Quy luật 30 ngày: Khi sự hoảng loạn địa chính trị "hết hạn"

Xung đột Trung Đông khiến giá dầu và vàng tăng vọt khi dòng tiền đổ vào tài sản trú ẩn. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử cho thấy những phản ứng hoảng loạn của thị trường thường không kéo dài quá lâu.

Giá dầu, vàng tăng mạnh sau khi xung đột nổ ra

Căng thẳng tại Trung Đông leo thang cuối tuần qua đã khiến thị trường hàng hóa phản ứng mạnh.

Giá dầu Brent đóng cửa ngày 4/3 ở 82,42 USD/thùng, từng có lúc chạm 85,12 USD/thùng do lo ngại nguồn cung qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Trong khi đó, giá vàng bật tăng từ khoảng 5.100 USD lên gần 5.400 USD/ounce, trước khi hạ nhiệt về 5.142 USD/ounce.

Dòng tiền lập tức tìm đến các tài sản an toàn. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những biến động mạnh ngay sau các cú sốc địa chính trị thường chỉ phản ánh phản ứng tức thời của thị trường.

Theo phân tích của The Conversation, khi xung đột bùng phát, thị trường tài chính gần như lập tức “định giá lại rủi ro”. Đây không chỉ là phản ứng tâm lý mà còn là quá trình giới đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về các kịch bản có thể xảy ra.

Trong các loại tài sản, dầu mỏ thường phản ứng nhanh nhất bởi Trung Đông giữ vai trò trọng yếu trong nguồn cung năng lượng toàn cầu. Khi giá dầu tăng mạnh, điều đó không nhất thiết đồng nghĩa nguồn cung đã bị gián đoạn, mà phản ánh “phí bảo hiểm rủi ro” mà thị trường cộng thêm vào giá.

Song song với đó, dòng vốn có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản phòng thủ như vàng và trái phiếu chính phủ, tạo ra hiện tượng “flight to safety” (tìm nơi trú ẩn). Ngược lại, thị trường chứng khoán thường chịu áp lực bán trong những phiên đầu tiên khi tâm lý né tránh rủi ro gia tăng.

Một ví dụ điển hình là cuộc giao tranh Israel – Iran kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025. Theo Yahoo Finance, trong ngày đầu tiên của xung đột, giá dầu Brent tăng 7,3%, vàng tăng 1,49%, trong khi chỉ số S&P 500 giảm 1,13%.

Quy luật 30 ngày của thị trường

Tuy phản ứng ban đầu thường dữ dội, dữ liệu lịch sử cho thấy xu hướng này hiếm khi kéo dài.

Nghiên cứu của Yahoo Finance về 9 sự kiện địa chính trị lớn từ năm 1990 đến nay cho thấy hướng biến động của thị trường trong ngày đầu chỉ trùng với xu hướng sau một tháng trong chưa tới 56% trường hợp.

Thị trường chứng khoán thường chìm trong sắc đỏ ở những phiên đầu tiên sau cú sốc do tâm lý e ngại rủi ro bào mòn lợi nhuận bùng phát 

Nói cách khác, phần lớn tài sản sẽ ổn định hoặc đảo chiều trong khoảng 30 phiên giao dịch, ngay cả khi căng thẳng vẫn tiếp diễn.

Diễn biến của cuộc xung đột Israel – Iran năm 2025 là một ví dụ rõ ràng. Sau 30 phiên giao dịch:

Giá dầu Brent giảm 0,6% so với thời điểm bùng nổ xung đột

Giá vàng giảm 1,39%

Chỉ số S&P 500 tăng mạnh 5,7%

Mô hình “tăng sốc rồi hạ nhiệt” cũng từng lặp lại ở nhiều cú sốc lớn. Sau sự kiện 11/9/2001, giá vàng tăng gần 7% trong phiên đầu, nhưng sau 30 ngày mức tăng chỉ còn khoảng 2,3%.

Tương tự, khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát, giá dầu có lúc tăng hơn 34% trong vài ngày, nhưng đà tăng nhanh chóng suy yếu sau đó.

Theo ông Chris Verrone, chiến lược gia của Strategas, giá dầu thường đạt đỉnh chỉ khoảng một tuần sau khi xung đột nổ ra, trước khi dần hạ nhiệt.

Ngoại lệ hiếm hoi là khủng hoảng Kuwait năm 1990, khi giá dầu tăng hơn 57% trong vòng 30 ngày, kéo thị trường chứng khoán Mỹ giảm hơn 10%. Tuy vậy, sau khi căng thẳng hạ nhiệt, thị trường vẫn bước vào chu kỳ phục hồi.

Bài học cho thị trường hiện tại

Những dữ liệu lịch sử cho thấy thị trường tài chính không phải là cỗ máy dự báo chính trị, mà giống như một “nhiệt kế” phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư trước các rủi ro mới.

Theo The Conversation, giá dầu tăng có thể nhanh chóng lan sang chi phí vận tải, thực phẩm và hàng tiêu dùng. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, lạm phát sẽ gia tăng, kéo theo chi phí vay vốn và sức ép lên hoạt động đầu tư.

Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư, biến động ngắn hạn không nhất thiết phản ánh xu hướng dài hạn.

Ông Jim Smigiel, Giám đốc đầu tư của SEI, cho rằng thị trường hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá đầy đủ hệ lụy dài hạn của căng thẳng địa chính trị mới nhất. Vì vậy, những quyết định tái cơ cấu danh mục dựa trên phản ứng hoảng loạn trong vài phiên đầu có thể dẫn tới sai lầm.

Hiện tại, giới tài chính chủ yếu đang điều chỉnh lại mức định giá rủi ro, chứ chưa xuất hiện dấu hiệu của một làn sóng bán tháo mang tính hệ thống.

Diễn biến của vàng, dầu và chứng khoán trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào một yếu tố then chốt: liệu những gián đoạn nguồn cung hiện nay chỉ mang tính tạm thời, hay sẽ trở thành những điểm nghẽn dài hạn đối với kinh tế toàn cầu.