Mỹ và Iran tiến sát thỏa thuận lịch sử?

Từ nguồn tin riêng tại Pakistan, một bản ghi nhớ dài 1 trang với 14 điểm then chốt đang trở thành hy vọng cuối cùng để chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại vùng Vịnh. Sau khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ ra lệnh đình chỉ chiến dịch hải quân, thế giới đang nín thở chờ đợi "cái gật đầu" từ Tehran trong vòng 48 giờ tới để khai thông eo biển Hormuz và hóa giải ngòi nổ hạt nhân.

Thỏa thuận sơ bộ bao gồm việc Iran dừng làm giàu hạt nhân đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hàng tỷ USD, mở ra lộ trình 30 ngày đàm phán quyết định vận mệnh khu vực.

Một nguồn tin từ Pakistan tiết lộ Mỹ và Iran đang ở giai đoạn cuối của quá trình đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận sơ bộ để chấm dứt căng thẳng kéo dài tại Trung Đông.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Washington tin rằng hai bên đang tiến rất gần tới việc ký bản ghi nhớ dài một trang với 14 điều khoản quan trọng. Mỹ hiện chờ phản hồi cuối cùng từ Tehran trong vòng 48 giờ tới.

Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump quyết định tạm dừng chiến dịch hải quân hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, động thái từng khiến căng thẳng khu vực leo thang mạnh trong nhiều ngày qua.

Nguồn tin tiết lộ bản ghi nhớ có thể bao gồm việc Iran tạm dừng chương trình làm giàu uranium trong một giai đoạn nhất định, đổi lại Mỹ sẽ nới lỏng trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran.

Một nội dung đáng chú ý khác là khả năng từng bước dỡ bỏ các hạn chế hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược vận chuyển gần 20% lượng dầu toàn cầu.

Theo kế hoạch đang được đàm phán, thỏa thuận sơ bộ sẽ mở ra giai đoạn thương lượng kéo dài 30 ngày nhằm tiến tới một hiệp định chi tiết hơn liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, hoạt động hàng hải và các biện pháp trừng phạt kinh tế.

Trong thời gian này, cả lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ lẫn các hạn chế từ phía Iran đối với tàu thuyền quốc tế sẽ được nới lỏng theo từng bước.

Một quan chức Mỹ cho biết nếu đàm phán đổ vỡ, Washington có thể tái áp đặt phong tỏa hoặc nối lại hành động quân sự trong khu vực.

Động thái hạ nhiệt xuất hiện sau nhiều tuần xung đột khiến vận tải hàng hải tại Hormuz tê liệt, giá dầu tăng sốc và chuỗi cung ứng toàn cầu rung lắc mạnh.

Trước đó, chiến dịch “Dự án Tự do” do ông Trump phát động nhằm hộ tống tàu thương mại qua Hormuz không mang lại hiệu quả như kỳ vọng, thậm chí còn kéo theo các đợt đáp trả mới từ Iran.

Phát biểu trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 5/5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi không xác nhận trực tiếp thông tin về bản ghi nhớ nhưng khẳng định Tehran đang hướng tới “một thỏa thuận công bằng và toàn diện”.

Giới quan sát cho rằng nếu đạt được đồng thuận, đây sẽ là bước hạ nhiệt lớn nhất kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát cuối tháng 2, đồng thời có thể tác động mạnh tới giá dầu, vận tải biển và tâm lý thị trường toàn cầu.