Nguy cơ thuế 12,5% buộc thủy sản phải lên tiếng?

Cuộc đối đầu pháp lý này không chỉ bảo vệ miếng bánh xuất khẩu trị giá hơn 2 tỷ USD mỗi năm, mà còn lật tẩy nghịch lý của thị trường Mỹ: Tự bóp nghẹt chuỗi cung ứng và người tiêu dùng nội địa nếu cố tình dựng rào cản chống lại nguồn cung thiết yếu từ Việt Nam.

Trước đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã gửi văn bản tới Cục Phòng vệ thương mại, kiến nghị bảo vệ các nhóm thủy sản xuất khẩu chủ lực.

Động thái diễn ra trong bối cảnh phía Mỹ đang điều tra theo Mục 301 liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức. Tuy nhiên, một số nhóm hàng vẫn có thể được miễn trừ nếu đáp ứng các điều kiện như nguồn cung nội địa Mỹ không đủ đáp ứng nhu cầu, thiếu sản phẩm thay thế hoặc việc áp thuế có nguy cơ gây gián đoạn chuỗi cung ứng.

Thủy sản Việt không phải đối thủ trực tiếp của Mỹ

Theo VASEP, thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu phục vụ tiêu dùng trực tiếp và chế biến sâu, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của các nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ, nhà hàng và ngành dịch vụ thực phẩm.

Mỹ hiện là một trong những thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu dao động từ 1,8-2,1 tỷ USD mỗi năm.

Hiệp hội cho rằng nhiều sản phẩm của Việt Nam có sự khác biệt đáng kể về chủng loại, phương thức nuôi trồng, quy cách chế biến và phân khúc tiêu dùng so với sản phẩm nội địa Mỹ. Vì vậy, các mặt hàng này không phải đối thủ cạnh tranh trực tiếp mà đóng vai trò bổ sung nguồn cung, góp phần ổn định thị trường thực phẩm Mỹ.

Đề nghị miễn thuế với nhóm hàng chủ lực

Từ những cơ sở trên, VASEP kiến nghị phía Mỹ không áp dụng thuế bổ sung đối với các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ, mực - bạch tuộc, cua ghẹ, nhuyễn thể và các sản phẩm thủy sản chế biến.

Hiệp hội cũng đề xuất đưa các nhóm hàng này vào danh sách xem xét miễn trừ bởi đây là nguồn thực phẩm thiết yếu mà Mỹ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu.

Theo VASEP, nếu thuế bổ sung được áp dụng, chi phí sẽ gia tăng trên toàn chuỗi cung ứng, từ nhà nhập khẩu, nhà phân phối đến hệ thống bán lẻ, nhà hàng và cuối cùng là người tiêu dùng Mỹ.

Không nên đánh đồng mọi ngành hàng

Bên cạnh đề xuất miễn thuế, VASEP cho rằng Mỹ không nên áp dụng cách tiếp cận đại trà đối với toàn bộ hàng hóa Việt Nam.

Việc đánh giá cần dựa trên đặc thù từng ngành, mức độ rủi ro thực tế cũng như các bằng chứng cụ thể liên quan đến từng doanh nghiệp và từng chuỗi cung ứng.

Hiệp hội đồng thời nhấn mạnh những nỗ lực của ngành thủy sản Việt Nam trong việc tuân thủ tiêu chuẩn lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng theo các quy định quốc tế.

VASEP kiến nghị hai bên tiếp tục thúc đẩy đối thoại kỹ thuật thay vì gia tăng rào cản thuế quan. Trong trường hợp Mỹ vẫn triển khai biện pháp thuế bổ sung, cần xây dựng cơ chế miễn trừ đối với các nhóm thủy sản mà thị trường Mỹ đang phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu từ Việt Nam.

Với kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD mỗi năm, kết quả của quá trình đàm phán lần này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp thủy sản mà còn tác động đáng kể tới năng lực cạnh tranh của hàng Việt tại thị trường Mỹ trong thời gian tới.