Mỹ trúng đậm nhờ chiến tranh tại Iran

Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt kể từ sau Thế chiến II, Mỹ đang tiến rất gần đến vị thế quốc gia xuất khẩu ròng dầu thô.

Theo các số liệu mới nhất từ Chính phủ, mức chênh lệch giữa nhập khẩu và xuất khẩu dầu của nước này đã giảm xuống chỉ còn khoảng 66.000 thùng/ngày—mức thấp nhất trong lịch sử thống kê từ năm 2001. Trong khi nhập khẩu giảm mạnh, xuất khẩu dầu thô của Mỹ lại vọt lên ngưỡng 5,2 triệu thùng/ngày, cao nhất trong vòng 7 tháng qua. Nếu xu hướng này duy trì ổn định, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1943, xứ sở cờ hoa chính thức trở thành một nước xuất khẩu ròng năng lượng, thay đổi hoàn toàn trật tự dòng chảy dầu mỏ toàn cầu.

Nguyên nhân cốt lõi của sự dịch chuyển lịch sử này bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng tại Trung Đông. Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đã khiến khoảng 20% lượng dầu và khí đốt thế giới bị kẹt lại, không thể lưu thông qua eo biển Hormuz. Tình trạng này buộc các nhà máy lọc dầu tại châu Âu và châu Á—vốn phụ thuộc nặng nề vào dầu mỏ Trung Đông—phải ráo riết tìm kiếm nguồn thay thế. Với sản lượng ổn định và vị thế chính trị thuận lợi, Mỹ đã nhanh chóng trở thành lựa chọn hàng đầu. Dữ liệu từ Kpler cho thấy gần một nửa lượng dầu xuất khẩu của Mỹ hiện đang hướng tới châu Âu, trong khi nhu cầu từ các thị trường châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng tăng trưởng vượt bậc.

Sức hấp dẫn của dầu mỏ Mỹ còn được củng cố bởi lợi thế cạnh tranh về giá. Khoảng cách chênh lệch giữa giá dầu Brent (chuẩn quốc tế) và dầu WTI (chuẩn Mỹ) có thời điểm đã nới rộng lên hơn 20 USD/thùng. Trong bối cảnh giá dầu giao ngay tại châu Âu áp sát mốc 150 USD/thùng, dầu Mỹ trở thành "cứu cánh" kinh tế cho các nhà máy lọc dầu bất chấp chi phí vận chuyển đường biển đang leo thang. Thậm chí, những thị trường mới như Hy Lạp hay Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã bắt đầu tham gia vào danh sách khách hàng mua dầu thô từ Mỹ để duy trì hoạt động sản xuất trong bối cảnh nguồn cung thắt chặt.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và giới phân tích năng lượng cũng đưa ra những cảnh báo về "ngưỡng giới hạn" của đà tăng trưởng này. Với công suất xuất khẩu tối đa ước tính khoảng 6 triệu thùng/ngày, Mỹ đang tiến rất gần đến mức trần hạ tầng. Nhu cầu vận chuyển tăng vọt đã khiến khoảng 80 siêu tàu chở dầu đang rầm rộ hướng về Vịnh Mexico, tạo ra áp lực khổng lồ lên hệ thống đường ống và hậu cần cảng biển. Việc giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược có thể giúp gia tăng nguồn cung, nhưng tình trạng thiếu hụt tàu bè và chi phí logistics tăng cao có thể là những nút thắt ngăn cản Mỹ bứt phá xa hơn trong ngắn hạn.