Mỹ "hụt hơi" trên bầu trời Iran

42 máy bay bị xóa sổ hoặc hư hỏng nặng, kho dự trữ UAV chiến lược bốc hơi 20%, cùng hóa đơn đền bù vượt ngưỡng 7 tỷ USD đang đẩy Washington vào thế kẹt cả về ngân sách lẫn chiến lược toàn cầu.

Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS), ít nhất 42 máy bay quân sự Mỹ đã bị phá hủy hoặc hư hại kể từ khi chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran bắt đầu.

Danh sách tổn thất gồm 4 tiêm kích F-15E Strike Eagle, 1 tiêm kích tàng hình F-35A, 1 cường kích A-10, 7 máy bay tiếp dầu KC-135, 1 máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry, 2 máy bay tác chiến đặc biệt MC-130J, 1 trực thăng cứu hộ HH-60W cùng 25 UAV các loại, trong đó có 24 chiếc MQ-9 Reaper.

Các số liệu được CRS tổng hợp từ tuyên bố của Bộ Quốc phòng Mỹ và Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Đáng chú ý, 4 chiếc F-15E đã bị loại khỏi vòng chiến chỉ trong hơn một tháng. Ba chiếc bị bắn hạ ngày 2/3 do hỏa lực phòng không đồng minh trên bầu trời Kuwait, chiếc còn lại rơi tại Iran ngày 5/4 trong một nhiệm vụ tác chiến. Toàn bộ phi hành đoàn đều được giải cứu.

Một chiếc F-35A – biểu tượng sức mạnh công nghệ của không quân Mỹ – cũng bị hư hại do hỏa lực mặt đất Iran trong giao tranh ngày 19/3. Trong khi đó, cường kích A-10 Thunderbolt II bị bắn rơi ngày 3/4 khi đang yểm trợ hỏa lực tầm thấp.

Thiệt hại đặc biệt nặng nề xuất hiện ở lực lượng tiếp dầu chiến lược KC-135. Một chiếc gặp nạn tại Iraq khiến toàn bộ phi hành đoàn thiệt mạng, 5 chiếc khác bị hư hại trong cuộc tập kích tên lửa và UAV nhằm vào căn cứ Prince Sultan ở Saudi Arabia.

Không chỉ các chiến đấu cơ, nhiều khí tài hỗ trợ then chốt cũng bị ảnh hưởng. Một chiếc E-3 Sentry bị hư hỏng trong đòn tập kích tên lửa cuối tháng 3. Hai máy bay tác chiến đặc biệt MC-130J buộc phải tự phá hủy trên lãnh thổ Iran sau khi không thể cất cánh trong chiến dịch cứu hộ phi công Mỹ.

Tâm điểm chú ý hiện dồn vào phi đội MQ-9 Reaper. Tính đến đầu tháng 4, Mỹ đã mất ít nhất 24 chiếc UAV loại này – dòng máy bay không người lái từng được xem là “xương sống” trong các chiến dịch chống khủng bố suốt hơn hai thập niên.

Với giá khoảng 30 triệu USD mỗi chiếc, tổng thiệt hại riêng của MQ-9 đã tiến sát mốc 1 tỷ USD. Nghiêm trọng hơn, dòng UAV này hiện không còn được sản xuất cho quân đội Mỹ, khiến khả năng bổ sung lực lượng trở nên khó khăn.

Bloomberg dẫn nguồn tin cho biết số Reaper bị loại bỏ thực tế có thể lên tới 30 chiếc nếu tính cả những UAV hư hỏng nặng không thể phục hồi.

Theo các ước tính được công bố, chi phí thay thế toàn bộ 42 máy bay có thể lên tới khoảng 7 tỷ USD. Riêng việc bổ sung 7 máy bay tiếp dầu KC-135 đã tiêu tốn gần 1,8 tỷ USD.

Các chuyên gia cảnh báo việc mất hoặc hư hại những nền tảng có số lượng hạn chế như E-3 Sentry có thể làm suy giảm đáng kể khả năng triển khai lực lượng của Mỹ tại nhiều điểm nóng khác trên thế giới. Trong khi đó, chuỗi cung ứng và dây chuyền sản xuất hiện khó bù đắp nhanh lượng khí tài tổn thất.

Cuộc chiến với Iran cũng đang tạo áp lực ngày càng lớn lên ngân sách quốc phòng Mỹ. Hàng trăm binh sĩ thương vong, kho đạn dược hao hụt nhanh và nhiều hệ thống phòng không phải hoạt động với cường độ cao liên tục.

Dù Washington và Tehran đã duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh từ tháng 4, triển vọng hòa bình vẫn mờ nhạt. Hai bên tiếp tục bất đồng sâu sắc về chương trình hạt nhân Iran, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu rút quân của Tehran.

Trong bối cảnh đó, chiến dịch Epic Fury đang cho thấy một thực tế đáng lo ngại với Washington: ưu thế quân sự vượt trội không còn đồng nghĩa với một cuộc chiến ít tổn thất.