OPEC, Trung Quốc và địa chính trị: Bộ 3 bất định của thị trường dầu thô

3 yếu tố chính chi phối diễn biến giá dầu thô trong năm nay – và nhiều khả năng tiếp tục tác động trong thời gian tới – là: việc OPEC+ dỡ bỏ cắt giảm sản lượng, xu hướng tích trữ dầu của Trung Quốc, cùng những căng thẳng địa chính trị.

Điều khó ở chỗ, dù ai cũng biết ba nhân tố này ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường, nhưng rất khó để dự báo chính xác chúng sẽ biến động theo hướng nào. Ngành dầu mỏ vốn đã khó lường, nay lại càng trở nên khó đoán định.

Tại Diễn đàn Thị trường Năng lượng tổ chức ở Fujairah (UAE) tuần này, bức tranh triển vọng dầu mỏ được miêu tả là đầy mâu thuẫn. Các chuyên gia tham dự thừa nhận mức độ bất ổn cho hai đến ba quý tới là rất lớn, khi cả ba yếu tố kể trên thường tác động ngược chiều nhau đến giá dầu.

 

💥OPEC+ và sản lượng

Trong năm nay, 8 thành viên OPEC+ đã dần rút lại việc cắt giảm sản lượng tự nguyện với tổng cộng 2,2 triệu thùng/ngày, và dự kiến tăng thêm 137.000 thùng/ngày trong tháng 10. Về lý thuyết, nguồn cung gia tăng sẽ gây áp lực giảm giá. Nhưng thực tế, khối này mới chỉ cung ứng khoảng 3/4 so với mục tiêu, tức gần 500.000 thùng/ngày (tương đương 0,5% nhu cầu toàn cầu) chưa xuất hiện trên thị trường.

Kết quả là, thay vì kéo giá xuống, động thái nới lỏng hạn ngạch sản xuất lại đang có tác dụng hỗ trợ giá. Vì vậy, ngay cả khi OPEC+ tiếp tục nâng trần sản lượng trong cuộc họp cuối tuần này, thị trường có thể phản ứng thận trọng và chờ xem lượng dầu thực sự được bơm thêm là bao nhiêu.

 

💥Trung Quốc và hoạt động tích trữ

Một nhân tố khác là việc Trung Quốc tăng cường dự trữ dầu trong năm nay, vốn được xem là yếu tố nâng đỡ giá trong ngắn hạn. Nhờ đó, giá dầu Brent thời gian qua duy trì trong vùng hẹp 65–70 USD/thùng.

Dù Bắc Kinh không công khai số liệu, các tính toán từ chênh lệch giữa nhập khẩu, sản lượng nội địa và khối lượng lọc dầu cho thấy Trung Quốc đã tích trữ khoảng 500.000 thùng/ngày kể từ đầu năm. Tuy nhiên, việc nước này có tiếp tục mua vào hay không lại phụ thuộc nhiều vào giá cả. Trung Quốc thường tranh thủ mua thêm khi giá xuống thấp và rút dầu từ kho dự trữ khi giá tăng cao.

Điều này dường như đã diễn ra trong tháng 9: theo LSEG, nhập khẩu dầu của Trung Quốc giảm còn khoảng 10,83 triệu thùng/ngày, thấp nhất kể từ tháng 2, so với 11,65 triệu thùng/ngày của tháng 8. Sự sụt giảm này trùng với giai đoạn giá dầu tăng mạnh hồi tháng 6 do căng thẳng Israel–Iran, thời điểm mà các lô hàng giao tháng 9 được chốt.

 

💥Địa chính trị: Quả số bất định

Yếu tố thứ ba chính là địa chính trị. Cuộc xung đột ngắn giữa Israel và Iran hồi giữa năm đã khiến giá dầu biến động dữ dội, nhắc nhở rằng chính trị khu vực vẫn là biến số lớn. Ngoài ra còn có các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga, cùng với những bất ổn kinh tế do căng thẳng thương mại từ chính quyền Mỹ dưới thời Donald Trump.

Hệ quả của những sự kiện này cũng không dễ đoán: ví dụ, nếu Nga mất công suất lọc dầu, nước này có thể giảm xuất khẩu nhiên liệu tinh chế nhưng lại tăng bán dầu thô, từ đó đẩy biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu lên.

Nói cách khác, sự thiếu chắc chắn có thể gây biến động giá, nhưng đồng thời cũng khiến giới đầu tư chờ đợi dữ liệu thực tế thay vì đặt cược mạnh vào một chiều.