#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nợ xấu hạ nhiệt, nợ nhóm 5 lại âm thầm dâng cao

Dưới bề mặt phẳng lặng của tỷ lệ nợ xấu đang hạ nhiệt, một "cơn sóng ngầm" nợ nhóm 5 đang dâng cao kỷ lục, trực tiếp bào mòn lợi nhuận và đặt hệ thống ngân hàng trước bài toán trích lập đầy rủi ro.

Bức tranh tín dụng cuối năm 2025 của ngành ngân hàng ghi nhận gam màu tích cực khi tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống bất ngờ lùi về dưới 2%. Thống kê từ báo cáo tài chính của 28 ngân hàng thương mại cho thấy, tổng dư nợ cho vay đạt gần 14,16 triệu tỷ đồng, tăng trưởng ấn tượng 19% so với đầu năm – mức cao hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây.

Nhờ tăng trưởng tín dụng mạnh và các biện pháp xử lý quyết liệt, tỷ lệ nợ xấu/dư nợ tại thời điểm 31/12/2025 giảm về 1,86%, cải thiện rõ rệt so với mức 1,94% hồi đầu năm. So với quý III, tổng nợ xấu thậm chí còn giảm 4%, dù tính cả năm vẫn tăng 14%, lên 262.663 tỷ đồng.

Tuy nhiên, khi bóc tách sâu cơ cấu nợ, một “dòng chảy ngược” đáng lo ngại bắt đầu lộ diện. Trong khi nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) chỉ tăng hơn 6% và nợ nghi ngờ (nhóm 4) giảm 6%, thì nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) lại tăng tới 25%.

Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ nhóm 5 tại 28 ngân hàng đã chạm 166.707 tỷ đồng, tăng hơn 34.000 tỷ đồng so với đầu năm. Điều này đồng nghĩa với việc một lượng lớn khoản vay đã chính thức rơi vào trạng thái rủi ro cao nhất, buộc các ngân hàng phải trích lập dự phòng 100%.

Tâm điểm của làn sóng gia tăng này gọi tên Sacombank, với dư nợ nhóm 5 lên tới 29.906 tỷ đồng – gấp 3,4 lần đầu năm. Riêng quý IV/2025, nợ có khả năng mất vốn của ngân hàng này tăng thêm 18.400 tỷ đồng, đưa Sacombank trở thành nhà băng có dư nợ nhóm 5 lớn nhất hệ thống, vượt qua nhiều “ông lớn” quốc doanh dù quy mô tín dụng nhỏ hơn đáng kể.

Xu hướng này cũng lan sang nhóm ngân hàng lớn. BIDV ghi nhận nợ nhóm 5 tăng 30%, VietinBank tăng 45%. Ở khối tư nhân, áp lực từ tài chính tiêu dùng khiến VPBank ghi nhận mức tăng 50%, trong khi Techcombank, LPBank và HDBank có mức tăng từ 59% đến 82%.

Ngược dòng, Vietcombank tiếp tục giữ vị thế nổi bật về quản trị rủi ro khi là một trong số ít ngân hàng giảm được nợ nhóm 5, với mức giảm 16%, xuống còn 8.686 tỷ đồng.

Hệ quả trực tiếp của việc nợ nhóm 5 “phình to” là chi phí dự phòng rủi ro tăng mạnh, bào mòn lợi nhuận. Quý IV/2025 ghi nhận 4 ngân hàng giảm lãi hai chữ số và 4 ngân hàng báo lỗ.

ACB là ví dụ điển hình cho chiến lược hy sinh lợi nhuận để củng cố bộ đệm an toàn. Lợi nhuận quý IV của ngân hàng này giảm gần 40% khi chi phí dự phòng tăng gấp 13,2 lần, lên gần 2.000 tỷ đồng. Nặng nề hơn, Sacombank báo lỗ 3.360 tỷ đồng do phải trích lập hơn 9.000 tỷ đồng chỉ trong một quý – mức kỷ lục so với cùng kỳ. Eximbank cũng ghi nhận khoản lỗ 537 tỷ đồng khi chi phí dự phòng tăng vọt và hoạt động ngoài lãi kém sắc.

Theo ông Nguyễn Quang Huy – CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, việc nhìn vào tỷ lệ nợ xấu giảm là chưa đủ. Nợ nhóm 5 tăng mạnh phản ánh quá trình “tái phân loại rủi ro” và siết chặt kỷ luật tài chính, thay vì sự sụp đổ chất lượng tín dụng. “Đây là giai đoạn cuối của chu trình xử lý nợ sau thời gian dài cơ cấu, giãn hoãn. Chấp nhận ghi nhận rủi ro để làm sạch bảng cân đối là bước lùi cần thiết cho tăng trưởng bền vững”, ông Huy nhận định.

Cùng quan điểm thận trọng, ông Bùi Văn Huy – Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư của FIDT – cảnh báo nhà đầu tư không nên để “ảo giác mẫu số” đánh lừa. Tín dụng tăng nóng vào cuối năm khiến tỷ lệ nợ xấu trông đẹp hơn thực tế, trong khi rủi ro đang dịch chuyển từ nhóm 4 sang nhóm 5.

Bước sang năm 2026, khảo sát xu hướng kinh doanh của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy tâm lý thận trọng bao trùm hệ thống. Các tổ chức tín dụng kỳ vọng tín dụng vẫn tăng trưởng trên 18%, nợ xấu tiếp tục được kiểm soát, song lợi nhuận khó duy trì tốc độ cao như năm 2025 khi áp lực dự phòng và phân hóa rủi ro ngày càng rõ nét.