Quý I/2025: Khi thị trường “dẫn dắt” doanh nghiệp vào thế khó

Khi quý II/2025 khởi động cũng là lúc doanh nghiệp bắt đầu bước vào trận địa thực thi kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh thị trường chất chứa áp lực. Sức ép không chỉ hiện hữu, mà còn lan rộng, trở thành thách thức dai dẳng mà giới doanh nghiệp buộc phải đối mặt.

Sức ép thị trường: Cơn sóng dữ đầu năm

Bước vào quý II/2025, khi kế hoạch kinh doanh chuyển từ giấy tờ sang hiện thực, các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đang phải chống chọi với sức ép ngày một nặng nề từ thị trường – cả trong lẫn ngoài nước.

Kết quả khảo sát do Cục Thống kê thực hiện trong quý I/2025 phản ánh rõ nét thực trạng này. Hơn một nửa số doanh nghiệp tham gia ghi nhận nhu cầu thị trường nội địa đang sụt giảm mạnh, trong khi tính cạnh tranh giữa hàng hóa trong nước lại leo thang. Chưa dừng ở đó, sức mua từ thị trường quốc tế – đặc biệt là từ những đối tác chủ lực – cũng suy yếu, khiến 30,5% doanh nghiệp xem đây là thách thức không thể làm ngơ.

Tình thế càng thêm rối ren sau quyết định áp thuế đối ứng của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhắm vào hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Các doanh nghiệp xuất khẩu giờ đây không chỉ đối mặt với những rào cản thương mại mới mà còn phải điều chỉnh lại toàn bộ chiến lược kinh doanh trong thời gian tới.

Tín hiệu tích cực: Lực bật từ nội lực

Tình hình có thể đặt ra nhiều dấu hỏi cho các dự báo quý II/2025, đặc biệt với khối doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu lớn vào thị trường Mỹ. Song, trong nội tại khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo, vẫn le lói nhiều điểm sáng.

Cụ thể, có đến 45,8% doanh nghiệp tin rằng quý II sẽ khởi sắc hơn so với quý I; 39,2% cho rằng tình hình sẽ giữ ổn định. Chỉ 15% dự báo môi trường kinh doanh sẽ trở nên khó khăn hơn.

Khu vực FDI ghi nhận mức độ lạc quan cao nhất: 87% số doanh nghiệp cho rằng tình hình quý II sẽ tốt hơn hoặc ổn định. Con số này ở nhóm doanh nghiệp nhà nước và tư nhân cũng rất đáng chú ý, lần lượt đạt 84,7% và 84,1%.

Về khối lượng sản xuất, 45,1% doanh nghiệp dự báo sẽ tăng trong quý II; 40,9% giữ ổn định và chỉ 14% cho rằng sẽ giảm. Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận ở số lượng đơn hàng mới trong nước và đơn hàng xuất khẩu. Trong đó, 37,8% doanh nghiệp dự kiến số lượng đơn hàng xuất khẩu sẽ tăng, 48,9% dự kiến ổn định và chỉ 13,3% dự báo giảm.

Khó khăn chưa lùi bước

Mặc dù thị trường xuất hiện một số điểm sáng, bức tranh tổng thể về doanh nghiệp quý I/2025 vẫn cho thấy nhiều vết gợn lớn.

Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế đạt 1.386,7 nghìn tỷ đồng, gấp gần 2,1 lần cùng kỳ năm trước. Trong đó có 36.400 doanh nghiệp thành lập mới, cộng thêm lượng vốn tăng từ các doanh nghiệp đang hoạt động. Ngoài ra, quý I/2025 còn ghi nhận tới 36.500 doanh nghiệp quay trở lại thị trường, tăng tới 54,8% so với cùng kỳ năm 2024. Trung bình mỗi tháng, hơn 24.300 doanh nghiệp gia nhập hoặc trở lại thị trường.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, trung bình mỗi tháng cũng có gần 26.300 doanh nghiệp rút lui. Số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn lên đến 61.400, tăng 15,1%. Gần 11.500 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể và gần 5.900 doanh nghiệp đã hoàn tất giải thể, tăng lần lượt 26,1% và 23,0%.

Xét theo khu vực, số doanh nghiệp thành lập mới trong lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp giảm 12,5%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,9%; còn khu vực dịch vụ giảm 3,3%. Trái lại, mức tăng mạnh nhất trong nhóm doanh nghiệp rút lui thuộc về vận tải – kho bãi (44%), dịch vụ lưu trú – ăn uống (35,2%) và công nghiệp chế biến – chế tạo (24,1%).

Bức tranh kinh doanh đầu năm vì thế vừa sáng vừa tối. Những tín hiệu lạc quan đang le lói, nhưng áp lực từ thị trường – cả trong nước lẫn quốc tế – vẫn là lực cản lớn với các kế hoạch kinh doanh trong quý tới. Doanh nghiệp đang cần nhiều hơn là niềm tin: cần chính sách đồng hành, thị trường ổn định và một chiến lược thích nghi linh hoạt hơn bao giờ hết.