Ông Trump lại áp thuế lên EU: Đòn bẩy kinh tế và toan tính địa chính trị

Quyết định áp thuế nhập khẩu 25% đối với các dòng ô tô và xe tải từ Liên minh châu Âu (EU) của Tổng thống Donald Trump đã tạo ra một cơn địa chấn thực sự, không chỉ trong ngành công nghiệp xe hơi mà còn trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.

Động thái này chính thức phá vỡ mức trần 15% từng được thống nhất trong khuôn khổ thương mại Turnberry, đẩy các tập đoàn sản xuất xe hơi lớn vào một cuộc khủng hoảng chi phí chưa từng có. Trong khi Nhà Trắng lập luận rằng đây là biện pháp đáp trả việc EU không thực hiện đầy đủ các cam kết cắt giảm thuế quan sau gần một năm ký kết, giới phân tích tài chính lại nhìn thấy một mối liên kết mật thiết với các xung đột tại Trung Đông. Việc các quốc gia đầu tàu như Đức và Pháp từ chối hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ tại eo biển Hormuz được xem là nguồn cơn thực sự khiến ông Trump tung ra đòn trừng phạt kinh tế mạnh tay này. Sự giao thoa giữa lợi ích thương mại và sức ép chính trị đang biến các hãng xe thành những "con ròng rọc" trong cuộc đối đầu giữa Washington và Brussels.

Ông Trump lại áp thuế lên EU: Đòn bẩy kinh tế và toan tính địa chính trị

Dưới góc độ chuyên môn, Chủ tịch Viện Kinh tế DIW, ông Marcel Fratzscher, nhận định rằng châu Âu cần thể hiện bản lĩnh thông qua các biện pháp trả đũa tương xứng, mà mục tiêu khả dĩ nhất là nhắm vào các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ. Đồng tình với quan điểm cứng rắn này, ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu, khẳng định cách hành xử của Washington là thiếu đáng tin cậy và EU sẽ có những bước đi đáp trả quyết liệt. Ngược lại, bà Kelly Ann Shaw, cựu cố vấn thương mại cấp cao của ông Trump, lại đứng về phía Nhà Trắng khi chỉ ra rằng chính phía châu Âu mới là bên trì trệ trong việc thực thi các cam kết từ tháng 8 năm ngoái. Theo bà, căng thẳng hiện nay là hệ quả tất yếu khi sự kiên nhẫn của Mỹ đã cạn kiệt, buộc họ phải viện dẫn Điều khoản 232 về an ninh quốc gia để làm cơ sở pháp lý cho các sắc thuế mới.

Hệ quả trực tiếp của chính sách này đã phản chiếu rõ nét trên bảng điện tử của các sàn chứng khoán, khi cổ phiếu của các "ông lớn" như Ford, Stellantis và General Motors đồng loạt bốc hơi giá trị. Đức, với tư cách là quốc gia xuất khẩu xe hơi lớn nhất sang Mỹ, đang đứng trước rủi ro suy giảm lợi nhuận hoạt động nghiêm trọng, điển hình như trường hợp của Mercedes-Benz khi gánh nặng thuế có thể lên tới 1 tỷ euro. Mục tiêu sâu xa của Tổng thống Trump là sử dụng thuế quan làm đòn bẩy để ép buộc các dòng vốn đầu tư phải quay trở lại nội địa Mỹ. Thực tế cho thấy chiến lược này đang phát huy tác dụng khi hàng loạt hãng xe buộc phải chuyển dịch sản xuất về các nhà máy tại Alabama hay Tennessee để được hưởng cơ chế miễn thuế hoàn toàn, từ đó định hình lại cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng ưu tiên nước Mỹ hàng đầu.