngờ nộp đơn từ chức sau gần một thập kỷ giữ vai trò điều hành để tập trung hỗ trợ Hội đồng Quản trị trong định hướng chiến lược. Việc bà Diễm rút lui được giới quan sát xem như dấu hiệu cho một cuộc chuyển giao quyền lực tiếp theo – có thể là lần thứ ba trong lịch sử Sacombank.

Bà Nguyễn Đức Thạch Diễm

Hiện tại, các cổ đông kỳ vọng ngân hàng sẽ sớm hoàn tất quá trình tái cơ cấu, xử lý xong phần cổ phần “mắc kẹt” và chính thức bước vào chu kỳ phát triển bền vững, minh bạch hơn. Các dự án mới của Sacombank tập trung vào ngân hàng số, dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp FDI, tài trợ chuỗi cung ứng, và tài chính xanh. Dù con đường phía trước còn không ít thách thức, nhưng nếu tận dụng được đà phục hồi mạnh mẽ hiện tại, Sacombank hoàn toàn có thể trở lại vị thế của một ngân hàng tư nhân dẫn đầu thị trường – lần nữa.