Nợ nần chồng chất, Trung Quốc chỉ còn dư địa kích thích nhỏ giọt?

Theo Bloomberg, Gánh nặng nợ ngày càng lớn đang hạn chế đáng kể khả năng hành động của Bắc Kinh đúng lúc nền kinh tế có nguy cơ suy yếu.

 

 

 

 

 

 

Tổng mức chi trả lãi vay theo hai gói ngân sách chính của nước này đã tăng lên gần 2.200 tỷ nhân dân tệ trong năm 2024, tương đương 5,7% tổng chi tiêu chính phủ và gấp 5 lần con số năm 2015, theo tính toán của Bloomberg dựa trên dữ liệu từ Bộ Tài chính.

2.200 tỷ nhân dân tệ lớn hơn số tiền Trung Quốc chi cho y tế vào năm ngoái và gần gấp đôi khoản chi dành cho khoa học và công nghệ.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến khối nợ lớn của Trung Quốc hiện nay là chi phí khổng lồ để khống chế đại dịch COVID-19. Các khoản chi đó đã làm suy yếu nghiêm trọng tình hình tài chính của chính quyền địa phương.

Tiếp đến, cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài khiến thu nhập của các địa phương giảm mạnh, trong khi đó nhiều nơi lại phụ thuộc vào doanh thu bán đất. Điều đó buộc các địa phương càng phải vay nợ nhiều hơn nữa.

Chính quyền trung ương Trung Quốc phải gánh thêm trách nhiệm chi tiêu từ các địa phương nhằm kiềm chế rủi ro nợ. Hệ quả là cấp trung ương phải vay mượn nhiều hơn để bù đắp cho nguồn thu thuế tăng trưởng yếu.

Theo dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nợ chính phủ mở rộng - bao gồm nợ của các công ty huy động vốn cho chính quyền địa phương (LGFV), nghĩa vụ liên quan đến các quỹ xây dựng đặc biệt cũng như quỹ do chính phủ định hướng - sẽ đạt 181.400 tỷ nhân dân tệ trong năm nay. Con số này tương đương 129% GDP Trung Quốc và hơn gấp đôi mức nợ năm 2019.

Ông Wen Laicheng, Giáo sư tại Đại học Tài chính và Kinh tế Trung ương ở Bắc Kinh, cảnh báo: "Nếu việc vay nợ quy mô lớn tiếp diễn, áp lực trả nợ sẽ vô cùng nghiêm trọng".

Nhiều chính quyền địa phương từng dựa vào doanh thu bán đất như nguồn thu chính. Giờ đây, họ chỉ có đủ tiền thanh toán lãi và trả phần tiền gốc tối thiểu hàng năm. Một số quận và thành phố thậm chí còn phải dựa vào chính quyền tỉnh để hoàn trả trái phiếu địa phương đặc biệt, ông Wen cho biết thêm.

Về phần mình, Bộ Tài chính Trung Quốc ước tính tổng nợ trong năm 2024 tương đương 68,7% GDP. Bộ này tính toán rằng quy mô “nợ ẩn” nằm ngoài bảng cân đối kế toán của chính quyền vào khoảng 10.500 tỷ nhân dân tệ, thấp hơn nhiều ước tính của IMF là 80.000 tỷ nhân dân tệ.