Ngành chứng khoán Việt Nam: Cơ hội bứt phá giữa biến động tài chính

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo của nền kinh tế, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước thời điểm chuyển mình quan trọng. Không chỉ phản ánh niềm tin và chiến lược phát triển, đây còn là kênh huy động vốn dài hạn, được Chính phủ đặt nhiều kỳ vọng trong giai đoạn 2025–2030.

📌Tầm quan trọng và triển vọng phát triển

Hiện nay, tín dụng ngân hàng chiếm hơn 53% tổng nguồn vốn của nền kinh tế chỉ trong nửa đầu năm 2024, trong khi thị trường chứng khoán lại giảm sút vai trò suốt ba năm gần đây. Nguyên nhân chính xuất phát từ khủng hoảng niềm tin sau loạt sự kiện năm 2022, đặc biệt là vụ việc Tân Hoàng Minh và các vấn đề liên quan trái phiếu doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Chính phủ đang định hướng thúc đẩy thị trường vốn nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, hướng tới sự phát triển bền vững hơn. Điều này mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho ngành chứng khoán trong những năm tới.

📌Dư địa từ tỷ lệ tham gia thị trường

Số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam đã tăng mạnh, từ 1,5 triệu (2015) lên hơn 10 triệu tài khoản (5/2025), tương đương gần 10% dân số. Mặc dù đây là bước tiến đáng ghi nhận, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với Mỹ (55%), Anh (33%) hay Trung Quốc (13%).

 

Đáng chú ý, hoạt động đầu tư hiện tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn, trong khi phần đông dân số ở các tỉnh thành nhỏ chưa được phổ cập kiến thức tài chính. Điều này cho thấy tiềm năng tăng trưởng của thị trường còn rất lớn, mở cơ hội cho các công ty chứng khoán và fintech mở rộng quy mô.

📌Kết quả kinh doanh của ngành

Trong giai đoạn 2021–2024, lợi nhuận sau thuế toàn ngành chứng khoán duy trì trên 10.000 tỷ đồng, ngoại trừ năm 2022 giảm còn 5.000 tỷ đồng do tác động vĩ mô. So với mức 4.000–6.000 tỷ đồng giai đoạn 2017–2020, đây vẫn là sự cải thiện rõ rệt.

 

Hai mảng đóng góp chính cho lợi nhuận gồm: cho vay ký quỹ (31–46%) và tự doanh (46–53%). Dư nợ margin tăng từ 48.200 tỷ (2020) lên hơn 124.000 tỷ đồng (2024), song tốc độ này vẫn thấp hơn mức tăng vốn chủ sở hữu, giúp đảm bảo an toàn tài chính. Trong khi đó, danh mục tự doanh vẫn thiên về công cụ thu nhập cố định, chiếm 70–80%, phần còn lại là cổ phiếu niêm yết.

 

📌Triển vọng năm 2025

Bức tranh vĩ mô đang ủng hộ sự phát triển của thị trường. Lạm phát duy trì quanh 4–4,5%, lãi suất điều hành dưới 5%, tỷ giá USD/VND tuy biến động nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Đây là những yếu tố nền tảng thúc đẩy dòng vốn trở lại chứng khoán.

Đặc biệt, kỳ vọng nâng hạng thị trường vào tháng 9/2025 đang tạo ra cú hích lớn. Các chính sách mới như Thông tư 68/2024, Luật Chứng khoán sửa đổi và hệ thống giao dịch KRX cho thấy quyết tâm cải cách của cơ quan quản lý. Nếu thành công, Việt Nam có thể thu hút hàng tỷ USD vốn ngoại, gia tăng thanh khoản và nâng vị thế trên bản đồ tài chính toàn cầu.

📌Mục tiêu đến 2030

Chính phủ đặt mục tiêu biến thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung – dài hạn chủ lực. Đến năm 2025, vốn hóa cổ phiếu dự kiến đạt 100% GDP (430–450 tỷ USD), và tăng lên 120% GDP (hơn 500 tỷ USD) vào năm 2030. Về số lượng tài khoản, mục tiêu 9 triệu đã hoàn thành sớm, khi đến 5/2025 con số đã vượt mốc 10 triệu, tiến gần đến đích 11 triệu vào năm 2030.

📌Các công ty chứng khoán dẫn đầu

 

Theo HOSE, Top 10 công ty chứng khoán có thị phần môi giới lớn nhất quý IV/2024 tiếp tục là VPS, SSI, TCBS, VCI, HSC, VND… Ngoài ra, nhóm dẫn đầu về vốn điều lệ gồm SSI, TCBS, VND, VPBankS, VIX – những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, cho phép mở rộng cho vay margin, tăng cường tự doanh và phục vụ linh hoạt các khách hàng lớn.

📌Kết luận

Ngành chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Nhu cầu vốn ngày càng tăng, dư địa dân số tham gia đầu tư còn rộng mở, chính sách hỗ trợ rõ ràng, cùng cơ hội nâng hạng thị trường đang tới gần – tất cả đang tạo tiền đề để chứng khoán trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế – tài chính quốc gia.