Nâng hạng không phải “chiếc đũa thần”: 25 tỷ USD vẫn phụ thuộc vĩ mô

Việc Việt Nam tiến tới được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực từ kỳ rà soát tháng 9/2026 của FTSE Russell, đang mở ra kỳ vọng lớn về dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là “chất xúc tác”, còn xu hướng dài hạn của thị trường vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nền tảng vĩ mô.

Theo thống kê từ Bloomberg, phần lớn các thị trường sau khi được nâng hạng đều ghi nhận dòng vốn nước ngoài tăng mạnh, thường gấp 5–7 lần so với giai đoạn trước đó. Trường hợp của Trung Quốc là một ví dụ điển hình: khi cổ phiếu A được đưa vào chỉ số của MSCI năm 2018, dòng vốn ban đầu biến động do tác động của chiến tranh thương mại, nhưng đã bật tăng mạnh ngay sau đó.

Đối với Việt Nam, Ngân hàng Thế giới từng ước tính thị trường có thể thu hút tới 25 tỷ USD vốn ngoại nếu nâng hạng thành công. Thanh khoản cũng được kỳ vọng cải thiện đáng kể, với giá trị giao dịch có thể đạt 1,3–2,1 tỷ USD mỗi phiên trong giai đoạn 2026–2030.

Tuy vậy, các công ty chứng khoán nhấn mạnh rằng việc nâng hạng không đồng nghĩa với tăng trưởng bền vững. Theo Chứng khoán VPBankS, dữ liệu lịch sử cho thấy hiệu suất thị trường sau nâng hạng vẫn phụ thuộc lớn vào các yếu tố như chính sách tiền tệ, tài khóa và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Tương tự, Chứng khoán BSC cho rằng bối cảnh kinh tế từng giai đoạn mới là yếu tố quyết định xu hướng thị trường, trong khi nâng hạng chỉ đóng vai trò hỗ trợ.

Ở góc nhìn dòng vốn, Chứng khoán KBSV dự báo việc tái phân loại sẽ kích hoạt dòng tiền lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu. Theo các kịch bản của FTSE, Việt Nam có thể thu hút khoảng 3–9 tỷ USD từ các quỹ chỉ số và quỹ chủ động, tương ứng với tỷ trọng 0,3%–1,1% trong rổ chỉ số thị trường mới nổi.

Dù vậy, quá trình này cũng đi kèm với áp lực rút vốn khoảng 0,8–1 tỷ USD từ các quỹ đầu tư chuyên biệt vào thị trường cận biên. Tuy nhiên, mức rút vốn này được đánh giá là không đáng kể so với dòng tiền mới, và có thể được hấp thụ nhanh chóng.

Trong ngắn hạn, thị trường vẫn đối mặt với các yếu tố сезон (mùa vụ). Theo SSI Research, tháng 4 thường là giai đoạn thận trọng khi tỷ lệ cổ phiếu tăng giá ở mức thấp. Nguyên nhân đến từ việc nhà đầu tư đã phản ánh phần lớn kế hoạch kinh doanh sau mùa đại hội cổ đông, đồng thời xuất hiện xu hướng chốt lời khi công bố kết quả quý I.

Ngoài ra, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp có thể chậm lại trong quý II do áp lực từ giá nhiên liệu, lãi suất cao và mức nền so sánh cao của năm trước. Kết hợp với kỳ nghỉ lễ kéo dài, thanh khoản thị trường có thể suy giảm và xuất hiện các nhịp biến động ngắn hạn.

Nâng hạng là cơ hội lớn để thu hút dòng vốn quốc tế và nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, yếu tố then chốt vẫn nằm ở nền tảng vĩ mô ổn định, cải cách chính sách và năng lực tăng trưởng thực chất của doanh nghiệp. Đây mới là những động lực quyết định tính bền vững của thị trường trong dài hạn.