Mỹ và Ukraine ký thỏa thuận khoáng sản: Ai được, ai mất? Nga có “ngại" không?

Mỹ và Ucraina sắp ký văn bản “Thoả thuận Song phương Thiết lập Các Điều khoản và Điều kiện cho Quỹ Đầu tư Tái thiết”. (Nguyên văn tiếng Anh và bảng dịch tiếng Việt trong comment).

Chú Ba đã "lệnh" cho Trợ lý thông mình "Trợ lý thông minh hãy viết 1 bài phân tích về việc này. Viết súc tích, khách quan, nhưng vui vẻ, dễ đọc để chú Ba đăng Facebook nhe".

Ukraine và Mỹ vừa chốt dự thảo “Quỹ Đầu tư Tái thiết” - Trump và Zelensky bắt tay lớn. Mỹ nhảy vào tài nguyên Ukraine, Ukraine nhận vốn tái thiết. Nhưng Nga nghĩ gì? Mỹ đầu tư thì Nga có “ngán” không? Phân tích nào!

Mỹ: Lợi lớn, rủi ro nhỏ

- Mỹ được gì?

Mỹ nắm 50% doanh thu tài nguyên Ukraine (đất hiếm, dầu khí) – giảm phụ thuộc Trung Quốc, đúng kiểu “America First” của Trump. Doanh nghiệp Mỹ như ExxonMobil, Bechtel hốt cơ hội trúng thầu tái thiết, tiền chảy về nước. Quỹ chung còn giúp Mỹ kìm chân Nga mà không cần gửi quân.

- Mỹ mất gì?

Nếu Ukraine loạn, tiền đầu tư có thể “đổ sông”. Dân Mỹ cũng thắc mắc: sao không lo việc trong nhà?

Ukraine: Cơ hội sống còn, đánh đổi không nhỏ

- Ukraine được gì?

Quỹ mang vốn lớn tái thiết cơ sở hạ tầng tan hoang (524 tỷ USD theo World Bank). Tài nguyên khai thác với công nghệ Mỹ, tạo việc làm, tăng GDP (5-7% trong 5 năm, Kyiv Independent). Quan hệ với Mỹ là “tấm khiên” trước Nga.

- Ukraine mất gì?

Chia 50% doanh thu tài nguyên cho Mỹ – cái giá đắt khi đất hiếm ngày càng quý. Mỹ không hứa bảo đảm an ninh (như NATO), khiến Zelensky bị chê “bán nước lấy tiền”.

Tác động kinh tế: Hai mặt đồng xu

- Mỹ: Ngắn hạn lời to nhờ tài nguyên, dài hạn có thể thu hàng tỷ USD trong 10 năm (Reuters) nếu Ukraine ổn định. Nhưng đổ tiền vào đây làm dân Mỹ lăn tăn.

- Ukraine: Vốn từ Quỹ là “phao cứu sinh” khi ngân sách kiệt (145 tỷ USD từ EU chưa đủ). Nhưng mất kiểm soát tài nguyên, tương lai có thể “nghèo đi” (Ukrainska Pravda).

Dư luận nói gì?

- Mỹ: Phe Trump vỗ tay “thắng lợi kinh tế” (Fox News), phe Dân chủ cho rằng Trump "trục lợi” từ Ukraine khổ sở (NY Times). 55% dân muốn lo việc nhà hơn (Gallup).

- Ukraine: Chính phủ mừng có tiền, nhưng đối lập gào “bán nước!” (#ZelenskySoldOut trên X). 62% dân lo Mỹ kiểm soát quá nhiều (Razumkov Centre).

- Quốc tế: EU ủng hộ nhưng sợ Mỹ “hớt tay trên”. Nga gọi đây là “âm mưu bóc lột” (Kremlin).

Nga có “ngại"không?Mỹ đầu tư lớn vào Ukraine, Nga có ngán mà dừng tấn công không? Chưa chắc!

- Nga nghĩ gì? Kremlin xem đây là “cái cớ” để Mỹ bành trướng, càng khiến họ cay cú. Nga vốn không ngại đối đầu với Mỹ – họ đã sống sót qua cấm vận từ 2022.

- Hiệu quả răn đe? Thỏa thuận này chỉ là kinh tế, không có cam kết quân sự từ Mỹ (như NATO). Nga biết điều đó, nên không quá ngại. Ngược lại, họ có thể tăng áp lực quân sự để phá kế hoạch Quỹ, khiến Mỹ và Ukraine “đầu tư hụt”. Xem xét sức mạnh quân sự Nga hiện tại (vẫn chiếm 18% lãnh thổ Ukraine, theo BBC 25/2/2025), Putin chưa chắc đã chùn bước chỉ vì Mỹ bỏ tiền.

Ai thành công? Trump ghi điểm chiến thuật – lợi kinh tế mà không tốn quân. Zelensky thực dụng, có vốn sống sót nhưng đổi bằng tài nguyên. Mỹ nhỉnh hơn ngắn hạn, nhưng dài hạn phụ thuộc Quỹ chạy tốt không. Nga thì vẫn là “ẩn số” – không dễ bị dọa!