Mojtaba Khamenei: Hi vọng hòa giải hay sự tiếp nối cứng rắn?

Giữa bối cảnh Iran rung chuyển bởi các cuộc không kích, Hội đồng Chuyên gia đã họp khẩn để tìm người kế nhiệm cố Đại giáo chủ Ali Khamenei. Cái tên nổi bật nhất hiện nay là Mojtaba Khamenei – người con trai kín tiếng được cho là đang nắm giữ chìa khóa vận mệnh của quốc gia Hồi giáo này.

Theo The New York Times, 88 giáo sĩ thuộc Hội đồng Chuyên gia – cơ quan có quyền bổ nhiệm và giám sát Lãnh tụ Tối cao – đã tổ chức hai cuộc họp trực tuyến trong ngày 3/3 để thảo luận về người kế nhiệm.

Đây là lần hiếm hoi trong nhiều thập kỷ hội đồng này nhóm họp để xem xét vị trí quyền lực nhất Iran. Năm 1989, chính cơ quan này đã trao quyền lãnh đạo tối cao cho ông Ali Khamenei.

Ông Mojtaba Khamenei, con trai Đại giáo chủ Ali Khamenei, đang được kỳ vọng sẽ là tân Lãnh tụ Tối cao tại Iran.

Ứng viên nổi bật giữa thời điểm nhạy cảm

Ba quan chức cấp cao Iran tiết lộ với NYT rằng Mojtaba Khamenei đang được cân nhắc nghiêm túc và có thể được công bố trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, một số giáo sĩ bày tỏ lo ngại việc công bố chính thức có thể khiến ông trở thành mục tiêu trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Trước đó, Israel đã tiến hành không kích một tòa nhà tại Qom – trung tâm tôn giáo quan trọng của Iran – buộc Hội đồng Chuyên gia chuyển từ họp trực tiếp sang trực tuyến.

Hãng Fars News Agency cho biết không có nhân vật cấp cao nào hiện diện tại địa điểm bị tấn công.

Ông Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, tại Tehran, Iran, ngày 1/10/2024. 

Hồ sơ và tương quan quyền lực

56 tuổi, Mojtaba Khamenei là nhân vật kín tiếng nhưng có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống quyền lực do cha ông xây dựng. Ông được cho là có quan hệ mật thiết với Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), lực lượng được xem là trụ cột an ninh – quân sự của Iran.

Theo các nguồn tin, IRGC ủng hộ mạnh mẽ việc bổ nhiệm ông, với lập luận rằng Mojtaba có kinh nghiệm điều phối bộ máy an ninh trong bối cảnh khủng hoảng.

Chuyên gia Vali Nasr từ Đại học Johns Hopkins nhận định, nếu Mojtaba được chọn, đó sẽ là tín hiệu cho thấy phe cứng rắn đang củng cố vị thế. Tuy nhiên, một số nhà phân tích tại Tehran cho rằng quyết định này có thể gây phản ứng trái chiều trong dư luận, khi một bộ phận công chúng nhìn nhận đây là sự tiếp nối của cấu trúc quyền lực hiện tại.

Các phương án khác và biến số quốc tế

Ngoài Mojtaba Khamenei, các cái tên được nhắc đến còn có ông Alireza Arafi và ông Hassan Khomeini, cháu nội cố lãnh tụ Ruhollah Khomeini.

Tại Washington, Tổng thống Donald Trump cho rằng các biến động quân sự có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh lãnh đạo tại Tehran, song ông cũng thừa nhận chưa thể dự báo kịch bản cuối cùng.

Người dân Iran thương tiếc cố Đại giáo chủ Ali Khamenei. 

Bước ngoặt quyền lực

Giới quan sát cho rằng lựa chọn nhân sự kế nhiệm không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, mà còn phản ánh định hướng chính trị của Iran trong giai đoạn nhiều biến động.

Nếu Mojtaba Khamenei được trao quyền, ông có thể vừa kế thừa di sản của cha, vừa tìm cách điều chỉnh chiến lược để thích ứng với môi trường quốc tế nhiều sức ép. Nhưng liệu đó là sự tiếp nối cứng rắn hay khởi đầu cho một cách tiếp cận mềm dẻo hơn, vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ.