Nhiều doanh nghiệp đối diện nguy cơ bị thu hồi tiền bán điện

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ cuối năm 2023, Bộ Công Thương duyệt bổ sung 154 dự án điện mặt trời vào quy hoạch không có căn cứ, cơ sở pháp lý.

Trong đó, 123 dự án là nguyên nhân chính dẫn đến mất cân đối hệ thống, cơ cấu nguồn điện, lãng phí nguồn lực xã hội. Vì lý do này, nhiều dự án năng lượng tái tạo đang trong tình trạng “đắp chiếu” chờ “giải cứu”.

Đáng chú ý, quy mô các dự án này lên tới 308.409 tỷ đồng, chiếm gần 13% công suất và khoảng 6,06% sản lượng điện của toàn hệ thống.

Nhằm tháo gỡ khó khăn, tránh lãng phí nguồn lực, Chính phủ đã thống nhất cho phép bổ sung vào quy hoạch các dự án điện tái tạo từng bị thanh tra, với điều kiện là không vi phạm quy định về an ninh quốc phòng, quy hoạch các công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Các dự án có sai phạm về quy trình, thủ tục liên quan đến đất đai, xây dựng sẽ được nhà chức trách cho phép hoàn thiện theo quy định.

Đối với các dự án vi phạm quy hoạch về khoáng sản, thủy lợi, quốc phòng sẽ phải đánh giá lại hiệu quả kinh tế - xã hội giữa việc thực hiện quy hoạch và dự án để điều chỉnh. Phương án có thể tính tới là cho tích hợp, thực hiện đồng thời dự án năng lượng tái tạo và quy hoạch liên quan. Với các dự án hưởng giá FIT (biểu giá điện hỗ trợ) vi phạm do lỗi của doanh nghiệp và không đáp ứng các điều kiện hưởng ưu đãi sẽ phải xác định lại giá mua bán điện, thu hồi tiền giá FIT qua bù trừ thanh toán tiền mua điện. Với các dự án đã bị khởi tố, việc xử lý, khắc phục chỉ thực hiện sau khi bản án có hiệu lực.

TS Ngô Đức Lâm - chuyên gia năng lượng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cho rằng, những dự án điện tái tạo vi phạm pháp luật thì phải bị xử lý theo quy định. Còn những chuyện khác thì có thể cân nhắc tháo gỡ. Việc này một mặt sẽ tránh lãng phí nguồn vốn đã đầu tư, lãng phí nguồn điện, mặt khác sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.