Ông Trump và Trung Đông: Kỳ vọng thành thất vọng?

Bài phát biểu giờ vàng của Tổng thống Mỹ Donald Trump về xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã không mang lại tín hiệu hạ nhiệt như kỳ vọng, mà ngược lại càng làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến kéo dài.

Phát biểu tối 1/4 (giờ Mỹ), ông Trump tuyên bố sẽ “giáng đòn cực mạnh” vào Iran trong vòng 2–3 tuần tới, nhưng không đưa ra bất kỳ kế hoạch cụ thể nào cho giải pháp hòa bình. Ngay sau đó, căng thẳng tiếp tục leo thang khi phía Israel xác nhận phát hiện thêm tên lửa phóng từ Iran.

Phản ứng của thị trường diễn ra gần như tức thì. Giá dầu Brent tăng khoảng 5%, lên 106 USD/thùng – mức cao phản ánh rủi ro nguồn cung toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% dầu và khí LNG thế giới, đang bị đe dọa gián đoạn. Cùng lúc, nhiều sàn chứng khoán châu Á giảm điểm khi nhà đầu tư thất vọng vì thiếu tín hiệu kết thúc xung đột.

Giới tài chính nhanh chóng bày tỏ quan điểm. Ông Russel Chesler từ Vaneck Australia nhận định bài phát biểu không thể tạo niềm tin cho thị trường, khi câu hỏi lớn nhất – thời điểm kết thúc chiến sự – vẫn chưa có lời giải. Ông John Woods của Lombard Odier cũng cho rằng chính sự thiếu rõ ràng này đã kích hoạt làn sóng bán tháo.

Ở cấp độ toàn cầu, các tổ chức như Quỹ Tiền tệ quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng quốc tế cảnh báo cuộc xung đột đang gây ra tác động “to lớn và bất cân xứng”, đồng thời chuẩn bị các phương án hỗ trợ các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề.

Trong khi đó, dư luận Mỹ ngày càng chia rẽ. Khảo sát của Pew Research Center cho thấy 59% người Mỹ cho rằng việc sử dụng quân sự tại Iran là sai lầm. Một khảo sát khác của Fox News ghi nhận 58% phản đối chiến dịch hiện tại, và 65% cho rằng chính quyền chưa giải thích rõ mục tiêu.

Trước áp lực giá năng lượng tăng, ông Trump trấn an rằng giá xăng chỉ tăng tạm thời và sẽ giảm khi chiến sự kết thúc, nhưng không đưa ra giải pháp cụ thể. Đáng chú ý, ông còn tuyên bố Mỹ “không cần” eo biển Hormuz và kêu gọi các đồng minh tự đảm bảo nguồn cung.

Về ngoại giao, ông Trump đặt hạn chót ngày 6-4 để Iran đạt thỏa thuận, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công các nhà máy điện nếu Tehran không đáp ứng. Trong khi đó, Pakistan đã đề xuất lệnh ngừng bắn tạm thời nhưng chưa nhận được phản hồi. Phó Tổng thống JD Vance cũng phát tín hiệu Mỹ sẵn sàng đàm phán nếu các điều kiện được đáp ứng.

Sau tất cả, điều còn lại từ bài phát biểu không phải là sự rõ ràng, mà là một khoảng trống chiến lược. Khi chưa có lối ra cụ thể, xung đột Trung Đông vẫn là ẩn số lớn với kinh tế toàn cầu và chính trường Mỹ trong thời gian tới.