Một lần share sai, trả giá cả tương lai: Nói sai trên mạng có thể đi tù

Một status, một livestream hay một bài “bóc phốt” trên mạng xã hội tưởng chừng vô hại nhưng có thể kéo theo hệ lụy nghiêm trọng khi Bộ Công an đang đề xuất tăng nặng chế tài, thậm chí xử lý hình sự với các hành vi đăng tải thông tin sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm danh dự người khác.

Thực tế cho thấy không ít cá nhân đã trở thành nạn nhân của những thông tin bịa đặt lan truyền trên mạng. Một nữ ca sĩ tại TP.HCM nhiều lần cầu cứu cơ quan chức năng khi liên tục bị bôi nhọ bởi các tài khoản “antifan”, với hàng loạt tin đồn vô căn cứ về đời tư. Dù một số cá nhân đã bị xử phạt hành chính, tình trạng này vẫn tiếp diễn do tính lan truyền nhanh và khó kiểm soát của mạng xã hội.

Tương tự, một doanh nhân tại TP.HCM bị ghép ảnh, vu khống liên quan đến khoản nợ không phải của mình, dẫn đến thiệt hại lớn về uy tín và kinh tế. Một trường hợp khác là nữ tiếp viên hàng không bị mạo danh, phát tán thông tin cá nhân lên các trang web nhạy cảm, khiến cuộc sống đảo lộn vì liên tục bị quấy rối.

Một lần share sai, trả giá cả tương lai: Nói sai trên mạng có thể đi tù — Từ những hình ảnh bị cắt ghép, bôi nhọ, vu khống, nhiều nạn nhân bị đe dọa, tống tiền trên mạng xã hội, gây tổn thương nặng nề về danh dự và tinh thần (ảnh chụp màn hình).

Trước thực trạng này, dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an lấy ý kiến đến ngày 7/5/2026 đã đề xuất nâng mức xử phạt đối với các hành vi như vu khống, làm nhục người khác, quảng cáo gian dối. Mức xử lý có thể không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà mở rộng sang truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm tăng tính răn đe.

Nguyên nhân được chỉ ra là các hành vi vi phạm trên không gian mạng ngày càng phức tạp, gây bức xúc xã hội nhưng mức phạt hiện tại chưa đủ mạnh. Trong khi đó, một nội dung sai lệch có thể thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, mang lại lợi ích kinh tế hoặc sự chú ý lớn, thì mức phạt phổ biến chỉ từ 7 đến 30 triệu đồng, tạo ra sự chênh lệch khiến nhiều người sẵn sàng “đánh đổi”.

Tuy nhiên, đề xuất siết chặt cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và hành vi vi phạm pháp luật. Theo các chuyên gia pháp lý, quyền bày tỏ quan điểm không bị cấm, nhưng phải nằm trong giới hạn, không được đưa thông tin sai sự thật hoặc xúc phạm người khác.

3 yếu tố quan trọng để phân định gồm tính xác thực của thông tin, mục đích đăng tải và cách thức thể hiện. Nếu vi phạm một trong ba yếu tố này, hành vi có thể bị xem là vi phạm pháp luật. Ngay cả thông tin đúng sự thật nhưng nếu xâm phạm đời tư, lan truyền không cần thiết và gây tổn hại danh dự vẫn có thể bị xử lý.

Dữ liệu từ cơ quan chức năng cho thấy các hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm trên mạng đang gia tăng, đặc biệt trong nhóm người trẻ từ 16 đến 29 tuổi. Trong lĩnh vực kinh doanh, vi phạm quảng cáo sai sự thật cũng diễn biến phức tạp, với hàng chục cá nhân và doanh nghiệp bị xử phạt mỗi năm.

Một điểm đáng chú ý là không chỉ người đăng tải nội dung, mà cả người chia sẻ thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử lý. Trong một số trường hợp, hành vi “chia sẻ” được xem là góp phần lan truyền thông tin vi phạm, từ đó phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Các chuyên gia nhận định việc tăng hình phạt là cần thiết để thích ứng với môi trường số, nhưng không phải giải pháp duy nhất. Bên cạnh chế tài, cần nâng cao nhận thức pháp luật, xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng, đồng thời tăng trách nhiệm của các nền tảng và những người có ảnh hưởng.

Đặc biệt, với các tài khoản có lượng người theo dõi lớn, hành vi vi phạm có thể gây hậu quả nghiêm trọng hơn và có thể bị xem là tình tiết tăng nặng. Khi đó, trách nhiệm không chỉ dừng ở cá nhân mà còn gắn với mức độ lan tỏa của thông tin.

Trong bối cảnh pháp luật đang được hoàn thiện theo hướng chặt chẽ hơn, mỗi hành vi trên không gian mạng, dù chỉ là một cú nhấp chuột hay một lần chia sẻ, đều có thể kéo theo hệ quả pháp lý. Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc tăng mức phạt, mà ở việc mỗi người dùng nhận thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia môi trường số.