Nghị quyết 68: Cơ hội vàng cho hệ sinh thái khởi nghiệp

Nghị quyết 68 được kỳ vọng sẽ tạo cú hích lớn cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, đặc biệt trong việc thu hút và phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự phát huy hiệu quả, cần có những bước đi cụ thể, rõ ràng và phù hợp với thực tế thị trường.

Vốn mạo hiểm – "dòng máu" của khởi nghiệp sáng tạo

Theo các chuyên gia, vốn mạo hiểm đóng vai trò thiết yếu trong quá trình phát triển của các start-up, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn các dòng vốn mạo hiểm đang chảy vào start-up Việt qua các pháp nhân đặt tại Singapore – nơi có môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch và thủ tục đơn giản hơn.

Thực tế này đặt ra một thách thức lớn: nếu Việt Nam không nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các quỹ đầu tư trong nước phát triển, hệ sinh thái khởi nghiệp sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nước ngoài và đánh mất cơ hội thu hút dòng vốn chất lượng cao.

Thiếu lối ra cho nhà đầu tư

Một trong những yếu tố khiến nhiều nhà đầu tư dè dặt là khả năng thoái vốn – hay còn gọi là "lối ra" sau khi đầu tư. Trong suốt thập niên qua, Việt Nam gần như không có start-up nào niêm yết thành công trên sàn chứng khoán. Điều này khiến quá trình đầu tư trở nên bế tắc, làm giảm động lực rót vốn và kìm hãm sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái.

Ở các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc hay Ấn Độ, nhiều start-up dù đang thua lỗ vẫn có thể niêm yết nếu mô hình kinh doanh có tiềm năng. Việc tiếp cận thị trường chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn mà còn mở đường cho nhà đầu tư rút vốn và tái đầu tư vào các thế hệ doanh nghiệp mới.

Cần khuyến khích quỹ nội, mở đường cho vốn ngoại

Việt Nam cần ít nhất 100 quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa để tạo hiệu ứng lan tỏa. Tuy nhiên, hiện số lượng quỹ nội còn rất khiêm tốn và gặp nhiều rào cản trong huy động vốn do thủ tục phức tạp, khung pháp lý lạc hậu và thiếu ưu đãi đủ mạnh. Nếu không giải quyết được bài toán phát triển quỹ nội, thì việc thu hút vốn ngoại sẽ càng khó khăn.

Khuyến khích thành lập và vận hành VC nội địa không chỉ nhằm rót vốn trực tiếp cho start-up mà còn góp phần hình thành một mạng lưới tài chính mạo hiểm mạnh mẽ, có thể sánh vai với các nền kinh tế khởi nghiệp hàng đầu.

Không bỏ rơi những ngành "ít công nghệ"

Một điểm cần lưu ý là đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở công nghệ cao như AI hay blockchain. Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực truyền thống như nông nghiệp, thủy sản, thực phẩm… cũng có sáng tạo lớn trong mô hình kinh doanh, quy trình sản xuất hay cách tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, các chính sách hiện hành thường chỉ ưu tiên thẩm định các yếu tố "công nghệ", khiến nhóm doanh nghiệp này bị thiệt thòi và khó tiếp cận hỗ trợ.

Cần có một góc nhìn toàn diện và công bằng hơn về đổi mới sáng tạo, để không bỏ sót các doanh nghiệp có tiềm năng thực sự trong các lĩnh vực thiết yếu.

Tạo không gian thử nghiệm và thúc đẩy đột phá

Một điểm sáng đáng chú ý của Nghị quyết 68 là đề xuất khung pháp lý thử nghiệm (sandbox) – cho phép các doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, công nghệ mới mà không phải chịu toàn bộ rào cản pháp lý ngay từ đầu. Đây là một cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với tính chất của các mô hình kinh doanh mới và có thể tạo ra làn sóng đột phá mạnh mẽ nếu được triển khai hiệu quả.

Kết luận

Nghị quyết 68 là bước khởi đầu đầy tiềm năng, nhưng để nó thực sự phát huy hiệu quả, cần sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan lập pháp, quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Việt Nam không thiếu người giỏi và ý tưởng táo bạo – điều còn thiếu là một môi trường đủ mạnh để nuôi dưỡng và thúc đẩy những tiềm năng đó vươn ra tầm khu vực và thế giới.