Mùa đại hội 2025: Những con số biết nói

Mùa đại hội cổ đông 2025 lại đến, mang theo những bản báo cáo tài chính dày đặc và những lời hứa hẹn quen thuộc về mục tiêu tăng trưởng. Nhưng lần này, có điều gì đó đáng chú ý: hầu hết các chỉ số kinh doanh đều ghi nhận tăng trưởng ấn tượng. Giữa bối cảnh thị trường vẫn chưa hết dư chấn sau nhiều biến động, liệu đây có phải là tín hiệu đủ mạnh để nhà đầu tư xuống tiền, hay chỉ là "ánh đèn sân khấu" thắp lên trong một vở diễn đã được dàn dựng sẵn?

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Việt Đức – Giám đốc Kinh doanh Số, Công ty Chứng khoán VPBankS – đã có những chia sẻ thẳng thắn về diễn biến kinh doanh quý I/2025 của ngành chứng khoán, cũng như những kỳ vọng cho phần còn lại của năm.

Thưa ông, ông đánh giá thế nào về kết quả kinh doanh quý I của các công ty chứng khoán?

Kết quả kinh doanh trong quý I cho thấy sự phân hóa ngày càng sâu sắc giữa các công ty chứng khoán. Những tên tuổi lớn như SSI, TCBS vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức 8–9%, với sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các mảng nghiệp vụ, tạo nên thế cân bằng tương đối trong lợi nhuận.

Ngược lại, nhóm các công ty có liên kết hệ sinh thái với ngân hàng – như VPBankS, MBS, HDS – lại có bước nhảy vọt mạnh mẽ về lợi nhuận. Sở dĩ có điều này là nhờ họ tận dụng tốt khả năng cấp margin và phát hành trái phiếu thông qua nguồn lực từ ngân hàng mẹ, một lợi thế không nhỏ trong bối cảnh thị trường vẫn còn thận trọng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng khởi đầu thuận lợi. Có hai nhóm đang đối mặt với nhiều khó khăn. Thứ nhất là các công ty chứng khoán nhỏ, vốn phụ thuộc chủ yếu vào phí môi giới và cho vay margin với nhà đầu tư cá nhân. Nhưng trong quý I, mặt bằng phí môi giới giảm sâu do cạnh tranh khốc liệt, trong khi nhu cầu vay margin vẫn chưa hồi phục mạnh mẽ. Không có “bệ đỡ” từ ngân hàng, những công ty nhỏ này nhiều khả năng sẽ tiếp tục “lênh đênh” trong các quý tới.

Thứ hai, nhóm công ty lệ thuộc vào tự doanh cũng chịu ảnh hưởng rõ nét. Dù thị trường có tăng, nhưng các cổ phiếu vốn hóa lớn như FPT – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục – lại điều chỉnh giảm, khiến các công ty như HCM hay SHS không tránh khỏi tác động tiêu cực.

KRX được kỳ vọng là cú hích mới trong tháng 5. Ông nhận định thế nào?

KRX mang lại kỳ vọng, nhưng không nên kỳ vọng thái quá. Cá nhân tôi cho rằng KRX sẽ có tác động tích cực nhưng chỉ ở mức độ vừa phải trong ngắn hạn. Vấn đề mấu chốt vẫn là yếu tố vĩ mô. Nếu ông Trump tiếp tục theo đuổi chính sách thương mại cứng rắn, tạo sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp, thì thanh khoản thị trường sẽ khó cải thiện, bất kể có “hệ thống mới”.

KRX là câu chuyện dài hạn, có thể tạo chuyển biến rõ rệt trong 1–2 năm tới. Còn trong năm nay, chúng ta không nên kỳ vọng vào việc KRX sẽ “cứu” được thanh khoản.

Mùa đại hội cổ đông năm nay, nhiều doanh nghiệp vẫn tỏ ra lạc quan. Liệu sự lạc quan ấy có phải là “liều thuốc ru ngủ” nhà đầu tư?

Thứ nhất, việc doanh nghiệp giữ nguyên kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh vĩ mô quý I vẫn tích cực là điều hợp lý. Hiện chưa có nhiều dữ kiện rõ ràng về tác động của thuế quan hay các yếu tố bất định khác, nên chưa cần thiết điều chỉnh kế hoạch quá sớm.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự kiên định hiện tại không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sẽ giữ nguyên mục tiêu trong những quý tới. Nếu rủi ro từ chính sách thương mại của ông Trump leo thang và vĩ mô trở nên bất ổn, thì quý III – mùa điều chỉnh kế hoạch kinh doanh – sẽ là thời điểm phản ánh rõ nét hơn thực tế hoạt động.

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp hiện chỉ đưa ra duy nhất một kịch bản kinh doanh. Trong khi đó, nhà đầu tư đang rất cần những kịch bản linh hoạt – tốt, xấu, trung bình – để đánh giá đầy đủ rủi ro. Kịch bản “xấu nhất” thậm chí còn là cơ sở để nhà đầu tư kỳ vọng và ra quyết định mua vào khi giá về vùng hấp dẫn.

Nhiều doanh nghiệp công bố lợi nhuận cao, nhưng giá cổ phiếu vẫn giảm. Tại sao?

Điều này không có gì khó hiểu. Thị trường luôn đi trước thông tin. Lấy ví dụ mã GEE – giá cổ phiếu tăng hơn 200% trong khi lợi nhuận tăng 319%. Như vậy, kết quả đã được “chiết khấu” vào giá từ sớm.

Theo thống kê của FiinPro, tại Việt Nam, thông tin có xu hướng được phản ánh vào giá cổ phiếu sớm từ 2 tuần đến thậm chí 3 tháng. Do đó, chiến lược “mua theo kết quả kinh doanh” chỉ phù hợp trong thị trường tích cực, còn trong giai đoạn hiện tại – khi tâm lý nhà đầu tư bị chi phối mạnh bởi biến động vĩ mô – thì chiến lược này gần như không còn hiệu quả.

Vậy theo ông, thời điểm này có nên bán vàng để đầu tư cổ phiếu?

Tôi vẫn bảo lưu quan điểm: vàng nên chiếm khoảng 10% danh mục đầu tư, và thực tế trong năm nay, tỷ trọng đó đã giúp nhà đầu tư “cứu” lại phần thua lỗ từ các tài sản khác.

Tuy nhiên, với việc Goldman Sachs dự báo giá vàng có thể lên tới 3.400–4.000 USD/ounce vào 2026, cần hết sức tỉnh táo. Giá vàng đang trong sóng tăng, nhưng đằng sau mỗi sóng tăng là một cú điều chỉnh mạnh, giống như những gì đã diễn ra với cổ phiếu VIC hay thậm chí là Bitcoin.

Thay vì “đu đỉnh” vàng, nhà đầu tư nên xem xét chốt lời và dần xoay vốn sang thị trường chứng khoán – nơi nhiều cổ phiếu đang định giá hấp dẫn hơn. Cần lưu ý: vàng không phải lúc nào cũng tăng trong khủng hoảng. Đôi khi, chính vàng cũng bị bán tháo để bù đắp thanh khoản cho các kênh đầu tư khác. Khi chứng khoán và vàng cùng giảm – đó thường là đáy của thị trường, và lúc ấy, nên mua cổ phiếu.

Tôi tin rằng đỉnh vàng hiện tại đang tiệm cận vùng 3.400–3.500 USD/ounce – và thời điểm điều chỉnh có thể không còn xa.

Có "công thức diệu kỳ" nào để chọn được cổ phiếu tốt và rẻ trong giai đoạn thị trường điều chỉnh như hiện nay không?

Trong giai đoạn thị trường “đổ máu”, nhà đầu tư nên tập trung vào cổ phiếu giá trị thay vì chạy theo sóng. Như Warren Buffett từng nói: "Tôi mua khi thị trường đổ máu, kể cả là máu của chính tôi." Nhưng ông không đưa ra một công thức cụ thể nào.

Joel Greenblatt – một nhà đầu tư huyền thoại khác – đã hiện thực hóa tư tưởng này bằng bộ “Công thức diệu kỳ” (Magic Formula). Công thức này dựa trên hai chỉ số cốt lõi:

Earning yield – Lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT) chia cho tổng vốn hóa + nợ vay.

Return on capital – EBIT chia cho tổng tài sản cố định ròng và vốn lưu động ròng.

Earning yield giúp xác định cổ phiếu “rẻ”, còn return on capital xác định doanh nghiệp “tốt”. Khi xếp hạng và chọn ra những cổ phiếu có thứ hạng cao ở cả hai chỉ số, nhà đầu tư sẽ có được danh mục tối ưu. Phương pháp này không áp dụng cho ngân hàng hay bất động sản, nhưng với nhóm phi tài chính, hiệu quả trung bình có thể lên tới 30%/năm – vượt xa S&P 500 hay thậm chí cả Warren Buffett.