Margin tăng kỷ lục: Thị trường đang mượn lực hay vay rủi ro?

So với thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam tạo đỉnh quanh mốc 1.500 điểm cuối năm 2021 – đầu năm 2022, dư nợ cho vay hiện tại đã cao hơn khoảng 120.000 tỷ đồng.

Tính đến hết ngày 30/6, dữ liệu tài chính từ các công ty chứng khoán đã hé lộ một bức tranh đáng chú ý: chỉ riêng 30 đơn vị dẫn đầu đã bơm ra thị trường hơn 284.000 tỷ đồng dư nợ cho vay ký quỹ. Con số này không chỉ phản ánh mức độ hưng phấn, mà còn cho thấy mức độ đòn bẩy tài chính đang gia tăng nhanh chóng trong hệ thống.

Tổng hợp dữ liệu từ 30 công ty chứng khoán có dư nợ cho vay lớn nhất – chiếm khoảng 95% thị phần margin – cho thấy đòn bẩy tài chính trên thị trường chứng khoán đang tiếp tục lập đỉnh mới, đánh dấu quý tăng thứ 10 liên tiếp. Xu hướng này bắt đầu từ cuối năm 2022 – thời điểm thị trường tạo đáy sau cú sụt giảm từ mốc 1.500 điểm – và kể từ đó đến nay, dư nợ margin đã gần gấp ba lần.

Tính đến ngày 30/6, tổng giá trị cho vay ký quỹ tại nhóm 30 công ty này đã đạt gần 284.000 tỷ đồng, so với mức chỉ 109.126 tỷ đồng cuối năm 2022. Riêng trong quý II/2025, dư nợ margin tăng thêm gần 23.000 tỷ đồng – tuy thấp hơn quý đầu năm (31.600 tỷ đồng), nhưng vẫn là mức tăng đáng kể.

Đáng chú ý, dư nợ hiện tại đã vượt xa mức đỉnh cũ cuối năm 2021 – đầu năm 2022 khi VN-Index chạm mốc 1.500 điểm, với mức chênh lệch khoảng 120.000 tỷ đồng.

Có hai động lực chính đẩy dư nợ margin lên cao. Thứ nhất, sự phục hồi của thị trường đi kèm thanh khoản cải thiện đã kích hoạt mạnh nhu cầu sử dụng đòn bẩy từ nhà đầu tư. Nhiều công ty chứng khoán tung ra gói margin ưu đãi, hướng đến việc thu hút khách hàng mới và kích hoạt các tài khoản cũ chưa hoạt động. Thứ hai, nhu cầu vốn từ doanh nghiệp cũng gia tăng trong giai đoạn tái thiết hậu khủng hoảng, đặc biệt khi cần đối ứng lực bán ròng của khối ngoại – yếu tố dẫn đến nhiều thương vụ vay lớn trên thị trường.

Dữ liệu quý II còn cho thấy sự phân hóa đáng kể giữa các công ty. Trong 30 đơn vị, có 18 công ty ghi nhận tăng trưởng dư nợ, trong khi các tổ chức lớn – đặc biệt là nhóm công ty ngoại – bắt đầu chững lại hoặc thu hẹp quy mô.

Ở nhóm dẫn đầu, TCBS và SSI tiếp tục là hai cái tên nổi bật với quy mô dư nợ lần lượt đạt 33.192 tỷ và 32.861 tỷ đồng. Riêng SSI ghi nhận mức tăng ấn tượng 5.942 tỷ đồng trong quý II. VPBankS cũng gây bất ngờ khi vươn lên Top 4, với 17.653 tỷ đồng, vượt qua nhiều đối thủ kỳ cựu như Mirae Asset Việt Nam (17.465 tỷ đồng) và VPS (17.014 tỷ đồng).

VIX có một quý bứt tốc mạnh mẽ khi nâng dư nợ từ 6.213 tỷ lên 9.277 tỷ đồng, tiến sát nhóm các công ty có dư nợ margin hàng chục nghìn tỷ.

Ngoài ra, một số công ty khác ghi nhận mức tăng trên 1.000 tỷ đồng gồm MBS, ACBS, Vietcap, Kafi và SHS – phần lớn đều có mối liên kết với các ngân hàng, đóng vai trò là cánh tay nối dài trong hệ sinh thái tài chính tư nhân. ACBS lần đầu vượt mốc 10.000 tỷ đồng dư nợ (tăng từ 9.338 tỷ lên 11.420 tỷ), đưa tổng số công ty trong nhóm "margin trên 10.000 tỷ" lên 11 đơn vị.

Trong khi đó, khối công ty ngoại có phần hụt hơi. Mirae Asset – đại diện lớn nhất – giảm gần 790 tỷ đồng dư nợ. Các tổ chức như Maybank, Phú Hưng và Pinetree cũng thu hẹp hoạt động cho vay, còn KIS, KB và Yuanta Việt Nam tăng trưởng khá chậm.

Ở khối công ty chứng khoán thuộc ngân hàng quốc doanh, VietinBank Securities tiếp tục gây chú ý khi nâng dư nợ lên 4.123 tỷ đồng – tăng 21,5% so với quý trước. BSC và Agriseco chỉ ghi nhận mức tăng khiêm tốn, trong khi VCBS giảm gần 640 tỷ đồng.

Còn lại, các công ty chứng khoán tư nhân nhỏ hơn có dư nợ tăng trưởng không đáng kể, cho thấy "sân chơi" margin đang ngày càng nghiêng về nhóm doanh nghiệp lớn, đặc biệt là những đơn vị trong hệ sinh thái ngân hàng tư nhân top đầu.