Nguồn cung gấp đôi, margin kỷ lục: Vì sao chứng khoán khó lặp lại “sóng COVID”?

Sau cú tăng mạnh giai đoạn 2020–2021, không ít nhà đầu tư vẫn kỳ vọng thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tái diễn một “cơn sóng COVID” tương tự. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nhịp vượt đỉnh cuối năm 2025 và đầu 2026 đang diễn ra trong một cấu trúc hoàn toàn khác, với những rào cản lớn từ chính nội tại thị trường.

Chia sẻ tại livestream Wealth Talk ngày 27/1 do TCBS tổ chức, ông Hoàng Công Tuấn – chuyên gia cao cấp Tư vấn đầu tư của Techcombank – chỉ ra một thay đổi mang tính nền tảng: nguồn cung cổ phiếu đã tăng gấp đôi so với trước COVID-19. Nếu giai đoạn trước năm 2020, tổng lượng cổ phiếu lưu hành trên HOSE chỉ khoảng 100 tỷ đơn vị, thì hiện nay con số này đã lên tới xấp xỉ 200 tỷ cổ phiếu.

Hệ quả trực tiếp là mặt bằng định giá đỉnh của thị trường có xu hướng giảm dần theo thời gian. Năm 2018, P/E đỉnh của VN-Index từng đạt khoảng 27 lần; đến chu kỳ 2021 chỉ còn quanh 20 lần. Khi lượng cổ phiếu trôi nổi ngày càng lớn, khả năng tái lập những mức định giá “siêu cao” như quá khứ trở nên rất khó.

Ở góc nhìn chu kỳ, ông Vương Duy Anh – chuyên gia cao cấp Đầu tư và Quản lý danh mục của Techcom Capital – cho rằng bối cảnh hiện nay giống giai đoạn 2016–2018 hơn là 2020–2021. Khi đó, thị trường không tăng dàn trải mà chỉ tập trung vào một số cổ phiếu bluechip, trong khi nhóm vốn hóa vừa và nhỏ phân hóa mạnh.

Song song với câu chuyện nguồn cung, dư nợ margin cũng là điểm nóng đáng chú ý. Hiện dư nợ margin toàn thị trường đã vượt 400.000 tỷ đồng, gấp đôi mức cao điểm năm 2020. Theo các chuyên gia, điều này phản ánh đặc thù của thị trường Việt Nam – nơi nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch.

Margin cao có thể khuếch đại biến động ngắn hạn, giúp thị trường tăng nhanh nhưng cũng dễ điều chỉnh mạnh khi tâm lý đảo chiều. Tuy nhiên, các chuyên gia đồng thuận rằng margin không phải yếu tố quyết định xu hướng trung – dài hạn. Động lực bền vững của thị trường vẫn đến từ nền tảng kinh tế vĩ mô và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, chứ không phải đòn bẩy tài chính.

Tổng hợp các yếu tố trên, bức tranh chứng khoán hiện tại cho thấy: khó có một con sóng tăng đồng loạt kiểu hậu COVID. Thay vào đó, thị trường nhiều khả năng bước vào giai đoạn phân hóa sâu, nơi dòng tiền trở nên chọn lọc hơn và năng lực phân tích của nhà đầu tư đóng vai trò quyết định.