Nợ xấu ngân hàng phân hóa mạnh, cuộc đua xử lý khoản nợ “trăm tỷ” bùng nhiệt đầu năm

Sau khi khép lại năm 2025 với tăng trưởng tín dụng vượt mục tiêu, hệ thống ngân hàng bước vào năm 2026 bằng làn sóng xử lý nợ xấu quy mô lớn. Hàng loạt khoản nợ trị giá hàng trăm tỷ đồng được rao bán, thậm chí nhiều nhà băng chấp nhận cắt lãi để thu hồi gốc, nhằm làm sạch bảng cân đối và tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% trong năm nay.

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng niêm yết đã giảm xuống còn khoảng 1,85% — mức thấp nhất trong 12 quý gần đây. Quy mô nợ xấu tuyệt đối cũng giảm 4,2% so với quý trước. Tổng dự phòng rủi ro toàn hệ thống đạt khoảng 218.750 tỷ đồng. Đáng chú ý, dự phòng cụ thể có xu hướng giảm nhẹ trong khi dự phòng chung tăng mạnh, phản ánh việc một bộ phận khách hàng đã cải thiện khả năng trả nợ và được hoàn nhập dự phòng.

Tuy vậy, bức tranh chất lượng tài sản đang cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng.

Big 4 giữ lợi thế bộ đệm dự phòng

Khối ngân hàng quốc doanh tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu về năng lực xử lý rủi ro. Vietcombank và VietinBank có tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) lần lượt khoảng 160% và 260%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống. BIDV sau giai đoạn chịu áp lực đầu năm cũng đã kéo tỷ lệ nợ xấu về quanh 1,47% trong quý IV.

Bộ đệm dự phòng dày giúp các ngân hàng này có thêm dư địa chủ động xử lý các khoản nợ tồn đọng, đồng thời giảm áp lực trích lập mới khi bước vào chu kỳ tăng trưởng tín dụng mới.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, nhiều đơn vị ghi nhận chuyển biến tích cực nhờ điều chỉnh cơ cấu cho vay và kiểm soát rủi ro theo ngành. Techcombank trở thành điểm sáng với tỷ lệ nợ xấu khoảng 1,07%. ACB và TPBank tiếp tục giữ chất lượng tài sản tốt ở mảng bán lẻ, với tỷ lệ nợ xấu lần lượt khoảng 0,97% và 1,29%, cùng tỷ lệ bao phủ nợ xấu trên 90%.

Ngược lại, một số ngân hàng đối mặt áp lực khi nợ xấu tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu tại HDBank giảm xuống dưới 55%. Một số nhà băng có tỷ trọng cho vay cá nhân cao cũng ghi nhận nợ xấu gia tăng trong năm qua do thu nhập và dòng tiền của nhóm khách hàng này phục hồi chậm.

Giảm rủi ro, hạ tỷ trọng lĩnh vực nhạy cảm

Trước nguy cơ nợ xấu mới hình thành, nhiều ngân hàng đã chủ động tái cơ cấu danh mục cho vay. Xu hướng chung là giảm tỷ trọng tín dụng bán lẻ rủi ro cao và hạn chế tập trung vào bất động sản.

VIB và VPBank đều phát tín hiệu điều chỉnh khi giảm tỷ trọng cho vay bán lẻ khoảng 7–10% so với năm trước. Riêng VPBank — từng có giai đoạn tăng trưởng tín dụng bất động sản rất nóng — đã kéo tốc độ tăng trưởng mảng này từ hơn 55% năm 2022 xuống còn khoảng 20% trong năm 2025. Tỷ trọng dư nợ bất động sản trong tổng dư nợ khách hàng cũng giảm từ đỉnh hơn 40% xuống còn khoảng 36%.

Việc cơ cấu lại danh mục được xem là bước chuẩn bị quan trọng để hạn chế nợ xấu phát sinh mới trong bối cảnh chu kỳ lãi suất và chi phí vốn đang thay đổi.

Dồn dập đấu giá nợ “trăm tỷ”, chấp nhận cắt lãi

Bước sang đầu năm 2026, hoạt động xử lý nợ xấu tăng tốc rõ rệt. Nhiều ngân hàng liên tục công bố đấu giá các khoản nợ quy mô lớn, kèm tài sản bảo đảm là bất động sản, nhà xưởng hoặc quyền khai thác công trình.

BIDV phối hợp với đơn vị đấu giá rao bán khoản nợ của Công ty CP Giấy Đức Phú với tổng dư nợ hơn 159 tỷ đồng. Tài sản bảo đảm là quyền khai thác một tòa nhà tại TP.HCM với diện tích sàn hơn 9.600 m² và thời hạn khai thác còn lại hơn 20 năm.

Agribank Chi nhánh Bình Thuận cũng chào bán khoản nợ hơn 329 tỷ đồng của một doanh nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu, với giá khởi điểm bằng tổng dư nợ tạm tính, chưa giảm giá.

Đáng chú ý, VietinBank Chi nhánh Ba Đình trong lần đấu giá thứ 6 khoản nợ của Công ty CP Thương mại XNK Phương Quang đã đưa giá khởi điểm chỉ bằng đúng dư nợ gốc 280 tỷ đồng, trong khi tổng nghĩa vụ nợ cả gốc và lãi lên tới khoảng 356 tỷ đồng. Việc “cắt” toàn bộ phần lãi và phạt cho thấy quyết tâm thu hồi vốn nhanh, chấp nhận hy sinh lợi ích kế toán để xử lý dứt điểm nợ tồn đọng.

Tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng mới

Theo giới phân tích, việc các ngân hàng tăng tốc bán nợ và xử lý tài sản bảo đảm đầu năm không chỉ nhằm cải thiện chỉ số tài chính ngắn hạn, mà còn mang ý nghĩa chiến lược. Khi các khoản nợ xấu được thu hồi hoặc loại khỏi bảng cân đối, hệ số an toàn vốn (CAR) được cải thiện, từ đó mở thêm “room” cho tăng trưởng tín dụng.

Với mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% trong năm 2026, việc giải phóng dòng vốn bị mắc kẹt trong các khoản nợ tồn đọng trở thành ưu tiên hàng đầu.

Tổng thể, nợ xấu toàn ngành được đánh giá đã qua giai đoạn căng thẳng nhất, với tỷ lệ bao phủ duy trì quanh mức trên 80% và tốc độ hình thành nợ xấu mới có xu hướng chậm lại. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các ngân hàng vẫn rất rõ, đòi hỏi nhà đầu tư và cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi sát năng lực quản trị rủi ro, đặc biệt tại nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và thiên về bán lẻ.