"Lửa" Trung Đông thiêu rụi kỳ vọng hạ lãi suất năm 2026?

Cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran đã kích hoạt một chuỗi hệ lụy kinh tế dây chuyền. Khi giá năng lượng vọt xà và tuyến giao thương huyết mạch Hormuz bị phong tỏa, triển vọng hạ lãi suất của Fed trong năm 2026 đang dần tan biến, nhường chỗ cho nỗi lo lạm phát quay trở lại mức 4%.

Việc Mỹ phối hợp cùng Israel không kích Iran vào cuối tuần trước đang kéo theo nhiều hệ lụy kinh tế. Nguy cơ dễ thấy nhất là áp lực giá cả gia tăng khi thị trường năng lượng và vận tải biển biến động mạnh.

Nếu xung đột kéo dài, rủi ro đối với kinh tế Mỹ sẽ lớn hơn. Ngay từ thời điểm hiện tại, những tác động ban đầu đã bắt đầu làm thay đổi triển vọng lạm phát – và cùng với đó là khả năng Fed hạ lãi suất trong năm 2026.

Ông Brian Bethune, nhà kinh tế tại Đại học Boston, nhận định với MarketWatch rằng lập luận ủng hộ việc Fed giảm lãi suất đang nhanh chóng suy yếu. Theo ông, cú sốc năng lượng mới có thể khiến ngân hàng trung ương Mỹ không còn nhiều dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ như kỳ vọng trước đó.

Dầu mỏ – mối đe dọa trực diện với lạm phát

Ngay khi thị trường mở cửa trở lại sau cuối tuần, giá dầu đã bật tăng do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn.

Căng thẳng càng gia tăng khi Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz và cảnh báo sẽ tấn công mọi tàu thuyền đi qua. Tuyến đường chiến lược này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, khiến hoạt động vận tải năng lượng rơi vào tình trạng gần như tê liệt.

Trong phiên 4/3, dầu Brent có lúc tăng lên 82,76 USD/thùng, gần mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, trong khi dầu WTI của Mỹ lên 75,48 USD/thùng.

Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC với sản lượng khoảng 3,3 triệu thùng/ngày. Theo ước tính của BloombergNEF, nếu toàn bộ nguồn cung dầu của Iran bị loại khỏi thị trường, giá Brent có thể đạt trung bình 71 USD/thùng trong quý II/2026 và tăng lên 91 USD/thùng vào quý IV nếu gián đoạn kéo dài.

Tuy nhiên, kịch bản Eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn có thể khiến giá dầu tăng mạnh hơn nhiều. Một số chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể vượt mốc 100 USD/thùng nếu tình trạng này kéo dài.

Ông Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, cho rằng việc Iran đóng cửa Hormuz có thể gây cú sốc lớn hơn cả các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong thập niên 1970, đẩy giá dầu lên vùng ba chữ số.

Làn sóng lạm phát lan rộng

Giá dầu tăng nhanh có thể sớm lan sang lạm phát. Ông Scott Anderson, kinh tế trưởng về Mỹ tại BMO Capital Markets, ước tính mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng, lạm phát CPI của Mỹ có thể tăng 0,2–0,4 điểm % trong vòng một năm.

Nếu giá dầu vượt 100 USD/thùng, lạm phát Mỹ có thể tăng lên khoảng 4%, gấp đôi mục tiêu 2% của Fed. Tác động còn có thể lớn hơn nếu cộng thêm ảnh hưởng từ các biện pháp thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu.

Trong kịch bản đó, dư địa cắt giảm lãi suất của Fed trong năm 2026 sẽ bị thu hẹp đáng kể, thậm chí không loại trừ khả năng cơ quan này phải cân nhắc tăng lãi suất trở lại.

Cú sốc lan ra toàn chuỗi cung ứng

Tác động của căng thẳng Trung Đông không chỉ giới hạn ở dầu khí. Eo biển Hormuz cũng là tuyến vận chuyển quan trọng đối với nhiều loại hàng hóa cơ bản như nhôm, phân bón và đường.

Khoảng 15% lượng nhôm xuất khẩu toàn cầu đi qua tuyến đường này, trong đó có sản lượng từ Aluminium Bahrain – một trong những nhà máy luyện nhôm lớn nhất thế giới. Trung Đông cũng chiếm gần 15% nguồn cung viên quặng sắt, theo BMO Global Commodities Research.

Ngoài ra, khoảng một phần ba lượng phân bón thương mại toàn cầu được vận chuyển qua Hormuz. Trong bối cảnh nguồn cung phân đạm vốn đã hạn chế, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể đẩy giá tăng mạnh, đặc biệt khi nông dân ở Bắc bán cầu bước vào mùa bón phân vụ xuân. Điều này làm gia tăng nguy cơ lạm phát lương thực.

Mỗi mắt xích chịu áp lực trong chuỗi cung ứng toàn cầu đều khiến quá trình đưa lạm phát về mục tiêu 2% của Fed trở nên khó khăn hơn – đồng thời thu hẹp khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ.

Ngay cả trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, Fed đã đứng trước bài toán khó: lạm phát chưa giảm đủ nhanh để mạnh tay cắt giảm lãi suất, trong khi thị trường lao động bắt đầu có dấu hiệu suy yếu.

Giờ đây, cú sốc năng lượng mới đã làm thay đổi cán cân rủi ro. Khi nguy cơ lạm phát gia tăng vì cú sốc nguồn cung – yếu tố mà chính sách tiền tệ khó kiểm soát – triển vọng Fed hạ lãi suất trong năm 2026 đang thu hẹp đáng kể.