Mỹ - Iran vẫn giằng co: Ngừng bắn mong manh, đàm phán bế tắc

Hai tháng sau khi giao tranh tạm lắng, xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn chưa có dấu hiệu đi đến hồi kết rõ ràng. Thỏa thuận ngừng bắn hiện tồn tại trong trạng thái mong manh khi cả hai bên liên tục phát đi những tín hiệu cứng rắn xen lẫn đối thoại.

Đề xuất mới từ Iran nhưng chưa tạo đột phá

Ngày 2/5 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất mới từ Iran, nhưng không loại trừ khả năng tái tấn công nếu Tehran “hành xử không đúng mực”. Trước đó một ngày, ông Trump cũng bày tỏ sự không hài lòng với nội dung đề xuất này.

Theo truyền thông Iran, Tehran đã gửi một gói đề xuất 14 điểm thông qua Pakistan, bao gồm các yêu cầu như Mỹ rút quân khỏi khu vực gần Iran, dỡ phong tỏa tại eo biển Hormuz, giải phóng tài sản bị đóng băng và dỡ bỏ trừng phạt.

Đáng chú ý, phía Iran cũng đề cập cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu trước xung đột.

Tuy nhiên, Tehran cũng nhấn mạnh họ sẵn sàng “chiến đấu nếu cần thiết” và cho rằng trách nhiệm chấm dứt xung đột nằm ở phía Mỹ.

Khoảng cách lập trường vẫn quá lớn

Một điểm mấu chốt khiến đàm phán bế tắc là vấn đề hạt nhân. Tổng thống Trump tiếp tục yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, trong khi Tehran khẳng định đây là quyền hợp pháp và không thể từ bỏ.

Theo các nguồn tin, Iran đã có điều chỉnh trong đề xuất mới khi không còn yêu cầu Mỹ phải dỡ phong tỏa trước khi đàm phán trực tiếp, cho thấy một số nhượng bộ kỹ thuật. Tuy vậy, hai bên vẫn chưa thu hẹp được khác biệt chiến lược.

Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu

Trong phát biểu mới nhất, ông Trump cho biết Mỹ đang cân nhắc nhiều phương án, từ tiếp tục đàm phán đến “tấn công để kết thúc vấn đề”. Ông cũng không loại trừ khả năng phá vỡ ngừng bắn nếu Iran không hợp tác.

Trong khi đó, hải quân Mỹ vẫn duy trì hiện diện quân sự quy mô lớn tại khu vực, với hơn 100 máy bay chiến đấu và trinh sát cùng nhiều nhóm tàu sân bay hoạt động gần Iran.

Các chuyên gia cho rằng tình hình hiện tại đang ở trạng thái “đóng băng căng thẳng” hơn là hòa bình thực sự, khi mọi quyết định đều có thể kích hoạt leo thang trở lại.

Thế bế tắc chưa có bên thắng

Giới phân tích quốc tế nhận định không bên nào đang giành được lợi thế chiến lược rõ rệt. Bà Melanie Sisson (Viện Brookings) cho rằng hiện “không có người chiến thắng thực sự” trong cuộc đối đầu này.

Sự giằng co kéo dài cũng khiến thị trường năng lượng và khu vực Trung Đông tiếp tục đối mặt với rủi ro bất ổn, đặc biệt khi eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng chiến lược.

Căng thẳng lan sang quan hệ đồng minh

Trong diễn biến liên quan, Israel vừa phê duyệt kế hoạch mua tiêm kích F-35 và F-15IA từ Mỹ với giá trị hàng chục tỷ USD. Giới chức nước này nhấn mạnh cuộc xung đột với Iran đã cho thấy vai trò sống còn của liên minh quân sự Mỹ - Israel và sức mạnh không quân hiện đại.