Nâng hạng thị trường chứng khoán - cơ hội lớn với nhiều doanh nghiệp

Hội thảo "Nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế" là diễn đàn quan trọng nhằm kết nối tầm nhìn chính sách với yêu cầu thực tiễn, góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành hiệu quả sau nâng hạng.

17h00: Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - đánh giá, hội thảo hôm nay đã diễn ra trong không khí làm việc nghiêm túc, thẳng thắn và xây dựng. Chúng ta đã cùng nhau nhìn lại những nỗ lực trong quá trình hoàn thiện thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời chia sẻ các sáng kiến và đề xuất để tháo gỡ điểm nghẽn, tận dụng cơ hội và hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường một cách thực chất và bền vững.

Các ý kiến được trình bày không chỉ phản ánh góc nhìn chuyên môn sâu sắc của các chuyên gia, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và nhà đầu tư, mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự đồng hành và kỳ vọng lớn lao vào vai trò của thị trường chứng khoán trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Đây là nguồn động lực quan trọng để các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện chính sách, cải thiện môi trường đầu tư và tạo lập một hệ sinh thái thị trường hiện đại, minh bạch, hiệu quả và hội nhập.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hôm nay không còn ở vạch xuất phát. Chúng ta đã có nền tảng pháp lý tương đối hoàn chỉnh, có cộng đồng doanh nghiệp năng động, có nhà đầu tư ngày càng trưởng thành, có sự tham gia tích cực của các tổ chức trung gian chuyên nghiệp và có quyết tâm chính trị mạnh mẽ từ Chính phủ. Tuy nhiên, để vượt qua “ngưỡng cửa nâng hạng”, đòi hỏi chúng ta phải kiên định với các cải cách mang tính cấu trúc, đồng bộ giữa chính sách, công nghệ, hạ tầng, quản trị doanh nghiệp, và cả việc nâng cao năng lực của chính nhà đầu tư.

Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - phát biểu kết luận hội thảo. Ảnh: Hải Nguyễn

Việc nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là một bước tiến quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam hội nhập sâu hơn vào thị trường vốn toàn cầu, mở rộng tiếp cận các dòng vốn trung và dài hạn chất lượng cao, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam là một điểm đến đầu tư hấp dẫn, ổn định và đáng tin cậy trong khu vực và trên thế giới.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực hết mình, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, các thành viên thị trường và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đặc biệt chú trọng triển khai các giải pháp cải thiện minh bạch thông tin, nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, cải cách thủ tục hành chính, đẩy nhanh chuyển đổi số và tăng cường giám sát tuân thủ để đảm bảo sự phát triển lành mạnh và hiệu quả của thị trường.

Ông Bùi Hoàng Hải tin tưởng rằng, với quyết tâm chính trị cao, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và nỗ lực không ngừng đổi mới, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ vươn lên tầm cao mới - trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế, góp phần xây dựng một nền tài chính quốc gia vững mạnh, một môi trường đầu tư an toàn và bền vững.

16h48: Trả lời câu hỏi thứ 2: “Với góc nhìn của nhà đầu tư tổ chức, Quỹ đánh giá như thế nào về mức độ hấp dẫn của thị trường Việt Nam hiện nay trong việc thu hút dòng vốn dài hạn?”, ông Trần Hiếu - đại diện Công ty TNHH Quản lý quỹ Mirae Asset (Việt Nam) - chia sẻ: "Từ góc độ quản lý quỹ, TTCK Việt Nam rất hấp dẫn để đầu tư trong ngắn và dài hạn. Về dài hạn, Chính phủ đặt ra mục tiêu GDP 8% và trong những năm tới mức độ tăng trưởng đạt 2 con số, dân số VN trong giai đoạn dân số vàng, giai đoạn trung lưu ngày càng tăng nên cần phát triển kinh tế nội địa là rất hấp dẫn.

Ông Trần Hiếu - Trưởng phòng phát triển kinh doanh, Công ty TNHH Quản lý quỹ Mirae Asset (Việt Nam) - trả lời câu hỏi của phóng viên. Ảnh: Hải Nguyễn

Ngoài các giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, hành lang pháp lý, chúng tôi cũng mong muốn tập trung câu chuyện nâng cao năng lực kinh tế nội địa, Hiện tại, Việt Nam chúng ta còn dựa vào quy mô vốn hoá FDI nước ngoài, nhà đầu tư nước ngoài sẽ ngóng chờ nhiều thương vụ IPO cũng như niêm yết nữa để họ có thể giải ngân một lúc hàng chục triệu, hàng trăm triệu USD.

Tôi cũng đề xuất thêm giải pháp giáo dục thị trường, đầu tư dài hạn thông qua các quỹ mở để các nhà đầu tư sinh lời trong dài hạn để các nhà đầu tư sinh lời bền vững.

Khi thị trường được nâng hạng, đối với công ty chúng tôi, chúng tôi sẽ tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp có mô hình kinh doanh, khả năng tài chính lành mạnh, khả năng tạo ra dòng tiền mạnh mẽ, ban lãnh đạo có khả năng lèo lái doanh nghiệp, đối xử công bằng đối với cổ đông, các nhà đầu tư.

16h45: Cơ hội thu hút vốn khi chứng khoán nâng hạng: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Phóng viên Báo Tuổi trẻ Thủ đô đã đặt câu hỏi xoay quanh điều kiện then chốt để doanh nghiệp có thể đón dòng vốn khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng. Đại diện các quỹ đầu tư và doanh nghiệp niêm yết đã có những chia sẻ thực tế từ góc nhìn của nhà đầu tư cũng như đơn vị phát hành cổ phiếu.

Ông Đặng Ngọc Trường - Phó Ban Tài chính kế toán, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) - cho biết: "Thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã nỗ lực thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán. Đây là cơ hội lớn đối với nhiều doanh nghiệp, trong đó có Vietnam Airlines".

Theo ông Trường, để tận dụng được cơ hội đó, cần có ba yếu tố then chốt:

Khung pháp lý và thể chế phải đồng bộ: Không chỉ ở cấp vĩ mô, ngay trong nội bộ doanh nghiệp cũng cần minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

2. Tiềm năng doanh nghiệp: Đây là yếu tố mà nhà đầu tư nước ngoài quan tâm hàng đầu khi đưa ra quyết định rót vốn.

3. Thanh khoản thị trường: Một yếu tố sống còn để đảm bảo khả năng luân chuyển vốn và tăng sức hấp dẫn của cổ phiếu.

Ông Đặng Ngọc Trường - Phó Ban Tài chính Kế toán Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) - trả lời câu hỏi của phóng viên. Ảnh: Hải Nguyễn

Đại diện Vietnam Airlines nhấn mạnh, doanh nghiệp này đang liên tục hoàn thiện năng lực quản trị và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế với Nhà nước. "Chúng tôi công khai minh bạch mọi thông tin, bao gồm cả kế hoạch tuyển dụng và tài chính", ông Trường khẳng định.

6 tháng đầu năm 2025, hoạt động kinh doanh của Vietnam Airlines ghi nhận kết quả vượt xa chỉ tiêu. Dựa trên nền tảng tích cực này, hãng hàng không quốc gia dự kiến thực hiện hai đợt tăng vốn điều lệ: đợt đầu với quy mô 9.000 tỉ đồng, đợt sau là 13.000 tỉ đồng.

"Chúng tôi tin rằng, thông tin này không chỉ thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư trong nước mà còn tạo sức hút mạnh mẽ với các nhà đầu tư nước ngoài", ông Trường bày tỏ.

16h30: Phóng viên Việt Linh (Báo Tiền Phong) đặt câu hỏi: "Sau khi được nâng hạng, điều quan trọng không chỉ là thu hút dòng vốn, mà còn là duy trì niềm tin vào sự ổn định, lâu dài. Vậy thị trường chứng khoán Việt Nam cần làm gì để củng cố nền tảng vận hành, nâng cao tính minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và phát triển tài chính phù hợp với nhu cầu thị trường? Việc thăng hạng sẽ giúp thanh khoản tốt hơn, gần đây có ngày vượt 3 tỉ USD. Ông đánh giá như thế nào về vấn đề này?".

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) - trả lời: Việc chúng ta phấn đấu nâng hạng nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng điều quan trọng hơn là duy trì sự ổn định của thị trường. Việc nâng hạng rồi tụt hạng là chuyện bình thường. Nhiều quốc gia sau khi được nâng hạng, dòng vốn tăng nhanh, nhưng lại không duy trì được, dẫn đến bị hạ hạng trở lại. Do đó, duy trì ổn định sau nâng hạng là điều then chốt.

Vừa qua, nhiều chuyên gia đã chia sẻ về việc cần tạo ra cung và cầu ổn định để hấp thụ dòng vốn. Trong 2 - 3 năm gần đây, quy mô và chất lượng hàng hóa trên thị trường chưa lớn. Tôi đồng tình với việc xem xét cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lên sàn để huy động vốn. Họ cần được đối xử bình đẳng như các doanh nghiệp trong nước. Trước đây đã có hơn 10 doanh nghiệp FDI lên sàn, nhưng gần đây tiến độ này bị chậm lại.

Các doanh nghiệp tăng trưởng mới, các nhà đầu tư chiến lược lên sàn là tín hiệu tích cực. Chúng ta cần đề cao vai trò của doanh nghiệp tư nhân. Việc này sẽ tạo ra nguồn cung lớn. Ở chiều ngược lại, dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ tạo ra nhu cầu đầu tư ổn định.

Hiện nay, chúng ta có trên 10 triệu tài khoản chứng khoán, với khoảng 7 triệu nhà đầu tư. Hơn 99% là nhà đầu tư cá nhân, nên khả năng tác động đến thị trường lớn, dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông.

Chúng ta cần tập trung phát triển các định chế tài chính như quỹ đầu tư, bảo hiểm... để tạo sự cân đối giữa nhà đầu tư tổ chức và cá nhân.

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) - trả lời câu hỏi của phóng viên. Ảnh: Hải Nguyễn

Bên cạnh đó, cần có thêm các sản phẩm phòng ngừa rủi ro. Trong thời gian tới có thể xảy ra nhiều biến động; nếu tỉ giá ngoại tệ tăng cao, đó sẽ là mối quan ngại lớn đối với các chủ đầu tư. Vì vậy, chúng ta cần công cụ phòng vệ rủi ro. Việc phát triển sản phẩm phái sinh sẽ giúp tạo ra "lớp áo giáp" cho nhà đầu tư khi tham gia thị trường Việt Nam trong dài hạn.

Chúng ta cũng cần thúc đẩy sự minh bạch, phát triển các sản phẩm tài chính xanh, ESG, chứ không chỉ đơn thuần là cổ phiếu. Ví dụ như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu doanh nghiệp. Khi dòng vốn nước ngoài vào thị trường, cần phải sửa đổi quy định để phù hợp. Ví dụ, hiện nay, mã số giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài hiện đã được cấp trực tuyến. Chúng tôi kiến nghị các đơn vị chức năng như Ngân hàng Nhà nước cũng như cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp đồng bộ hơn nữa thời gian tới.

16h25: Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi - đặt câu hỏi: 1. Trong bối cảnh các tổ chức xếp hạng quốc tế đang xem xét khả năng nâng hạng thị trường Việt Nam, dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ có sự chuyển dịch như thế nào trong thời gian tới? Liệu Việt Nam có thể kỳ vọng vào làn sóng phân bổ vốn mới từ các quỹ đầu tư toàn cầu? Chúng ta cần làm gì để thu hút mạnh hơn nữa dòng tiền từ các quỹ đầu tư này?

2. Nếu được nâng hạng, đâu sẽ là những tác động tích cực rõ rệt nhất mà thị trường chứng khoán Việt Nam có thể ghi nhận từ dòng vốn ngoại? Những nhóm cổ phiếu, ngành nghề hay khu vực nào được dự báo sẽ thu hút mạnh dòng tiền từ khối ngoại?.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi. Ảnh: Hải Nguyễn

Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, CTCP Chứng khoán SSI - trả lời: Hiện nay, Việt Nam chưa phải thị trường được nâng hạng nhưng nhiều nhà đầu tư nước ngoài tin tưởng sẽ được nâng hạng. Thị trường Việt Nam tuy chưa phải thị trường mới nổi nhưng các nhà đầu tư vẫn có thể mua từ 5-10% danh mục các nhóm cổ phiếu họ yêu thích.

15h56: Nhận được ý kiến quan tâm từ bạn đọc Báo Lao Động và cộng đồng nhà đầu tư gửi về cho chương trình trong khuôn khổ phát sóng trực tiếp hội thảo, một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất liên quan đến cơ hội tiếp cận thị trường của khối ngoại.

Câu hỏi như sau: "Hiện nay, nhiều nhà đầu tư nước ngoài bày tỏ kỳ vọng được tiếp cận thị trường Việt Nam một cách bình đẳng hơn, đặc biệt liên quan đến việc tăng tỷ lệ sở hữu tại các doanh nghiệp niêm yết. Vậy, cơ chế pháp lý sắp tới sẽ điều chỉnh như thế nào để đáp ứng kỳ vọng này, và đâu là những bước đi cụ thể để thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt khối ngoại?".

Giải đáp câu hỏi này, bà Phạm Thị Thuỳ Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường Chứng khoán, UBCKNN - trả lời như sau: Chúng ta đã có những thay đổi về chính sách như là yêu cầu doanh nghiệp công bố thông tin bằng song ngữ để các nhà đầu tư có thể tiếp cận được thông tin của doanh nghiệp một cách bình đẳng với các nhà đầu tư trong nước. Đồng thời, đối với mục tiêu SHNN, mục tiêu để tăng tỉ lệ SHNN tại các công ty đại chúng đặt ra những giải pháp như yêu cầu, công ty niêm yết phải công bố tỉ lệ SHNN một cách rõ ràng để các nhà đầu tư nắm được kế hoạch đầu tư của mình.

Bà Phạm Thị Thuỳ Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - giải đáp câu hỏi của bạn đọc Báo Lao Động và cộng đồng nhà đầu tư. Ảnh: Hải Nguyễn

Theo quy định hiện hành, đối với các doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề lĩnh vực không thuộc phạm vi hạn chế tiếp cận thì có thể mở tỉ lệ sở hữu nhà nước (SHNN) 100%, không giới hạn. Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp nước ngoài, công ty niêm yết có tỉ lệ SHNN thấp, chỉ đạt khoảng 50%. Thậm chí, có những doanh nghiệp, công ty niêm yết là 0% vì hoạt động của doanh nghiệp đa dạng các ngành nghề, không hoạt động những ngành nghề đó nhưng có một số hoạt động ngành nghề là hạn chế tiếp cận.

Trong thời gian tới, UBCKNN sẽ phối hợp với các đơn vị trong Bộ Tài chính, các bộ ngành liên quan để có sự rà soát đối với các ngành nghề kinh doanh theo hướng mở rộng tỉ lệ SHNN đối với các ngành nghề không thực sự có sự hạn chế, mở rộng phạm vi của các nhà đầu tư tham gia.

Về góc độ doanh nghiệp, các doanh nghiệp cũng cần chủ động rà soát để tập trung với ngành nghề kinh doanh chính. Đối với các ngành nghề kinh doanh thuộc phạm vi hạn chế tiếp cận, các doanh nghiệp cũng cần điều chỉnh giấy đăng ký kinh doanh, mã ngành nghề có thể tăng tỉ lệ SHNN, thu hút nguồn vốn của nhà đầu tư nước ngoài, tăng kinh nghiệm quản lý, quản trị, mang lại lợi ích cho chính các doanh nghiệp.

15h52: Thị trường chứng khoán: Làm sao để thúc đẩy nguồn hàng hóa chất lượng và IPO hiệu quả?

Tại hội thảo, phóng viên Báo Tuổi Trẻ đặt ra loạt câu hỏi xoay quanh việc phát triển hàng hóa trên thị trường chứng khoán, cũng như tình hình phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Phóng viên đặt vấn đề: "Để thị trường phát triển bền vững, cần tăng sản lượng và chất lượng hàng hóa. Nguyên nhân khiến hàng hóa chưa phong phú có đến từ việc Ủy ban Chứng khoán khắt khe, hay do yếu tố thị trường? Số lượng doanh nghiệp thúc đẩy IPO hiện nay ra sao? Và làm sao để đưa hàng hóa từ các doanh nghiệp lớn ra thị trường trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thể niêm yết?".

Đáp ứng đúng quy định, gắn IPO với niêm yết

Trả lời câu hỏi trên, bà Phạm Thị Thùy Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết, việc niêm yết doanh nghiệp hiện nay phải tuân thủ đúng các quy định pháp lý. Thời gian qua, cơ quan quản lý đã thực hiện chủ trương gắn IPO với việc niêm yết cổ phiếu - được xem là giải pháp phù hợp với mong muốn của doanh nghiệp.

Việc thoái vốn nhà nước cũng là một trong những phương án để tăng nguồn cung cổ phiếu ra thị trường. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều doanh nghiệp dù đã niêm yết nhưng tỉ lệ sở hữu vốn nhà nước vẫn ở mức cao.

Phóng viên đặt câu hỏi tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các chuyên gia. Ảnh: Hải Nguyễn

Tích hợp quy trình IPO và niêm yết để rút ngắn thanh khoản

Bổ sung thêm, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - chia sẻ, ngay từ những ngày đầu xây dựng thị trường, quy định pháp lý đối với IPO đã được thiết kế theo chuẩn quốc tế như yêu cầu doanh nghiệp phải có báo cáo tài chính rõ ràng, hoạt động kinh doanh có lãi...

Tuy nhiên, trước đây quy trình IPO và niêm yết vốn tách rời, khiến dòng tiền của nhà đầu tư không thể lưu thông ngay sau IPO, làm giảm sức hút. Chính vì vậy, Ủy ban đã sửa đổi Nghị định 155 để tích hợp hai quy trình này, giúp nhà đầu tư có thể giao dịch cổ phiếu trong vòng 1-2 tuần sau IPO.

“Việc tích hợp IPO và niêm yết là cần thiết. Chúng tôi cũng đang nghiên cứu sửa đổi thêm những điểm chưa thuận lợi nhằm cải thiện tính linh hoạt của thị trường”, ông Hải nói.

Điều kiện thị trường vẫn là yếu tố then chốt

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán, số lượng IPO thời gian qua giảm là do điều kiện thị trường chưa thực sự thuận lợi. Bối cảnh chung toàn cầu, với chính sách thắt chặt ngoại tệ ở nhiều nước, cũng làm giảm tính hấp dẫn của các đợt IPO - không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều quốc gia khác.

Đối với vấn đề thoái vốn nhà nước, ông Hải cho biết đây là chủ trương thuộc chính sách chung của Chính phủ. Hiện nay, trong nhiều doanh nghiệp lớn như ngân hàng, tỷ lệ sở hữu của nhà nước vẫn còn cao. "Đây là những doanh nghiệp quan trọng, nhưng không nhất thiết phải giữ tỷ lệ sở hữu nhà nước cao", ông Hải nói và khẳng định: “Thời gian tới, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi sẽ có giải pháp thúc đẩy việc đưa cổ phiếu chất lượng do Nhà nước sở hữu ra thị trường hiệu quả hơn”.

Ông Lê Đức Khánh - Giám đốc Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS (VPS) - trả lời câu hỏi từ bạn đọc Báo Lao Động và báo chí tại hội thảo. Ảnh: Hải Nguyễn

15h51: Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng Biên Tập Báo Lao Động - cho biết, Báo Lao Động đã nhận được rất nhiều câu hỏi, ý kiến quan tâm từ bạn đọc và cộng đồng nhà đầu tư gửi về cho chương trình. Trong đó, một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất liên quan đến cơ hội tiếp cận thị trường của khối ngoại.

Bạn đọc đặt câu hỏi như sau: Hiện nay, nhiều nhà đầu tư nước ngoài bày tỏ kỳ vọng được tiếp cận thị trường Việt Nam một cách bình đẳng hơn, đặc biệt là việc nới hạn tỉ lệ sở hữu tại các doanh nghiệp niêm yết. Vậy, cơ chế pháp lý sắp tới sẽ điều chỉnh như thế nào để đáp ứng kỳ vọng này? Đâu là những bước đi cụ thể để thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt khối ngoại?

15h49: Phiên 2 - Sẵn sàng đón dòng vốn dài hạn

Theo ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng Biên Tập Báo Lao Động, tại phiên 1, các chuyên gia và khách mời đã cùng nhìn nhận rằng, việc hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ mở ra những cơ hội quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường, góp phần gia tăng quy mô, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn; từ đó hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng Biên tập Báo Lao Động. Ảnh: Hải Nguyễn

Trong phiên 2, với chủ đề “Sẵn sàng đón dòng vốn dài hạn”, chúng ta sẽ cùng thảo luận các vấn đề thực tiễn đặt ra khi thị trường vận hành với vị thế là thị trường mới nổi, từ góc nhìn của nhà quản lý, doanh nghiệp, tổ chức vận hành và chuyên gia.

15h25: Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư SSI (SSI Research) - cho biết, Việt Nam đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Để đạt được điều này, nhu cầu về vốn của Việt Nam rất lớn. Nhìn lại các chỉ số 6 tháng đầu năm, Việt Nam cần phải có nhiều cố gắng hơn.

Về thị trường chứng khoán qua 25 năm hình thành, đã đến lúc chúng ta phải nâng hạng thị trường. Nhìn sang các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia… giao dịch của Việt Nam rất lớn, hoàn toàn có cơ hội nâng hạng.

Tuy nhiên, việc nâng hạng không chỉ có cơ hội mà còn có cả những thách thức. Nhìn sang các nước trên thế giới như Pakistan, UAE, khi nâng hạng nhưng không đạt được tăng trưởng như kỳ vọng. Trên thế giới, nhiều nước giảm thu hút vốn ngoại khi nâng hạng. Ví dụ, Hy Lạp được nâng hạng từ mới nổi sang phát triển, không đạt được như kỳ vọng.

Một quốc gia khác khá giống Việt Nam là Ả Rập Xê Út. Khi được nâng hạng, thị trường quốc gia này tăng trưởng tốt. Điều này cho thấy, để đạt được kết quả tốt, Việt Nam cần phải làm rất nhiều việc sau nâng hạng.

Một số kiến nghị đề xuất: “Hậu nâng hạng”: Tiếp tục quá trình cải cách và phát triển thị trường vốn sau thời điểm nâng hạng, hướng tới các mục tiêu cao hơn và toàn diện hơn (MSCI: cần lộ trình cụ thể): Cấu trúc thị trường/Tiếp cận thị trường: “Hàng thẳng, lối thông”.

Định giá cổ phiếu hiệu quả hơn (Price discovery): Sự tham gia của các quỹ đầu tư định lượng, quỹ phòng hộ… là bộ đệm giảm thiểu biến động của hoạt động đầu cơ trong thị trường có tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân cao.

Nới lỏng quy định về niêm yết cổ phiếu (điều kiện lợi nhuận 2 năm liên tiếp, không có lỗ lũy kế) để có thể giúp các doanh nghiệp thuộc ngành công nghệ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo có thể tham gia vào thị trường vốn.

Cơ hội với thị trường trái phiếu, phái sinh (ví dụ về các chỉ số trái phiếu chính phủ bằng đồng nội tệ - FTSE EMGBI, JPMorgan GBI-EM Global Diversified, Bloomberg EM Local Currency Government Index…).

Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, CTCP Chứng khoán SSI - trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Hải Nguyễn

15h05: Triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và cơ chế giao dịch mới sau khi vận hành hệ thống KRX

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam - cho biết, ngày 5.5.2025, hệ thống công nghệ thông tin KRX, bao gồm hệ thống giao dịch của 2 sở giao dịch chứng khoán (SGDCK) và hệ thống đăng ký, lưu ký, bù trừ thanh toán của Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đã chính thức đi vào hoạt động sau gần 10 năm triển khai.

Hệ thống cung cấp nền tảng công nghệ tích hợp, đồng bộ hóa cho toàn bộ thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường trong nước với các TTCK quốc tế cũng như góp phần quan trọng để triển khai thành công Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2030.

Cho đến nay, sau gần ba tháng đi vào hoạt động, hệ thống KRX bước đầu đã vận hành ổn định, không phát sinh lỗi nghiêm trọng ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường.

Về phía VSDC, kết nối giữa hệ thống của VSDC với hệ thống của 2 SGDCK, các ngân hàng thanh toán và thành viên lưu ký (TVLK), thành viên bù trừ (TVBT) về cơ bản đã được đảm bảo liên tục, thông suốt, không xảy ra hiện tượng gián đoạn thông tin và chuẩn xác về thời gian, quy trình.

Về phương thức bù trừ, thanh toán, bù trừ thanh toán theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm (Central Counter Party - CCP) là phương thức phổ biến được nhiều SGDCK áp dụng do sự ưu việt trong quản lý rủi ro của mô hình này.

Đặc biệt trên TTCK phái sinh với đặc tính sử dụng đòn bẩy tài chính cao, quy mô hợp đồng lớn, thời gian thanh toán kéo dài cùng với nguy cơ đối tác mất khả năng thanh toán cao thì mô hình này càng đóng một vai trò rất quan trọng do nó được trang bị một hệ thống quản lý rủi ro đa tầng đa lớp.

Trong mô hình này, thông qua cơ chế thế vị, CCP trở thành chủ thể đứng giữa các bên giao dịch, người bán của tất cả các người mua và người mua của tất cả các người bán, theo đó, CCP đảm bảo việc thanh toán giao dịch ngay cả trong trường hợp một bên trong giao dịch ban đầu (giao dịch gốc) không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán.

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Ảnh: Hải Nguyễn

Đối với TTCK Việt Nam, mô hình CCP đã được triển khai thành công cho TTCK phái sinh (CKPS) kể từ ngày 10.8.2017 khi TTCK phái sinh Việt Nam chính thức đi vào hoạt động với sản phẩm đầu tiên là HĐTL chỉ số cổ phiếu VN30. Qua gần 7 năm đi vào hoạt động, mô hình CCP đã góp phần giúp cho TTCK phái sinh có được sự tăng trưởng nhanh, phát huy được vai trò là kênh phòng vệ rủi ro, góp phần vào sự phát triển ổn định của TTCK cơ sở.

Trên cơ sở triển khai thành công mô hình CCP đối với TTCK phái sinh, thực hiện ý kiến chỉ đạo của cơ quan quản lý, ngay từ năm 2019, VSDC đã nghiên cứu xây dựng mô hình CCP cho hoạt động bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán cơ sở trên cơ sở chức năng của hệ thống KRX cũng như phù hợp với đặc thù pháp lý của Việt Nam.

Theo mô hình này, VSDC thông qua cơ chế thế vị sẽ tham gia vào giao dịch và thiết lập nhiều lớp phòng vệ rủi ro cho TTCK cơ sở phù hợp với thông lệ chung và quy định pháp lý hiện hành, từ đó thu hút được sự quan tâm của NĐT trong và ngoài nước cũng như tạo tâm lý yên tâm và bảo vệ quyền lợi cho NĐT khi tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, thông qua cơ chế ký quỹ khi triển khai mô hình CCP, TVBT được quyết định mức thu ký quỹ đối với NĐT căn cứ vào kết quả đánh giá tín nhiệm, thị trường kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để được rào cản prefunding, hướng tới mục tiêu nâng hạng và gia tăng thanh khoản cho TTCK Việt Nam.

Đối với công tác chuẩn bị triển khai, về mặt pháp lý, hiện nay, cơ chế CCP này đã được quy định và cụ thể hóa tại các văn bản pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán Luật chứng khoán 54; Luật sửa đổi, bổ sung 56 và các văn bản hướng dẫn (Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Thông tư 119/2020/TT-BTC và một số văn bản liên quan khác).

Đồng thời, những nội dung hướng dẫn mang tính kỹ thuật cũng sẽ được VSDC hoàn thiện trong thời gian tới.

Về mặt chức năng hệ thống, hoạt động bù trừ thanh toán giao dịch chứng khoán cơ sở sẽ tiếp tục được thực hiện trên hệ thống KRX với sự điều chỉnh nhất định về cấu hình, tham số hệ thống để phù hợp với cơ chế này.

Ngày 17.7.2025 vừa qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đã công bố kế hoạch triển khai cơ chế CCP cho TTCK cơ sở với mục tiêu đưa cơ chế này vào vận hành từ quý I/2027.

Theo kế hoạch, trong thời gian tới, VSDC sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UBCKNN và các đơn vị liên quan thực hiện các nội dung công việc được phân công như rà soát, sửa đổi bổ sung để hoàn thiện khung pháp lý; thành lập công ty con của VSDC thực hiện chức năng CCP để khu trú rủi ro phát sinh khi triển khai cơ chế CCP cho toàn TTCK, đảm bảo an toàn cho hoạt động nghiệp vụ đăng ký, lưu ký chứng khoán cho NĐT tại VSDC; đào tạo tuyên truyền…

Trong thời gian gần đây, có 2 sản phẩm được nhắc đến rất nhiều chính là giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về. Để triển khai thành công bất kỳ một sản phẩm hay nghiệp mới nào của thị trường thì cần đảm bảo sự sẵn sàng về mặt chức năng hệ thống không chỉ của VSDC mà còn của thành viên thị trường, sự hoàn thiện và đồng bộ về cơ chế, chính sách, nhất là cơ chế cho phép các bên liên quan xử lý, khắc phục các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đối với giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về thì hiện nay về mặt pháp lý đã có quy định tại Thông tư 120/2020/TT-BTC, về mặt chức năng hệ thống cũng đang được tích hợp trong hệ thống KRX.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất hiện nay cơ quan quản lý quan tâm đó là khả năng quản lý rủi ro về phía thành viên thị trường khi mà thống kê hàng năm cho thấy vẫn có khá nhiều các trường hợp phải sửa lỗi sau giao dịch, xử lý lỗi. Thậm chí, vẫn có trường hợp phải lùi thời hạn thanh toán hoặc loại bỏ thanh toán do kiểm soát không tốt ký quỹ của khách hàng (theo quy định hiện nay các Công ty chứng khoán (CTCK) phải đảm bảo khách hàng đã có đủ tiền trước khi nhận lệnh giao dịch, ngoại trừ giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh của NĐT nước ngoài là tổ chức) và các trường hợp nói trên cũng không loại trừ đối với các CTCK hàng đầu Việt Nam hiện nay.

Từ thực tế đó cho thấy, rủi ro mất khả năng thanh toán tiềm ẩn khi triển khai thực hiện giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về là hiện hữu và cần được quan tâm, cân nhắc một cách thận trọng khi so sánh với lợi ích do giao dịch trong ngày mang lại. Qua đó cũng đặt ra đòi hỏi đối với thành viên thị trường trong việc xây dựng quy trình quản lý rủi ro một cách nghiêm túc, chặt chẽ cũng như đảm bảo nguồn lực để thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho khách hàng trong trường hợp kiểm soát rủi ro không tốt. Đối với cơ quan quản lý cũng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế giám sát, xử lý các rủi ro có thể phát sinh. Bên cạnh đó cũng cần có chế tài đối với các CTCK không tuân thủ hoặc tuân thủ không tốt các quy định về quản lý rủi ro đối với giao dịch trong ngày.

Về kinh nghiệm quốc tế, thực tiễn triển khai tại các TTCK khác cho thấy, giao dịch trong ngày tiềm ẩn nhiều rủi ro cao cho NĐT và thị trường nếu không được kiểm soát tốt. Ngay như tại TTCK Mỹ, dù đặt ra các yêu cầu cao về tài chính, kinh nghiệm đối với NĐT nhưng chỉ trên 10% các NĐT lãi khi thực hiện các giao dịch này.

Kinh nghiệm thực tiễn của các thị trường quốc tế là bài học quý đối với thị trường Việt Nam và thời điểm triển khai giao dịch trong ngày sẽ không thể là quyết định tức thời, sẽ được cơ quan quản lý cân nhắc kỹ lưỡng trên cơ sở những tính toán có lợi nhất cho thị trường khi điều kiện cho phép.

Với lộ trình dự kiến, sau khi hệ thống CNTT KRX đi vào hoạt động ổn định, các tính năng mới được nâng cấp để đáp ứng với yêu cầu tăng trưởng nhanh của thị trường khi Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, việc xem xét đưa vào vận hành ứng dụng bán chứng khoán chờ về sẽ được xem xét triển khai trước, sau đó tiếp theo là giao dịch chứng khoán trong ngày.

Về triển khai các ứng dụng để thực hiện giao dịch xuyên trưa cũng là một nội dung trong kế hoạch sau golive của hệ thống CNTT KRX, việc đưa vào vận hành giao dịch xuyên trưa cho phép NĐT có thêm nhiều thời gian giao dịch, chia sẻ áp lực gia tăng lệnh vào các thời điểm đầu ngày và cũng phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trong thời gian tới, chúng ta cũng xây dựng các sàn liên quan đến tín chỉ carbon và sản phẩm khác nằm ngoài nền tảng của hệ thống KRX chúng tôi cùng các Sở Giao Dịch Chứng Khoán xây dựng công nghệ.

Trong cấu trúc hệ thống còn nhiều tính năng với các sản phẩm mới nhưng cần thời gian để thực hiện.

14h50: Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi - trình bày bài tham luận có nội dung: “ESG - một phần không thể thiếu trong câu chuyện IR tương lai”.

ESG - Chìa khóa định hình tương lai IR

Ông Nguyễn Quang Huy khẳng định, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) không chỉ là xu hướng toàn cầu mà còn là điều kiện sống còn trong quản trị doanh nghiệp hiện đại và quan hệ nhà đầu tư (IR).

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với biến đổi khí hậu, bất bình đẳng và khủng hoảng niềm tin, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đang trở thành bộ tiêu chí nền tảng giúp định hướng dòng vốn thông minh, bền vững. Đối với doanh nghiệp niêm yết, đây không còn là lựa chọn tự nguyện mà là điều kiện tiên quyết để tồn tại và tiếp cận nhà đầu tư quốc tế.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi. Ảnh: Hải Nguyễn

ESG - Bản sắc không thể thiếu của IR tương lai

Trong kỷ nguyên phát triển bền vững, IR không còn đơn thuần là bộ phận cung cấp thông tin tài chính, mà trở thành “người kể chuyện có trách nhiệm”, kết nối cam kết ESG của doanh nghiệp với kỳ vọng của nhà đầu tư toàn cầu.

Thay vì chỉ trình bày chỉ số tài chính, IR phải truyền tải một hệ sinh thái dữ liệu ESG minh bạch, từ lượng phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo đến quản trị nhân sự và chống tham nhũng. Trong một thị trường nơi niềm tin và minh bạch phi tài chính quyết định dòng vốn dài hạn, IR chính là cầu nối định hình uy tín và định giá bền vững cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quang Huy làm rõ thêm về vấn đề: Từ chỉ số đến giá trị sống: Khi nhà đầu tư toàn cầu ưu tiên phát triển bền vững, các chỉ số tài chính không còn đủ để tạo dựng niềm tin. Thay vào đó, nhà đầu tư tìm kiếm hệ thống dữ liệu ESG toàn diện, phản ánh năng lực phát triển dài hạn và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Minh bạch thông tin ESG - từ phát thải carbon, năng lượng tái tạo đến chính sách nhân sự và cộng đồng - đã trở thành điều kiện cần để tiếp cận dòng vốn chất lượng. Trong lộ trình nâng hạng thị trường, IR phải chủ động dẫn dắt cuộc chơi bằng dữ liệu ESG chuẩn mực và truyền tải nhất quán, thay vì chỉ phản hồi yêu cầu từ thị trường.

Từ tuân thủ đến kiến tạo chuẩn mực

Không còn là phản ứng thụ động trước yêu cầu, ESG ngày nay cần được doanh nghiệp chủ động tích hợp vào chiến lược, sản phẩm, quản trị và văn hóa - như một phần cốt lõi của phát triển bền vững.

IR đóng vai trò trung tâm trong quá trình này: Là người truyền tải triết lý ESG từ lãnh đạo ra thị trường, và đồng thời thiết kế hệ chuẩn mới giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng mà còn dẫn dắt kỳ vọng của nhà đầu tư bằng những cam kết nhất quán và giá trị dài hạn.

Từ phòng thủ đến lợi thế cạnh tranh

ESG không chỉ là yêu cầu mới, mà là cơ hội tái định vị doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư. Khi được triển khai bài bản, ESG giúp doanh nghiệp chuyển từ thế phòng thủ sang thế chủ động, mở rộng tiếp cận vốn dài hạn, nâng định giá và giảm chi phí vốn nhờ rủi ro thấp hơn.

Đặc biệt, ESG trở thành “giấy thông hành” tại các thị trường phát triển như EU, Mỹ, Nhật Bản. Trong quá trình này, IR chính là người tiên phong dẫn dắt doanh nghiệp chuyển hóa ESG thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng, ESG không phải là truyền thông - đó là bản chất doanh nghiệp. ESG không phải là “tấm áo đẹp” để doanh nghiệp truyền thông ra bên ngoài, mà là phần lõi phản ánh giá trị nội tại. Trong thời đại minh bạch, IR không chỉ là người phát ngôn, mà là người phản chiếu trung thực cam kết và hành động của doanh nghiệp.

ESG không thuộc riêng một bộ phận, mà phải được tích hợp vào toàn bộ chiến lược - từ sản phẩm, nhân sự đến văn hóa vận hành. Đó là bản chất vận hành hàng ngày, chứ không phải giải pháp ngắn hạn mang tính đối phó.

Ông Nguyễn Quang Huy cũng phân tích ESG trong sản phẩm, con người, hệ thống và văn hóa.

Sản phẩm: Doanh nghiệp cần thiết kế sản phẩm thân thiện môi trường, kéo dài vòng đời, tăng khả năng tái chế và bảo đảm công bằng trong chuỗi cung ứng. Đây không chỉ là kỳ vọng của người tiêu dùng mà còn là tiêu chí then chốt của các quỹ đầu tư ESG.

Con người: ESG đòi hỏi công bằng tuyển dụng, đa dạng lãnh đạo, phát triển năng lực nhân sự và bảo vệ quyền lợi người lao động. Nguồn nhân lực chất lượng và có trách nhiệm là dấu hiệu cho khả năng tạo giá trị bền vững.

Hệ thống: ESG phải được tích hợp vào hệ thống quản trị nội bộ thông qua chính sách kiểm soát, giám sát và đánh giá rủi ro. Thiếu cơ chế thực thi rõ ràng, doanh nghiệp sẽ bị loại khỏi danh mục.

Văn hóa: ESG phải thấm vào văn hóa tổ chức, trở thành nguyên tắc ứng xử ở mọi cấp. Chính sự nhất quán nội tại này tạo nên niềm tin - tài sản cốt lõi giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức và chinh phục thị trường vốn toàn cầu.

ESG quyết định dòng tiền: ESG đang trở thành tiêu chí cốt lõi định hướng dòng vốn toàn cầu. Đến năm 2025, hơn 50% tài sản đầu tư sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các chuẩn ESG. Các quỹ lớn như BlackRock, Vanguard hay Norges Bank đều loại bỏ doanh nghiệp thiếu cam kết bền vững.

Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng, tại Việt Nam, ESG chuyển từ “tự nguyện” sang “bắt buộc”, khi Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước tích cực lồng ghép ESG vào chính sách thẩm định và tín dụng. Trong lộ trình nâng hạng thị trường, ESG không chỉ là điều kiện tiếp cận vốn quốc tế, mà còn là thước đo cho sự trưởng thành tài chính và sức hấp dẫn dài hạn của doanh nghiệp.

Việt Nam và cơ hội - thách thức trong dòng chảy ESG toàn cầu

Trong làn sóng chuyển dịch vốn toàn cầu hướng đến phát triển bền vững, Việt Nam đang nổi lên như điểm đến hấp dẫn tại châu Á. ESG không chỉ là thước đo trách nhiệm, mà còn là chiến lược giúp doanh nghiệp hội nhập chuỗi giá trị quốc tế và tiếp cận thị trường vốn toàn cầu.

Cơ hội lớn đến từ sự đánh giá tích cực của các định chế tài chính như ADB, IFC, HSBC về tiềm năng tài chính bền vững của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nâng hạng thị trường. Hệ sinh thái doanh nghiệp trẻ, linh hoạt và nền tảng dân số trẻ, đô thị hóa nhanh, kinh tế số phát triển là lợi thế đáng kể.

Tuy nhiên, Việt Nam còn thiếu hệ thống dữ liệu ESG chuẩn hóa, tổ chức xếp hạng độc lập uy tín và tư duy dài hạn trong doanh nghiệp. Để ESG lan tỏa, cần sự phối hợp đa bên từ nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư đến truyền thông và học thuật, trong đó khung pháp lý, ưu đãi tài chính và năng lực nội tại đóng vai trò then chốt.

IR - cầu nối đưa ESG trở thành giá trị thật

Trong kỷ nguyên ESG, IR không chỉ làm báo cáo, mà là người kết nối dữ liệu ESG xuyên suốt doanh nghiệp, chuyển hóa thành ngôn ngữ giá trị kinh tế dễ hiểu cho nhà đầu tư và chống lại biểu hiện “greenwashing”. Họ giám sát tiến độ ESG, phản hồi kỳ vọng thị trường, tạo ra vòng lặp cải tiến liên tục.

Đội ngũ IR ngày nay cần có tư duy chiến lược, hiểu ESG - tài chính - pháp lý, có năng lực truyền thông định hướng và là “kiến trúc sư của niềm tin” giữa doanh nghiệp và thị trường.

14:22 Bà Phạm Thị Thuỳ Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) - trình bày tham luận “Triển khai các giải pháp đáp ứng tiêu chí nâng hạng thị trường chứng khoán và định hướng trong thời gian tới”.

Với mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam nêu tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2030 và các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, trong thời gian vừa qua, Bộ Tài chính (UBCKNN) đã và đang khẩn trương rà soát và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp lý để từng bước gỡ các nút thắt trong việc xem xét nâng hạng theo các tiêu chí của các tổ chức quốc tế, đồng thời phối hợp tích cực với các Bộ, ngành liên quan quyết liệt triển khai các giải pháp nhằm đáp ứng các tiêu chí của các tổ chức đánh giá xếp hạng thị trường hướng tới mục tiêu nâng hạng TTCK Việt Nam từ cận biên lên mới nổi.

Liên quan đến việc xem xét nâng hạng của tổ chức xếp hạng FTSE Russell thì theo thông lệ, vào tháng 3 và tháng 9 hàng năm, tổ chức xếp hạng FTSE Russell sẽ công bố danh sách các TTCK được nâng hạng, bị xuống hạng và các nước nằm trong danh sách theo dõi. Quy trình đánh giá xem xét nâng hạng của FTSE Russell bao gồm đánh giá theo bảng ma trận đánh giá chất lượng thị trường của FTSE Russell, trong đó có 9 tiêu chí đối với thị trường mới nổi thứ cấp. Tính tới thời điểm hiện tại, về mặt pháp lý, Bộ Tài chính đã ban hành các giải pháp để đáp ứng đầy đủ 9 tiêu chí của tổ chức xếp hạng FTSE Russell. Ngoài tiêu chí đánh giá của tổ chức xếp hạng FTSE Russel, chúng ta còn cần có sự phản hồi từ các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào TTCK Việt Nam.

Tuy nhiên, việc các tổ chức đầu tư nước ngoài trải nghiệm và có phản hồi tích cực TTCK Việt Nam là một trong những căn cứ quan trọng để FTSE xem xét nâng hạng TTCK.

Theo đó, UBCKNN đang tích cực triển khai các giải pháp để giúp cho các tổ chức đầu tư nước ngoài tham gia trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Về hoàn thiện khung pháp lý, chính sách đáp ứng các tiêu chí nâng hạng: Đối với 2 tiêu chí Việt Nam được đánh giá chưa đáp ứng tại kỳ đánh giá tháng 9.2024, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 68/2024/TT-BTC và sau đó là ban hành Thông tư 18/2025/TT-BTC để xử lý 2 tiêu chí được đánh giá là chưa đáp ứng. Thứ nhất là tiêu chí “Chu kỳ thanh toán (DvP)” và thứ hai là Tiêu chí “Thanh toán - các chi phí liên quan đến giao dịch thất bại”. Theo đó, các cơ chế mới đã hoạt động hiệu quả và ổn định.

Cụ thể: Đối với cơ chế NPF (tức là không yêu cầu có đủ tiền tại thời điểm giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài): Đến nay, có 10 CTCK và 10 ngân hàng lưu ký đã triển khai NPF cho nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) là tổ chức.

Từ khi triển khai hệ thống KRX, tổng số lượng giao dịch NPF là hơn 90.000 giao dịch với tổng giá trị hơn 20.000 tỉ đồng (bình quân khoảng hơn 6.000 giao dịch/ngày, tương ứng 1.400 tỉ đồng/ngày), gấp khoảng 3 lần về số lượng giao dịch, khoảng 2 lần về giá trị giao dịch so với giai đoạn trước KRX. Giá trị giao dịch NPF hiện chiếm khoảng 50% tổng giá trị mua của NĐTNN trên thị trường.

Về tiêu chí thứ hai của FTSE Russell đưa ra về các cơ chế xử lý giao dịch thất bại, chúng tôi cũng ghi nhận cơ chế xử lý giao dịch thất bại hoạt động hiệu quả. Đến thời điểm hiện nay, trong số hàng trăm ngàn lệnh giao dịch NPF, chỉ xảy ra 4 giao dịch thất bại và đều đã được xử lý an toàn và hiệu quả, thông qua các quy định của Thông tư số 18 và Thông tư số 68.

Cũng tại Thông tư số 68 đặt ra yêu cầu về công bố thông tin đồng thời bằng tiếng Việt và tiếng Anh đối với các công ty niêm yết và công ty đại chúng. Hiện tại, theo ghi nhận của chúng tôi các công ty niêm yết đã thực hiện công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh.

Về triển khai hệ thống KRX, qua gần 3 tháng triển khai từ ngày 5.5, chúng tôi ghi nhận hệ thống công nghệ thông tin KRX vận hành thông suốt, ổn định và an toàn. Việc triển khai hệ thống KRX mở ra nhiều cơ hội trong việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), các sản phẩm, dịch vụ mới như giao dịch chứng khoán chờ về, giao dịch trong ngày, các sản phẩm phái sinh mới như giao dịch chứng khoản trở về trong ngày, các sản phẩm tái sinh mới và các sản phẩm gắn với trái phiếu niêm yết. Đây là những yếu tố cần thiết để thị trường chứng khoán ngày càng đáp ứng với các chuẩn mực thị trường quốc tế.

Thứ ba là chúng ta đã xây dựng hệ thống trao đổi thông tin giữa ngân hàng lưu ký (NHLK) và công ty chứng khoán (CTCK) phục vụ hoạt động giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư mở tài khoản lưu ký tại các NHLK (hệ thống STP). Hệ thống này cũng đã được triển khai từ tháng 3.2025 thông qua cổng giao tiếp điện tử. Trong thời gian tới, SWIFT cũng có kế hoạch để nâng cấp, tạo thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư cũng như các ngân hàng thương mại, các công ty chứng khoán.

Thứ tư, chúng tôi cũng đã thành lập nhóm đối thoại tư vấn về phát triển thị trường vốn để đẩy nhanh quá trình xem xét nâng hạng thị trường. Hiện tại, nhóm đối thoại tư vấn về phát triển thị trường vốn (nhóm IAG) có 33 thành viên được chia về 3 tổ công tác về phát triển thị trường giao dịch và sau giao dịch. Thường xuyên chúng tôi cũng có những trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, các thành viên thị trường với các nhóm chuyên gia để cập nhật các trải nghiệm thực tế trong quá trình nhà đầu tư tham gia thị trường và những vướng mắc của nhà đầu tư khi tham gia vào TTCK Việt Nam.

Thứ năm, chúng tôi cũng phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc xây dựng Thông tư 03/2025/TT-NHNN (thay thế Thông tư 05/2014/TT-NHNN) qua đó sửa đổi một số nội dung liên quan đến mở và sử dụng tài khoản bằng đồng Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài tại TTCK Việt Nam (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16.6.2025). Đây được coi là một bước thay đổi nhằm đơn giản hóa các thủ tục tạo thuận lợi cho NĐTNN tham gia TTCK Việt Nam.

Trong thời gian vừa qua, chúng tôi cũng đã tổ chức các hội nghị, hội thảo, đoàn xúc tiến đầu tư để tăng cường tiếp xúc, trao đổi với các nhà đầu tư và giới thiệu với các tổ chức đầu tư nước ngoài, là cơ hội chúng ta có kết cấu trong hoạt động đầu tư để các nhà đầu tư có trải nghiệm tốt nhất khi tham gia vào thị trường.

Về phía UBCKNN, chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp để thị trường hoạt động ổn định, bền vững. Đồng thời, chúng tôi cũng những giải pháp tập trung để đạt được mục tiêu nâng hạng thị trường theo chiến lược đến năm 2030.

UBCKNN cũng đặt ra một số giải pháp trọng tâm. Thứ nhất về tăng tỉ lệ sở hữu nước ngoài tại các đơn vị đại chúng, công ty niêm yết. Khi nhà đầu tư nước ngoài vào TTCK Việt Nam được nâng hạng, chúng ta cần phải có dung lượng để các nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch, đầu tư. Với mục tiêu như vậy, tại Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 155/2020/NĐ-CP, chúng tôi cũng đang trình Chính phủ đưa vào một số giải pháp như là yêu cầu các doanh nghiệp, công ty đại chúng phải thực hiện công bố đầy đủ về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa tại doanh nghiệp để các nhà đầu tư có thể nắm bắt được hoạt động đầu tư của mình.

Trong thời gian tới, UBCKNN cũng đề xuất giải pháp triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Về cơ bản, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm cho thị trường phái sinh chúng ta đã triển khai ngay từ khi thị trường đi vào hoạt động từ năm 2017. Về mặt cơ sở pháp lý, chúng ta đã có đầy đủ các cơ sở pháp lý từ nghị định đến thông tư hướng dẫn. Vừa rồi, UBCKNN cũng được sự đồng ý của Bộ Tài chínhh, UBCKNN đã công bố cụ thể lộ trình triển khai cơ chế CCP vào đầu năm 2027.

Một nội dung nữa liên quan đến lĩnh vực của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc mở tài khoản thanh toán, chúng tôi cũng phối hợp chặt chẽ với NHNN trong việc tham gia đóng góp ý kiến với Thông tư 17/2024/TT-NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nhằm đơn giản hóa thủ tục mở, đóng và sử dụng tài khoản thanh toán, đáp ứng các quy định về phòng chống rửa tiền, đồng thời tạo thuận lợi hơn nữa cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia trên TTCK Việt Nam.

Thời gian tới, khi mục tiêu nâng hạng đặt ra, các giải pháp để tăng độ sâu thị trường và đa dạng hóa các sản phẩm tài chính trên thị trường cũng là trọng tâm trong thời gian tới. Do đó, UBCKNN cũng sẽ triển khai một số giải pháp như: Tăng cường phát triển sản phẩm mới, tăng cường hoạ động của các công ty niêm yết đối với xu hướng phát triển bền vững như ESG, trái phiếu xanh, trái phiếu công trình phục vụ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; Thúc đẩy cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, thoái vốn nhà nước; Gắn hoạt động IPO với niêm yết, rút ngắn quá trình niêm yết cổ phiếu sau khi IPO để thu hút doanh nghiệp; Đưa các doanh nghiệp là công ty đại chúng có gốc FDI lên niêm yết/ đăng ký giao dịch; Nghiên cứu xây dựng và triển khai các mảng thị trường mới theo thông lệ quốc tế như sàn giao dịch tín chỉ carbon, các thị trường giao dịch vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo để đa dạng hóa nguồn cung trên thị trường.

Chúng tôi cũng giao cho Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cùng với các tổ chức xếp hạng cùng xây dựng bộ chỉ số tăng cường định vị TTTCK VN trên TTCK toàn cầu.

Một nhiệm vụ nữa chúng tôi sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm tăng cường giám sát, quản lý thị trường là xây dựng hệ thống công nghệ thông tin, dữ liệu toàn bộ. Từ đó, nâng cao tính minh bạch của thị trường, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

14h09: Ông Bùi Hoàng Hải - Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) - phát biểu khai mạc hội thảo.

Ông Bùi Hoàng Hải cho rằng, hội thảo hôm nay là dịp hết sức ý nghĩa để chúng ta cùng nhìn lại những nỗ lực trong việc cải cách thể chế, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc triển khai các giải pháp nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK).

Ngày 28.7.2025, UBCKNN đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 25 năm ngày mở cửa thị trường chứng khoán. 25 năm nhìn lại, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc. Trong 25 năm qua, chúng ta đã năm thu hẹp khoảng cách với các nước trong khu vực.

Hiện nay, có hơn 10 triệu nhà đầu tư tham gia vào TTCK Việt Nam. Nói về thanh khoản, thanh khoản của TTCK Việt Nam đang ở mức cao nhất khu vực, cao hơn cả các thị trường có sự phát triển từ 70-100 năm.

Tính đến ngày 21.7.2025, chỉ số VNIndex đạt 1.485,05 điểm, tăng 7,9% so với cuối tháng trước và tăng 17,2% so với cuối năm 2024. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu 3 sàn HOSE, HNX và UPCOM ngày 21.7.2025 đạt 8.214,67 nghìn tỉ đồng (328,5 tỉ USD), tăng 14,5% so với cuối năm trước, tương đương 71,4% GDP ước tính năm 2024.

Điều này cho thấy đầu tư chứng khoán đang dần khẳng định vai trò là một kênh đầu tư quan trọng và ngày càng thu hút sự tham gia rộng rãi từ công chúng. Số lượng tài khoản nhà đầu tư tăng từ 3.000 tài khoản năm 2000 lên hơn 10 triệu tài khoản, phản ánh sự tham gia ngày càng đông đảo của người dân vào thị trường tài chính bậc cao này.

Những năm qua, thị trường trái phiếu cũng tăng trưởng vượt bậc. Tính đến cuối tháng 6.2025, giá trị niêm yết đạt 2.503 nghìn tỉ đồng (100 tỉ USD), tương đương 21,7% GDP ước tính năm 2024.

Những con số trên cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, không chỉ là kênh đầu tư phổ biến mà còn là kênh huy động vốn trung - dài hạn ngày càng hiệu quả cho nền kinh tế, bên cạnh vai trò truyền thống của hệ thống ngân hàng thương mại.

Với vai trò quan trọng đó, việc nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi không chỉ mang ý nghĩa cải thiện hình ảnh quốc gia, mà còn là giải pháp chiến lược để thu hút dòng vốn dài hạn, nâng cao tiêu chuẩn thị trường, và thúc đẩy cải cách thể chế.

Chính phủ đã xác định rõ định hướng này tại “Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030” ban hành kèm theo Quyết định 1726/QĐ-TTg, trong đó đặt mục tiêu nâng hạng TTCK Việt Nam trong năm 2025. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, trong thời gian qua, Bộ Tài chính, UBCKNN đã và đang khẩn trương rà soát và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy để từng bước gỡ các nút thắt trong việc xem xét nâng hạng theo các tiêu chí của các tổ chức quốc tế, đồng thời phối hợp tích cực với các Bộ, ngành liên quan quyết liệt triển khai các giải pháp nhằm đáp ứng các tiêu chí của các tổ chức đánh giá xếp hạng thị trường hướng tới mục tiêu nâng hạng TTCK Việt Nam từ cận biên lên mới nổi và đã đạt được những kết quả đáng kể.

Hội thảo hôm nay sẽ là cơ hội quý báu để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia cùng trao đổi, thảo luận và chia sẻ các giải pháp thiết thực cho tiến trình nâng hạng và phát triển bền vững TTCK Việt Nam.

Quang cảnh Hội thảo “Nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế“. Ảnh: Hải Nguyễn

Ông Bùi Hoàng Hải cho biết, hội thảo sẽ tập trung vào một số nội dung trọng tâm sau:

Một là, đánh giá thực trạng thị trường, những cải cách đã triển khai và các giải pháp tiếp theo để hướng tới mục tiêu nâng hạng.

Hai là, phân tích cơ hội, thách thức và đề xuất giải pháp giúp Việt Nam không chỉ được nâng hạng, mà còn khai thác hiệu quả dòng vốn dài hạn sau khi đạt mục tiêu này.

Ba là, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và sáng kiến từ các doanh nghiệp, nhà đầu tư, góp phần hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam.

14h05: Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng Biên tập Báo Lao Động - cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần hơn bao giờ hết tới mục tiêu nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi. Dự kiến trong tháng 9 tới, tổ chức xếp hạng quốc tế sẽ công bố thông tin quan trọng liên quan đến khả năng chấp thuận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Đây là thành quả của một quá trình dài nỗ lực cải cách, hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa hệ thống và nâng cao chất lượng vận hành thị trường.

Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng Biên tập Báo Lao Động. Ảnh: Hải Nguyễn

Tại Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã nêu rõ quan điểm: “Khẩn trương nâng hạng, tái cơ cấu thị trường chứng khoán để nâng cao chất lượng và mở rộng kênh huy động vốn ổn định, chi phí thấp cho kinh tế tư nhân”.

Hội thảo hôm nay do Báo Lao Động phối hợp cùng Bộ Tài chính tổ chức với chủ đề “Nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế” là diễn đàn để các cơ quan quản lý, tổ chức kinh doanh chứng khoán, công ty niêm yết và cộng đồng nhà đầu tư cùng thảo luận, gỡ những nút thắt để góp phần phát triển kinh tế, đưa Nghị quyết 68 đi vào cuộc sống.

14h00: MC Minh Ánh cho hay, nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam không còn là một mục tiêu xa vời. Với nhiều cải cách đồng bộ về thể chế, kỹ thuật và hạ tầng vận hành, thị trường đang tiệm cận các tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, để chủ động nắm bắt cơ hội và đón dòng vốn dài hạn hiệu quả sau nâng hạng, chúng ta cần sự chuẩn bị sớm từ nhiều phía. Chính vì vậy, hội thảo hôm nay được tổ chức với mục tiêu: cùng nhìn nhận, đánh giá và chuẩn bị kỹ lưỡng cho giai đoạn sau nâng hạng - khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi và đứng trước cơ hội thu hút dòng vốn dài hạn từ các tổ chức đầu tư toàn cầu. Đây là thời điểm quan trọng để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức đầu tư và các bên liên quan trao đổi, chia sẻ định hướng, kinh nghiệm và giải pháp hành động, nhằm sẵn sàng vận hành hiệu quả trong bối cảnh thị trường được nâng tầm.

Hội thảo chuyên đề “Nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế” do Báo Lao Động phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức, diễn ra vào 14h ngày 30.7.2025, tại trụ sở Báo Lao Động (số 6 Phạm Văn Bạch, Cầu Giấy, Hà Nội). Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Báo Lao Động điện tử (www.laodong.vn) và Fanpage của Báo Lao Động.

Chương trình có sự tham dự của đại diện Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, lãnh đạo Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), đại diện công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, doanh nghiệp niêm yết và các chuyên gia tài chính.

Việc nâng hạng thị trường đã được xác định là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nêu rõ quan điểm: “Khẩn trương nâng hạng, tái cơ cấu thị trường chứng khoán để nâng cao chất lượng và mở rộng kênh huy động vốn ổn định, chi phí thấp cho kinh tế tư nhân".

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần thời điểm quan trọng trong lộ trình nâng hạng, việc nhận diện những cơ hội gắn với dòng vốn quốc tế sau nâng hạng, những định hướng và giải pháp giúp thị trường vận hành ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ nhà đầu tư tổ chức toàn cầu là yêu cầu cấp thiết, là bước tiến có ý nghĩa chiến lược, mở ra khả năng thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, ổn định và dài hạn.

(Theo nhóm Phóng viên Báo lao động)