Mỹ đưa ra "tối hậu thư" quyết định đối với Panama

Kể từ khi trở lại nắm quyền, Tổng thống Trump đã cảnh báo sẽ tìm cách kiểm soát kênh đào Panama, công trình do Mỹ xây dựng vào đầu thế kỷ 20 và bàn giao cho Panama vào năm 1999, với cáo buộc kênh đào này đang bị Bắc Kinh vận hành.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo Tổng thống Panama về sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc đối với kênh đào Panama.

Vào ngày 2/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã cảnh báo Tổng thống Panama, Jose Raul Mulino, rằng Washington sẽ "thực hiện các biện pháp cần thiết" nếu Panama không ngay lập tức có hành động để chấm dứt ảnh hưởng của Trung Quốc đối với kênh đào Panama, điều mà Tổng thống Donald Trump cho là một mối đe dọa đối với tuyến đường thủy quan trọng này.

Sau cuộc hội đàm với ông Rubio tại Panama City, ông Mulino cho biết sẽ xem xét lại các thỏa thuận liên quan đến Trung Quốc và các doanh nghiệp Trung Quốc. Ông cũng cam kết sẽ tăng cường hợp tác với Mỹ trong vấn đề di cư. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng chủ quyền của Panama đối với kênh đào Panama, tuyến đường thủy bận rộn thứ hai thế giới, không phải là vấn đề để thảo luận.

Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, bà Tammy Bruce, ông Rubio đã chuyển tải thông điệp từ Tổng thống Trump về việc sự hiện diện của Trung Quốc tại kênh đào Panama, thông qua một công ty có trụ sở tại Hong Kong điều hành hai cảng gần lối vào kênh, là một mối đe dọa và vi phạm hiệp ước giữa Mỹ và Panama.

"Bộ trưởng Rubio nhấn mạnh rằng tình trạng này là không thể chấp nhận được và nếu Panama không thay đổi ngay lập tức, Mỹ sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình theo hiệp ước," bà Bruce cho biết.

Mặc dù ông Rubio không chỉ rõ các bước Panama cần thực hiện hoặc các biện pháp cụ thể mà Mỹ sẽ áp dụng, ông đã từng cảnh báo rằng Trung Quốc có thể sử dụng các cảng để đóng cửa kênh đào, một tuyến đường vận chuyển trọng yếu của Mỹ, trong trường hợp xảy ra xung đột với Bắc Kinh.

Tổng thống Mulino cho biết cuộc gặp với ông Rubio diễn ra trong không khí tôn trọng và thân thiện. Ông sẵn sàng xem xét lại một số thỏa thuận với Trung Quốc, bao gồm hợp đồng kéo dài 25 năm với công ty CK Hutchison Holdings từ Hong Kong, được gia hạn vào năm 2021, cho phép công ty này điều hành các cảng ở hai đầu kênh đào. Tuy nhiên, ông Mulino lưu ý rằng bất kỳ quyết định nào sẽ phụ thuộc vào kết quả của một cuộc kiểm toán.

Hợp đồng này đã bị chỉ trích mạnh mẽ bởi các nhà lập pháp và chính phủ Mỹ, cho rằng đây là ví dụ điển hình về sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc tại Panama, đi ngược lại hiệp ước trung lập giữa hai nước ký kết năm 1977. Chính phủ Panama và một số chuyên gia đã phản bác cáo buộc này, cho rằng các cảng không thuộc phạm vi của kênh đào và tuyến đường thủy này được điều hành bởi Cơ quan kênh đào Panama, một cơ quan độc lập dưới sự giám sát của chính phủ Panama.

Phản ứng lại cáo buộc từ Mỹ, Trung Quốc tuyên bố không tham gia vào việc vận hành kênh đào và khẳng định tôn trọng chủ quyền cũng như sự độc lập của Panama. "Trung Quốc chưa bao giờ và sẽ không bao giờ can thiệp," bà Mao Ninh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng Trung Quốc công nhận kênh đào là "một tuyến đường thủy quốc tế vĩnh viễn trung lập."

Ông Rubio hiện đang thực hiện chuyến công du đầu tiên đến Trung Mỹ và Caribê trên cương vị mới, nhằm tái định hướng chính sách ngoại giao của Mỹ tại khu vực Tây Bán cầu, bao gồm việc tìm kiếm sự hỗ trợ trong việc hạn chế dòng di cư hướng về biên giới phía nam của Mỹ. Chuyến thăm cũng phản ánh mối quan tâm của Mỹ trong việc đối phó với ảnh hưởng kinh tế và chính trị ngày càng gia tăng của Trung Quốc tại khu vực Mỹ Latinh.