Mỹ "hết phép" với chiêu bài thuế quan?

Phán quyết mới đây của Tòa án Tối cao Mỹ đã tuyên bố các biện pháp thuế quan khẩn cấp của Tổng thống Donald Trump là bất hợp pháp. Theo DW, quyết định này không chỉ làm lung lay trụ cột chính sách kinh tế – đối ngoại của Nhà Trắng mà còn đặt ra câu hỏi: “vũ khí” thuế quan có thực sự bị vô hiệu hóa?

Với ông Trump, thuế quan từ lâu không chỉ là công cụ kinh tế mà là “đòn bẩy chiến lược” để tái cân bằng thương mại. Trong lễ nhậm chức tháng 1/2025, ông từng gọi thuế quan là “từ đẹp nhất trong từ điển”. Tuy nhiên, phán quyết mới đã chặn con đường áp thuế khẩn cấp 20%, 30% hay thậm chí 50% chỉ bằng tuyên bố hành pháp.

Điều gì thay đổi?

Thứ nhất, mất yếu tố bất ngờ. Chuyên gia Jacob Funk Kirkegaard (Viện Peterson) nhận định chính sách thương mại Mỹ giờ đây chịu rào cản pháp lý rõ ràng hơn: thuế mới bị giới hạn 150 ngày và cần Quốc hội phê chuẩn để gia hạn.

Thứ hai, một số mức thuế đối ứng bị bãi bỏ hoặc thay bằng thuế toàn cầu 10–15%. Tuy nhiên, các mức thuế với thép, nhôm, ô tô – áp dụng theo đạo luật khác – vẫn có hiệu lực.

Phản ứng quốc tế

Phán quyết lập tức tác động tới các đối tác lớn. Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kỳ vọng EU sẽ được nới thuế, đồng thời cân nhắc rà soát lại thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Ấn Độ hoãn cử phái đoàn thương mại tới Washington. Trung Quốc, theo các chuyên gia như Sun Yun (Trung tâm Stimson) và Ali Wyne (Nhóm Khủng hoảng Quốc tế), có lợi thế tâm lý nhưng sẽ giữ thái độ thận trọng trước thềm cuộc gặp dự kiến vào cuối tháng 3 giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Lùi bước hay tiến tới?

Một số nhà quan sát cho rằng phán quyết có thể tạo “lối thoát chính trị” khi 64% cử tri Mỹ không tán thành chính sách thuế quan, theo khảo sát của Washington Post–ABC News–Ipsos. Một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa cũng tỏ ra dè dặt trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, ING Research nhận định ông Trump không có dấu hiệu rút lui. Carsten Brzeski (ING) cho rằng Tổng thống Mỹ đang tìm kiếm các con đường pháp lý khác để duy trì chiến lược thuế quan.

Bản thân ông Trump cũng khẳng định: “Tôi có quyền áp thuế, và tôi luôn có quyền áp thuế”.

Trong bối cảnh đó, thế giới đang chờ xem Nhà Trắng sẽ thích nghi với giới hạn pháp lý mới hay tiếp tục tìm cách tái định nghĩa quyền lực thương mại của tổng thống Mỹ.