Những lợi ích của thương mại toàn cầu. Tại sao các quốc gia cần giao thương với nhau?

Đây là bài / Clip số 1 thuộc chuỗi bài kinh tế thường thức “Thương mại toàn cầu. Những cuộc chiến kinh tế. MAGA”.

Thương mại toàn cầu là một phần không thể thiếu trong nền kinh tế hiện đại, nơi các quốc gia trao đổi hàng hóa và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), giá trị thương mại toàn cầu năm 2023 đạt khoảng 28,5 nghìn tỷ USD, tăng 9% so với năm trước. Con số này thể hiện mức độ gắn kết sâu sắc giữa các nền kinh tế và vai trò quan trọng của thương mại trong việc thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu.

Vậy tại sao các quốc gia lại cần giao thương với nhau thay vì tự cung tự cấp? Các lợi ích chính của thương mại toàn cầu là gì?

1. Lợi thế so sánh và phân công lao động toàn cầu

Thương mại toàn cầu cho phép các quốc gia tận dụng lợi thế so sánh – một nguyên lý được nhà kinh tế học David Ricardo đề xuất vào năm 1817. Mỗi quốc gia nên tập trung sản xuất những mặt hàng mà họ có chi phí thấp hơn hoặc hiệu quả cao hơn so với nước khác.

Ví dụ:

- Việt Nam có khí hậu nhiệt đới, đất đai màu mỡ và lực lượng lao động nông nghiệp dồi dào, rất phù hợp để sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Năm 2023, Việt Nam xuất khẩu 7,4 triệu tấn gạo, chiếm gần 15% thị phần gạo toàn cầu. Xuất khẩu thủy sản đạt gần 9 tỷ USD, với các mặt hàng chủ lực như cá tra, tôm, cá ngừ.

- Nhật Bản nổi bật trong ngành công nghiệp ô tô, xuất khẩu trị giá 130 tỷ USD với các thương hiệu như Toyota, Honda, Nissan.

- Mỹ là nước xuất khẩu nông sản số 1 toàn cầu, với tổng kim ngạch trên 160 tỷ USD và cũng dẫn đầu trong xuất khẩu công nghệ cao.

- Trung Quốc là “công xưởng của thế giới” với chuỗi cung ứng mạnh và chi phí sản xuất cạnh tranh, xuất khẩu 1,2 nghìn tỷ USD hàng điện tử.

Sự chuyên môn hóa này giúp thế giới phát triển một cách hài hòa và bền vững.

2. Lợi ích cho người tiêu dùng

Người tiêu dùng được tiếp cận với hàng hóa đa dạng, chất lượng cao với giá phải chăng. Thương mại giúp giảm giá từ 20–30% so với tự sản xuất trong nước.

Ví dụ:

- Người Việt mua iPhone, máy tính, mỹ phẩm ngoại với giá hợp lý. Có những mặt hàng người Việt chưa thể sản xuất được. Hoặc nếu sản xuất thì giá rất cao.

- Người Mỹ uống cà phê Việt giá chỉ 3 USD/pound, thấp hơn nhiều nếu tự trồng.

- Tôm sú Cà Mau sang Mỹ, Nhật giá 8–10 USD/kg, nếu nước nhập tự nuôi sẽ 20 USD/kg.

Thương mại mở rộng lựa chọn cho người dân: từ thời trang, điện tử đến dịch vụ số như Netflix, Zoom, Amazon, Coursera...

Cạnh tranh từ hàng nhập cũng buộc doanh nghiệp nội địa cải tiến, nâng cao chất lượng.

3. Tạo việc làm và giảm nghèo đói

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (International Labour Organization - ILO) thương mại toàn cầu tạo ra hơn 1,2 tỷ việc làm toàn cầu (ILO).

- Ngành dệt may Việt Nam xuất khẩu 44 tỷ USD, tạo hơn 2,5 triệu việc làm.

- Nhiều ngành khác như điện tử, da giày, thủy sản, linh kiện... cũng hưởng lợi lớn.

Thương mại còn góp phần giảm nghèo rõ rệt:

- Tỷ lệ nghèo toàn cầu giảm từ 36% (1990) xuống còn 8,6% (2018).

- Ví dụ: Nông dân Trà Vinh nhờ xuất khẩu tôm có thu nhập cao hơn, đầu tư giáo dục cho con, thoát khỏi vòng lặp nghèo đói.

4. Thúc đẩy đổi mới công nghệ và chia sẻ tri thức

Hợp tác thương mại giúp lan tỏa công nghệ, quy trình và tiêu chuẩn quốc tế (ISO, HACCP, Global G.A.P...).

- Ngành Dệt may Việt Nam học cách thiết kế, tự quản lý chuỗi cung ứng.

- Ngành Nông nghiệp Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn sạch, truy xuất nguồn gốc.

- Ngành Công nghệ cao: Samsung, Intel, LG mang đến kỹ thuật, đào tạo kỹ sư Việt Nam.

Và quan trọng hơn Thương mại toàn cầu còn đưa đến “công nghệ gắn trong sản phẩm”. Khi các nước nhập máy móc, hoặc mua phần mềm cũng là tiếp nhận tri thức và nghiên cứu đằng sau nó.

** Kết luận

Thương mại toàn cầu thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, giảm nghèo, đổi mới công nghệ và nâng cao đời sống.

Nhờ thương mại, các quốc gia cùng phát triển và hội nhập sâu rộng hơn.

Tuy nhiên, thương mại cũng đi kèm rủi ro: phụ thuộc, cạnh tranh gay gắt... Vì thế các nước đều có chính sách điều tiết như thuế nhập khẩu , hạn ngạch.

Những nội dung này sẽ được phân tích trong các bài/video tiếp theo.”

Cám ơn các bạn đã đọc bài, đã theo dõi Clip. Các bạn nhớ thả tim, like, share, comment giúp cho bài lan tỏa nhé. Chú Ba hẹn các bạn bài / clip số 2 vào ngày mai.

Mời bạn xem clip tại link này: https://www.facebook.com/LamMinhChanh/videos/622008174138444

Thân ái

Chú Ba Tài chính

Lâm Minh Chánh