Nhà gỗ, tác nhân lớn nhất gây ra thảm hoạ cháy ở California

Vâng trên 95% các ngôi nhà làm bằng gỗ, từ khung gỗ, tường và sàn nhà bằng gỗ, đến đồ nội thất và hàng rào làm bằng gỗ chính là nguyên nhân lớn nhất gây ra thảm hoạ cháy ở California, một thảm hoạ có lẽ lớn nhất lịch sử nước Mỹ.

Tổng thiệt hại lên đến 150 tỷ đô, ít nhất 11 người bị chết, 12.000 công trình (nhà ở, cửa hảng, cửa hiệu, nhà kho, trưởng học) bị thiêu rụi, xoá sổ toàn bộ khu phố giàu có Pacific Palisades và Malibu, nơi sinh sống của giới thượng lưu Hollywood, 166.000 người phải sơ tán, 600.000 học sinh bị gián đoạn việc học. Nhiều người cho rằng tổng thiệt hại còn lớn hơn nữa, do chưa kịp thống kê hết.

Người ta đổ lỗi cho thiên tai, El-nino đã làm cho thảm thực vật bị khô héo, nhiều cây rừng bị chết được để nguyên dưới tán rừng đã trở thành nguyên liệu cực bén lửa. Gió khô xoáy vòng như bão mang lửa bay đi tứ phía không chỉ gây ra cháy rừng mà còn cháy cả những khu phố (không phải là rừng).

Người ta đổ lỗi cho hạn hán, hồ nước trơ đáy, không có nước để cứu hoả, nhưng nước nào có thể dập cháy được ngọn lửa đang lan rộng ra một khu vực 38.000 acres, 12.000 ngôi nhà lớn bé.

Vì vậy nguyên nhân lớn nhất chính là những cây cọ dừa và những ngôi nhà bằng gỗ, những cái mồi quá ngon cho những ngọn lửa, nghĩa là nguyên nhân gốc là từ con người.

Ở California, trên các con phố, người ta hay trồng những cây cọ dừa. Các cành lá ở dưới cùng là những cành lá già khô héo tạo thành búi, chúng như một miếng bùi nhùi chỉ chờ có lửa là bắt cháy và khi có gió thì chúng sẽ thổi những ngọn lửa đi rất xa, chuyển đám cháy lan sang những ngôi nhà gỗ và những cây cọ dừa khác.

Những ngôi nhà toàn bằng gỗ khi gặp lửa sẽ bùng cháy dữ dội. Khi có gió to, chỉ trong tích tắc lửa sẽ lan ra nhà hàng xóm dù ở khoảng cách gần hay ở khoảng cách xa 40-50 mét.

Kết quả là đám cháy chỉ ngừng cháy khi không còn gì để cháy nữa mà thôi.

Tại sao ở Mỹ lại toàn làm nhà bằng gỗ?

Có bạn đã giải thích đơn giản rằng để chống thiên tai, chống động đất giống Nhật Bản? Không phải, nước Mỹ đâu có nhiều động đất như Nhật Bản.

Việc làm nhà bằng gỗ ở Mỹ bắt nguồn từ cuối thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17 khi người châu Âu, đặc biệt là người Anh, đến Bắc Mỹ. Nhu cầu xây dựng nhà nhanh chóng trong thời gian ngắn và sự phong phú của rừng ở Mỹ đã khiến gỗ trở thành một lựa chọn số 1 vừa đáp ứng nhu cầu làm nhà nhanh chóng với giá thành rẻ (rẻ hơn nhiều lần gạch và xi măng). Hơn nữa thời thế kỷ 16-17, làm nhà bằng gỗ chỉ cần mỗi cưa, đục và rìu chứ không cần nhiều công cụ phức tạp như làm nhà bằng gạch và xi măng.

Kết quả là ngày nay, hầu hết các ngôi nhà ở Mỹ đều được làm bằng gỗ, trong năm 2022, 94% nhà mới có khung gỗ, 6% khác có khung bê tông và chưa đến nửa phần trăm có khung thép.

Trong các nguyên nhân trên, có lẽ việc gỗ có sẵn trong thiên nhiên, trong những cánh rừng rộng lớn chính là tác nhân lớn nhất quyết định người Mỹ lựa chọn làm nhà bằng gỗ, thay vì làm nhà bằng gạch, xi măng, đá như tổ tiên người da trắng Châu Âu của họ.

Thế là nghề khai thác gỗ trên rừng trở thành một trong những nghề chính của Mỹ, họ không chỉ dùng gỗ làm nhà, làm cột buồm cho tàu thuỷ mà còn xuất khẩu, chỉ riêng năm 1790, nước Mỹ đã xuất khẩu 36 triệu feet ván gỗ và 300 cột buồm (loại cây đại thụ cao vài chục mét).

Liệu nước Mỹ có bớt làm nhà bằng gỗ sau đại thảm hoạ cháy ở California?

Tôi không biết. Chỉ có người Mỹ mới có thể trả lời.