Ô tô chỉ chiếm 8% phương tiện nhưng “nuốt trọn” mặt đường Hà Nội

Mặc dù số lượng ô tô chỉ chiếm hơn 8% tổng phương tiện đang lưu thông, nhưng thực tế cho thấy loại hình này lại chiếm dụng phần lớn không gian giao thông tại Hà Nội. Có những tuyến đường rộng 4–5 làn xe, song ô tô đã chiếm tới 3–3,5 làn, khiến giao thông đô thị ngày càng quá tải.

Thông tin trên được Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an TP Hà Nội, nêu ra tại tọa đàm “An ninh phi truyền thống trong quản trị đô thị Hà Nội: Thực trạng – thách thức – giải pháp bền vững”, diễn ra sáng 18/12.

Hạ tầng giao thông quá tải nghiêm trọng

Theo Trung tá Đào Việt Long, bài toán ùn tắc giao thông tại Hà Nội không thể tách rời thực trạng kết cấu hạ tầng. Hiện nay, quỹ đất dành cho giao thông của Thủ đô chỉ đạt khoảng 12–13%, trong khi theo quy hoạch đối với đô thị đặc biệt, tỷ lệ này cần đạt từ 20–26%.

“Khoảng cách này tạo áp lực rất lớn lên khả năng tổ chức và vận hành giao thông đô thị”, ông Long nhấn mạnh.

Không chỉ thiếu đất giao thông động, diện tích dành cho giao thông tĩnh (bãi đỗ xe) cũng đang thiếu hụt nghiêm trọng. Điều này khiến phương tiện buộc phải dừng, đỗ tràn lan dưới lòng đường, vỉa hè, gia tăng xung đột giao thông và nguy cơ ùn tắc kéo dài.

Ô tô tăng nhanh, chiếm dụng không gian lớn

Phòng CSGT Hà Nội hiện đang quản lý gần 8,2 triệu phương tiện có hồ sơ đăng ký, chưa kể lượng lớn phương tiện từ các địa phương lân cận thường xuyên lưu thông vào thành phố.

Đáng chú ý, số lượng phương tiện cá nhân tăng trung bình 4–5% mỗi năm, riêng ô tô tăng khoảng 10%/năm – tốc độ tăng rất cao so với khả năng mở rộng hạ tầng.

“Dù ô tô chỉ chiếm hơn 8% tổng số phương tiện, nhưng khi khai thác mặt đường, ô tô lại chiếm phần lớn không gian giao thông. Có tuyến đường rộng 4–5 làn, ô tô đã chiếm tới 3–3,5 làn, trong khi xe máy chiếm tới gần 70% số phương tiện lại phải chia sẻ phần diện tích còn lại”, Trung tá Long phân tích.

Trong khi đó, vận tải hành khách công cộng mới chỉ đáp ứng khoảng 20–25% nhu cầu đi lại, chưa đủ sức đóng vai trò trụ cột để giảm áp lực cho giao thông cá nhân.

Có tuyến đường vượt thiết kế tới 20 lần

Theo lãnh đạo Phòng CSGT Hà Nội, nhiều tuyến đường hiện nay đang phải gánh lưu lượng vượt xa năng lực thiết kế. Không ít trục giao thông có lưu lượng gấp 2–3 lần thiết kế ban đầu, cá biệt như tuyến Vành đai 3 trên cao, có thời điểm vượt từ 8 đến 20 lần.

Trước thực trạng đó, lực lượng chức năng xác định cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, từ tổ chức lại giao thông, giảm xung đột tại các nút giao trọng điểm, xử lý nhanh sự cố cho đến tăng cường xử phạt nghiêm các vi phạm là nguyên nhân trực tiếp gây ùn tắc.

Bức tranh toàn cảnh: đi lại nhiều, xe máy vẫn áp đảo

Cũng tại tọa đàm, ông Khuất Việt Hùng, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội, dẫn kết quả một khảo sát với khoảng 8.000 người cho thấy mỗi người dân Hà Nội có trung bình 3,5 chuyến đi mỗi ngày, trong đó 70,7% chuyến đi có cự ly dưới 6km.

Xe máy vẫn chiếm tới 68,9% nhu cầu đi lại, trong khi ô tô chiếm khoảng 8,6%. Tuy nhiên, xét về diện tích mặt đường, ô tô lại chiếm tới 70%.

“Đây là nghịch lý lớn trong tổ chức giao thông đô thị, đòi hỏi phải có mô hình và giải pháp thực sự hiệu quả nếu muốn giảm ùn tắc”, ông Hùng nhận định.

Ngập úng – bài toán song hành chưa có lời giải bền vững

Không chỉ giao thông, Hà Nội còn đối mặt với vấn đề ngập úng ngày càng nghiêm trọng. PGS.TS Lê Văn Chín, Trưởng khoa Kỹ thuật Tài nguyên nước, cho biết hiện chỉ có lưu vực sông Tô Lịch là khu vực hiếm hoi được đầu tư hệ thống thoát nước tương đối đồng bộ.

Tuy nhiên, hệ thống này mới chỉ đáp ứng kịch bản mưa khoảng 310mm trong hai ngày – mức đã bị vượt xa trong nhiều trận mưa lớn gần đây. Các đợt ngập lịch sử năm 2008, bão Yagi năm 2024 hay bão Bualoi năm 2025 đều khiến nhiều tuyến phố trung tâm ngập sâu, giao thông tê liệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và kinh tế – xã hội.

Theo các chuyên gia, Hà Nội cần một cách tiếp cận bài bản, đồng bộ hơn, kết hợp cả giải pháp công trình và phi công trình, trong đó tư duy “thuận thiên”, tăng khả năng thích nghi và quản trị ngập thông minh được xem là hướng đi lâu dài.