Mỹ dự kiến "ngưng tiếng súng" với Iran ngày 28/3?

Giới chức Israel đang nín thở trước dự báo Tổng thống Donald Trump có thể đơn phương tuyên bố ngừng bắn với Iran vào ngày 28/3 tới. Dù một thỏa thuận 15 điểm toàn diện vẫn còn xa vời, nhưng động thái "buông súng" bất ngờ của Washington đang đẩy Tel Aviv vào thế phải chạy đua với thời gian để hoàn tất các mục tiêu quân sự cốt lõi.

Giới chức Israel dự báo Tổng thống Donald Trump có thể tuyên bố ngừng bắn với Iran vào ngày 28/3, trùng với tuần thứ tư của chiến dịch quân sự Mỹ - Israel. Đáng chú ý, động thái này có thể diễn ra ngay cả khi chưa đạt được một thỏa thuận toàn diện với Tehran.

Kịch bản “ngừng bắn trước, đàm phán sau” khiến Tel Aviv gia tăng cảnh giác. Các cơ quan an ninh và chính trị Israel đã lên kế hoạch đẩy nhanh các mục tiêu ưu tiên, nhằm tối đa hóa lợi thế trước khi bất kỳ lệnh dừng bắn nào được công bố.

Đánh giá từ phía Israel cho thấy khả năng đạt một thỏa thuận chi tiết vẫn thấp, nhưng một khung thỏa thuận tổng quát là kịch bản có xác suất cao hơn.

Washington tăng tốc, chiến dịch vượt tiến độ

Theo Nhà Trắng, chiến dịch quân sự đang “vượt tiến độ” so với khung 4–6 tuần ban đầu. Sau 25 ngày, các mục tiêu cốt lõi được cho là gần hoàn tất, tạo dư địa để Mỹ chuyển sang giai đoạn đàm phán.

Động thái đáng chú ý là việc hoãn tấn công các cơ sở năng lượng của Iran trong 5 ngày, kéo dài đến 28/3. Washington cho rằng đây là tín hiệu cho thấy Tehran có ý định đối thoại, đồng thời khẳng định sẵn sàng lắng nghe nếu cơ hội xuất hiện.

Tuy vậy, thông điệp cứng rắn vẫn được duy trì: nếu Iran không chấp nhận thực tế trên chiến trường, các đòn đánh mạnh hơn có thể được triển khai.

Tehran giữ thế cứng, yêu cầu bảo đảm

Phía Iran bác bỏ việc đang đàm phán trực tiếp, đồng thời nhấn mạnh mọi thỏa thuận ngừng bắn phải đi kèm các bảo đảm cụ thể. Theo lập luận của Tehran, một thỏa thuận không ràng buộc chỉ làm kéo dài vòng xoáy xung đột.

Các điều kiện được hé lộ cho thấy khoảng cách rất lớn giữa hai bên. Đề xuất từ phía Mỹ được cho là bao gồm việc tháo dỡ hoàn toàn các cơ sở hạt nhân, chấm dứt làm giàu uranium và hạn chế chương trình tên lửa. Đổi lại, Washington sẽ dỡ bỏ trừng phạt và hỗ trợ chương trình hạt nhân dân sự.

Ngược lại, Iran được cho là yêu cầu Mỹ chấm dứt hiện diện quân sự tại khu vực, dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt, thậm chí bồi thường thiệt hại chiến tranh và trao quyền kiểm soát rộng hơn tại eo biển Hormuz.

Ngừng bắn gần mà xa

Dù các tín hiệu hạ nhiệt xuất hiện dồn dập, thực tế cho thấy tiến trình vẫn đối mặt nhiều ẩn số. Một lệnh ngừng bắn có thể được công bố sớm vì lý do chiến thuật và chính trị, nhưng để chuyển hóa thành hòa bình bền vững lại là câu chuyện dài hơn.

Khoảng cách lợi ích, mức độ tin cậy thấp và yêu cầu “bảo đảm tuyệt đối” từ Tehran khiến mọi thỏa thuận nếu có cũng khó đạt được nhanh chóng.

Trong thế giằng co hiện tại, mốc 28/3 có thể là bước ngoặt – nhưng chưa chắc là điểm kết thúc.