Mặt trái của chính sách thuế thời Trump: Nước Mỹ đang gánh chịu những gì?

Thuế quan mới sẽ làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu, tăng gánh nặng cho người tiêu dùng dẫn tới tăng lạm phát.

Dưới khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết", Tổng thống Donald Trump đã triển khai loạt chính sách thuế quan nhằm bảo vệ sản xuất nội địa. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, nhiều phân tích cho thấy những hệ lụy không mong muốn đang tác động trực tiếp đến nền kinh tế, doanh nghiệp và người dân Mỹ.

Chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump đã mang lại một số lợi ích nhất định cho nước Mỹ trong ngắn hạn, đặc biệt là trong các ngành sản xuất như thép và nhôm. Việc áp thuế đối với hàng nhập khẩu giúp thúc đẩy đầu tư và tạo thêm việc làm trong một số lĩnh vực công nghiệp. Rào cản thuế cao cũng có thể buộc một số công ty toàn cầu phải chuyển cơ sở sản xuất về Mỹ, qua đó góp phần tăng sản lượng nội địa.

Theo Tiến sĩ Ihsan Alkhatib, Giáo sư tại Đại học Murray State, ý tưởng của Tổng thống Trump là đưa sản xuất quay trở lại Mỹ với những công việc có mức lương cao. Chính sách thuế không chỉ bảo vệ ngành công nghiệp trong nước mà còn giúp tăng nguồn thu ngân sách. Phân tích của Tax Foundation cho thấy, nếu kế hoạch áp thuế được thực hiện đầy đủ, Mỹ có thể thu về khoảng 1.100 tỷ USD từ nay đến năm 2034. Ngoài ra, một số quốc gia có thể nhượng bộ để tránh đối đầu trong cuộc chiến thương mại.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng về lâu dài, chính sách thuế của ông Trump có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Các rủi ro bao gồm làm chậm tăng trưởng kinh tế, đẩy giá cả tăng cao, giảm sức mua của người tiêu dùng, kìm hãm thương mại, hạn chế đầu tư và làm suy yếu khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Mỹ. Những tác động này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, có thể tạo ra hiệu ứng tiêu cực lan tỏa khắp nền kinh tế.

Theo S&P Global Ratings, chính sách thuế của chính quyền Trump có thể khiến GDP Mỹ giảm 0,6% trong vòng 12 tháng tới. Trung tâm nghiên cứu Amundi cũng dự báo mức giảm tăng trưởng kinh tế khoảng 0,2-0,3%. Trong trường hợp áp dụng thuế phổ cập 20% và thuế 60% đối với Trung Quốc, Tax Foundation ước tính GDP Mỹ có thể giảm 1,3% trong dài hạn. Nếu đánh thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada, nền kinh tế Mỹ có thể mất 200 tỷ USD trong vòng 4 năm.

Bên cạnh đó, ngành công nghiệp Mỹ cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cảnh báo rằng chính sách thương mại không ổn định của Tổng thống Trump đang ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều lĩnh vực sản xuất, khiến người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu, làm gia tăng nguy cơ mất việc làm. Autos Drive America, tổ chức đại diện các hãng ô tô lớn như Toyota, Volkswagen, BMW, Honda và Hyundai, cho biết thuế quan rộng khắp sẽ làm gián đoạn hoạt động sản xuất tại các nhà máy lắp ráp ở Mỹ. Chi phí tăng cao sẽ đẩy giá xe lên mức cao hơn, hạn chế sự lựa chọn của người tiêu dùng và có thể khiến nhiều dây chuyền sản xuất phải đóng cửa.

Một nghiên cứu của Tax Foundation dự báo nếu các mức thuế mới được áp dụng, số việc làm toàn thời gian tại Mỹ có thể giảm khoảng 1,1 triệu. Ngoài ra, thuế quan cũng sẽ khiến giá hàng hóa tiêu dùng tăng cao. Từ thực phẩm đóng hộp, nước giải khát đến ô tô, thép và nhôm đều là nguyên liệu thiết yếu trong nhiều sản phẩm, và phần lớn trong số đó được nhập khẩu. Điều này có thể khiến các doanh nghiệp đẩy chi phí thuế sang người tiêu dùng, dẫn đến giá cả leo thang trên diện rộng.

Giới chuyên gia dự báo, với các biện pháp thuế mới, giá ô tô có thể tăng thêm 3.000 USD/chiếc, trong khi giá rau củ nhập khẩu từ Mexico cũng sẽ chịu tác động. S&P Global Ratings ước tính lạm phát của Mỹ có thể tăng 0,5-0,7 điểm phần trăm, lên mức 3% vào cuối năm nay. Niềm tin tiêu dùng cũng đang chịu ảnh hưởng, khi chỉ số do Đại học Michigan công bố đã giảm xuống 57,9 – mức thấp nhất kể từ năm 2022.

Tiến sĩ Ihsan Alkhatib cảnh báo rằng nếu Mỹ áp thuế 25%, chi phí sản xuất cao hơn sẽ khiến các doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh, và cuối cùng, chính người tiêu dùng Mỹ sẽ phải gánh chịu mức giá cao hơn.

Bà Diane Swonk, nhà kinh tế trưởng tại KPMG, nhận định căng thẳng thương mại leo thang có thể đẩy nền kinh tế Mỹ đến bờ vực suy thoái, với nguy cơ cao xuất hiện tình trạng đình lạm – vừa suy thoái kinh tế vừa lạm phát cao, tương tự giai đoạn Đại suy thoái và những năm 1970. Kinh tế gia Bruce Kasman của JPMorgan cho rằng nếu chính sách thuế của ông Trump được thực thi vào tháng 4, và các đối tác thương mại đáp trả bằng các biện pháp tương tự, khả năng kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái có thể lên tới 50% hoặc cao hơn.

Nhìn chung, mức độ tác động của chính sách thuế còn tùy thuộc vào từng ngành nghề, mức thuế suất và phản ứng của các nước liên quan. Tuy nhiên, theo nhiều phân tích, khó có thể khẳng định rằng chiến lược áp thuế của Tổng thống Trump sẽ mang lại lợi ích tối ưu cho nền kinh tế Mỹ.