#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nghị quyết 42 thành Luật: Ngân hàng nào bứt phá?

Việc đưa Nghị quyết 42 vào luật không chỉ khép lại một giai đoạn thí điểm, mà còn mở ra một hành lang pháp lý vững chắc cho cuộc chiến xử lý nợ xấu. Đây là bước đi mang tính bản lề, giúp các ngân hàng “ra đòn” mạnh tay hơn, tiết giảm chi phí, chủ động phòng ngừa rủi ro và chấm dứt tình trạng pháp lý chập chờn đã tồn tại suốt nhiều năm qua.

Luật hóa Nghị quyết 42: Hồi kết một cơ chế đặc thù, khởi đầu cho trật tự tín dụng mới

Từng được xem là “liều thuốc đặc trị” cho căn bệnh mãn tính mang tên nợ xấu, Nghị quyết 42/2017/QH14 đã góp phần quan trọng làm thay đổi cục diện xử lý nợ trong hệ thống ngân hàng suốt giai đoạn 2017–2021. Với cơ chế đặc thù như cho phép thu giữ tài sản bảo đảm (TSĐB) mà không cần đợi phán quyết kéo dài từ tòa án, hướng dẫn xử lý lãi dự thu, và đặc biệt là cho phép mua bán nợ theo giá thị trường, nghị quyết này đã “giải phóng” hàng loạt khoản nợ bị đình trệ bởi các rào cản pháp lý truyền thống.

Giai đoạn 2017–2021 ghi nhận hiệu quả rõ rệt: nợ xấu toàn hệ thống được duy trì dưới 2%, VAMC xử lý thành công gần 80% số nợ đã mua. Tuy nhiên, khi nghị quyết hết hiệu lực từ 1/1/2024, hệ thống ngân hàng lập tức đối diện với nguy cơ tái diễn “cơn sóng thần” nợ xấu. Đến tháng 1/2025, tỷ lệ này đã vọt lên 4,3%, báo động đỏ cho nền tảng an toàn tín dụng quốc gia.

Trong bối cảnh đó, việc luật hóa nội dung Nghị quyết 42 không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để tạo dựng khung pháp lý bền vững và minh bạch, thay thế cho một nghị quyết mang tính thử nghiệm và tạm thời. Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2024 đã bước đầu đưa một số quy định của Nghị quyết 42 vào luật chính thức, song vẫn còn ba điểm nghẽn quan trọng chưa được giải quyết dứt điểm: quyền thu giữ TSĐB mới chỉ mang tính chuyển tiếp, quy định kê biên tài sản chưa đủ rõ ràng, và việc xử lý TSĐB là vật chứng trong án hình sự vẫn thiếu hướng dẫn cụ thể.

Dự thảo luật mới trình Quốc hội tháng 5/2025 nhằm hoàn thiện các điểm còn bỏ ngỏ, đồng thời đặt toàn bộ cơ chế xử lý nợ xấu trong một hành lang pháp lý có hiệu lực lâu dài – điều kiện tiên quyết để bảo vệ an toàn hệ thống tín dụng và lợi ích người gửi tiền.

Ai sẽ hưởng lợi khi nợ xấu được “khai thông”?

Về tổng thể, việc luật hóa cơ chế xử lý nợ xấu sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực cho cả hệ thống ngân hàng lẫn nền kinh tế. Nợ xấu có TSĐB sẽ được xử lý nhanh hơn, chi phí pháp lý giảm, áp lực trích lập dự phòng giảm theo – đồng nghĩa ngân hàng có điều kiện giảm lãi suất cho vay. Trên bình diện vĩ mô, dòng vốn đang “mắc kẹt” trong nợ xấu sẽ được giải phóng, cải thiện khả năng cấp tín dụng cho nền kinh tế thực, hỗ trợ tăng trưởng đầu tư, tiêu dùng và GDP.

Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ không đồng đều, mà tùy thuộc vào cơ cấu tài sản và danh mục tín dụng của từng nhà băng.

Ngân hàng cho vay bán lẻ với TSĐB dễ thu giữ như nhà ở, ô tô – chẳng hạn VPBank, TPBank, SHB, MB – sẽ có ưu thế rõ rệt nhờ cơ chế thu hồi TSĐB đơn giản và ít tranh chấp hơn.

Ngân hàng có tỷ trọng cho vay mua ô tô cao – như VIB, VPBank – cũng được hưởng lợi trực tiếp từ khả năng định giá và xử lý TSĐB nhanh gọn.

Ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc các tổ chức yếu kém – như MB, HDBank, Vietcombank, VPBank – sẽ đặc biệt được “giải phóng” khỏi áp lực xử lý khối nợ xấu khổng lồ đang cản trở tiến trình tái cấu trúc.

Mặc dù vậy, theo đánh giá của Yuanta Việt Nam, không thể xác định ngân hàng nào hưởng lợi “nhiều nhất”, bởi luật mới sẽ áp dụng đồng bộ trên toàn hệ thống. Giá trị lớn nhất nằm ở sự minh bạch và ổn định của khuôn khổ pháp lý, giúp các tổ chức tín dụng chủ động ứng phó, thay vì phụ thuộc vào các quy trình tố tụng kéo dài, rủi ro và nhiều khi bế tắc.

Một khi luật được thông qua, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành nhiều khả năng sẽ giảm xuống dưới ngưỡng 3% – không chỉ giúp hệ thống ngân hàng giảm áp lực chi phí mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và người dân dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Trên hết, việc luật hóa cơ chế xử lý nợ xấu cũng là bước củng cố kỷ cương tín dụng, đảm bảo nguyên tắc “có vay, có trả”, và bảo vệ quyền lợi căn bản của người gửi tiền – nền móng của lòng tin vào hệ thống ngân hàng.