Sa lầy tại Iran, Tổng thống Trump phải "cậy nhờ" ông Putin?

Cuộc chiến tại Iran không kết thúc chớp nhoáng như kỳ vọng mà đang biến thành một "vũng lầy" chiến lược. Trong bối cảnh ảnh hưởng suy giảm và thị trường năng lượng bất ổn, Washington buộc phải tính tới vai trò trung gian của Moscow để tháo gỡ nút thắt đang ngày càng siết chặt.

Cuộc điện đàm tối 9/3 (giờ Mỹ) giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Vladimir Putin được nhiều chuyên gia xem là nỗ lực của Washington nhằm tìm lối thoát cho tình thế ngày càng khó khăn trong cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.

 

Các căn cứ quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh hư hại lớn sau các đòn trả đũa của Iran.

Dù vậy, Nhà Trắng vẫn duy trì giọng điệu cứng rắn. Ông Trump tiếp tục khẳng định quyền định hình tương lai chính trị của Iran, thậm chí bóng gió về khả năng lựa chọn lãnh đạo tinh thần mới cho quốc gia này. Ông cũng kêu gọi các tàu chở dầu “thể hiện lòng can đảm” để phá vỡ cái mà Washington mô tả là sự phong tỏa của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, diễn biến thực tế trên chiến trường lại cho thấy tình hình đang ngày càng bất lợi cho Washington. Quán tính của cuộc xung đột quy mô lớn đang gia tăng, kéo theo nhiều hệ quả khó kiểm soát.

Ngay cả một số đối tác thân cận của Mỹ trong khu vực cũng bắt đầu giữ khoảng cách. Kuwait tuyên bố không cho phép sử dụng lãnh thổ nước này để tấn công Iran, trong khi nhiều thông tin về các kênh tiếp xúc hậu trường giữa các quốc gia Arab và Tehran xuất hiện ngày càng nhiều.

Những diễn biến đó cho thấy kịch bản mà Nhà Trắng kỳ vọng khi phát động chiến dịch quân sự đã không trở thành hiện thực.

Ảnh hưởng của Mỹ suy giảm

Một trong những hệ quả rõ ràng nhất của cuộc xung đột là sự suy giảm ảnh hưởng của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt ở khu vực vùng Vịnh.

Không chỉ cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ trong khu vực bị tổn thất, một số thành phần trong hệ thống phòng thủ hỗ trợ Israel, bao gồm cả mạng lưới cảnh báo sớm, cũng đã bị suy yếu.

Quan trọng hơn, nhiều quốc gia trong khu vực bắt đầu nghi ngờ mức độ đáng tin cậy của các cam kết an ninh từ Washington. Khi những nghi ngờ này xuất hiện, việc khôi phục niềm tin là điều không hề dễ dàng.

Trong bối cảnh đó, việc Washington tìm kiếm sự hỗ trợ từ Moscow trở nên dễ hiểu hơn.

Nhà máy lọc dầu Orsknefteorgsintez ở thành phố Orsk, vùng Orenburg (Nga). Dù bị EU cắt giảm nhập khẩu đáng kể, Nga vẫn cung cấp lên tới 13% khí đốt cho EU

Thị trường năng lượng chịu áp lực

Xung đột tại Trung Đông cũng đang tạo ra sức ép lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Điều mà Washington ban đầu mô tả là một “cơn co thắt tạm thời” của thị trường dầu mỏ đang có nguy cơ trở thành sự gián đoạn kéo dài đối với chuỗi cung ứng năng lượng thế giới.

Nếu tình hình leo thang, vận tải dầu khí đường biển – lĩnh vực mà Mỹ từng cam kết bảo vệ – có thể trở nên rủi ro hơn. Khi đó, các tuyến đường ống năng lượng sẽ lại trở thành lựa chọn chiến lược quan trọng.

Trong bối cảnh này, việc Nga đề xuất khả năng nối lại nguồn cung dầu khí cho châu Âu thông qua hệ thống đường ống càng thu hút sự chú ý.

Bản chất xung đột đang thay đổi

Sau hơn 10 ngày giao tranh, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran cũng bắt đầu bước sang một giai đoạn mới.

Bên cạnh các hoạt động quân sự truyền thống, các hình thức phá hoại và tấn công phi đối xứng đang ngày càng nổi bật. Nhiều mục tiêu liên quan đến Mỹ – từ cơ sở hạ tầng đến công dân – có thể trở thành đích nhắm ở nhiều nơi trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, ảnh hưởng của Moscow đối với Tehran có thể trở thành yếu tố quan trọng nếu Washington muốn tìm cách hạ nhiệt căng thẳng.

Áp lực chính trị tại Washington

Cuộc chiến mà một số nhà hoạch định chiến lược ở Washington từng kỳ vọng chỉ kéo dài vài ngày giờ đây có nguy cơ biến thành một cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng.

Một kịch bản như vậy có thể nhanh chóng tạo ra áp lực chính trị lớn trong nội bộ nước Mỹ.

Sự ủng hộ dành cho Tổng thống Trump vốn đã suy yếu trước khi chiến sự nổ ra. Khi xung đột kéo dài, các hệ lụy chính trị – từ chi phí chiến tranh đến hậu quả nhân đạo – sẽ ngày càng rõ rệt.

Trong bức tranh đó, Moscow có thể giúp tháo gỡ một số mắt xích của “nút thắt Iran”. Tuy nhiên, những hệ lụy chính trị mà cuộc chiến tạo ra trong lòng nước Mỹ rốt cuộc vẫn là vấn đề mà chính Washington phải tự giải quyết.