#Bất Động Sản

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nhà ở xã hội không phải "miếng bánh" cho người giàu!

Nhà ở xã hội, lẽ ra là "phao cứu sinh" cho phận nghèo, nay trớ trêu thay lại trở thành "sân đấu" bất bình đẳng. Những người dân lam lũ, chật vật mưu sinh có nguy cơ "thua trắng" trong cuộc cạnh tranh giành "tấm vé an cư" trước những bóng dáng quyền lực và của cải: chủ nhân biệt thự, xế hộp hạng sang, thậm chí cả những "mối quan hệ" ngầm với chủ đầu tư.

Tại Thủ đô, nơi mỗi mét vuông đất đều là cuộc chơi của những đồng tiền lạnh, người lao động phổ thông đang bị đẩy ra bên lề giấc mơ an cư. Những căn hộ chung cư cũ kỹ, bong tróc vẫn neo giá 50 triệu đồng/m². Trong khi đó, các dự án mới dường như đã quên mất nhóm khách hàng từng được coi là lý do tồn tại của chúng – những người thu nhập thấp.

Với mức giá chỉ khoảng 18 – 25 triệu đồng/m², nhà ở xã hội từng được kỳ vọng là “phao cứu sinh” cho những người không đủ sức chen chân vào thị trường bất động sản thương mại. Thế nhưng, để có được một suất mua, họ đang phải bước vào một cuộc cạnh tranh không cân sức – không chỉ với nhau, mà còn với những người đã có biệt thự, đi ô tô và đôi khi là… “người quen” của chủ đầu tư.

Nguồn cung nhỏ giọt trong khi nhu cầu ngày càng tăng khiến mỗi suất mua nhà ở xã hội trở thành món hàng quý hiếm. Như tại dự án NHS Trung Văn (Nam Từ Liêm), thời điểm mở bán năm 2023 ghi nhận tỷ lệ trúng là 1/9 – tức chỉ một người mua, tám người trắng tay. Nhưng điều khiến dư luận bức xúc hơn cả là khi cuộc chơi này bị chi phối bởi bàn tay khuất tất.

Không khó để tìm thấy trên mạng xã hội những người đã có ô tô, sở hữu nhiều bất động sản, thậm chí là doanh nghiệp riêng… lên tiếng hỏi cách “lách” luật để mua nhà ở xã hội. Có người còn công khai tìm hiểu khả năng sinh lời từ “đầu tư” phân khúc vốn dành cho người khó khăn.

Tiêu biểu là vụ việc gây chấn động năm 2016, khi bố của Tổng giám đốc một doanh nghiệp bất động sản – đồng thời là chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội tại Linh Đàm – lọt vào danh sách người đủ điều kiện mua nhà. Thậm chí, hồ sơ của ông này được chấm đến 96/100 điểm. Hai người thân khác của lãnh đạo công ty cũng được xét duyệt. Những “người nhà” này không chỉ dư điều kiện kinh tế mà còn dư mối quan hệ.

Câu hỏi đặt ra: Ai đang nắm quyền lực phân phối nhà ở xã hội? Và liệu có hay không một “bàn tay vô hình” thao túng chính sách mang tính nhân đạo này?

Một giám đốc doanh nghiệp tiết lộ, chủ đầu tư có thể “găm” một số căn hộ bằng cách lợi dụng quy định về nhóm đối tượng ưu tiên không cần bốc thăm (người có công, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, tái định cư…). Từ đó, những suất ưu tiên này dễ dàng rơi vào tay người nhà, người quen.

Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, TS. Cấn Văn Lực, từng thẳng thắn đặt vấn đề: “Liệu có cần áp giá trần cho nhà ở xã hội?” – bởi dù luật giới hạn lợi nhuận tối đa 10%, việc giám sát con số này trên thực tế gần như là bất khả thi.

Trong bối cảnh đó, hai dự án mới tại Hà Nội là Rice City Long Châu (quận Long Biên) và N01 Hạ Đình (Thanh Xuân) đang thu hút hàng ngàn hồ sơ đăng ký, kéo theo hiện tượng “sốt ngầm” trong các nhóm môi giới, chào mời “suất ngoại giao” hay dịch vụ làm hồ sơ trọn gói.

Tháng 3/2025, Sở Xây dựng Hà Nội đã kiến nghị công an cấp xã siết kiểm tra tình trạng môi giới sai phạm. Nhưng điều đáng tiếc là việc rà soát chủ đầu tư – mắt xích then chốt trong cả quy trình – vẫn chưa được đề cập.

Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội là biểu tượng cho cam kết của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền an cư cho mọi công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế. Tuy nhiên, nếu không có những biện pháp giám sát chặt chẽ và chế tài nghiêm minh, chính sách nhân văn này sẽ bị bóp méo, trở thành “sân sau” của nhóm lợi ích.

Giành lại nhà ở xã hội cho đúng đối tượng không chỉ là trách nhiệm quản lý, mà còn là thước đo cho sự công bằng xã hội.