Lịch sử chứng khoán Việt Nam và những “thứ Hai đẫm máu” không thể quên

Trong lịch sử hơn 20 năm hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến không ít phiên giao dịch “thứ hai đen tối” – khi chỉ số lao dốc không phanh, vốn hóa bốc hơi hàng trăm nghìn tỷ đồng, tâm lý nhà đầu tư hoảng loạn và dư bán trắng sàn lan rộng toàn sàn.

“Thứ hai đen tối” tháng 3/2008 - Cơn ác mộng đầu tiên

Năm 2008, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, VN-Index bước vào chuỗi ngày u ám khi kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng tài chính. Phiên thứ Hai, ngày 10/3/2008, chỉ số VN-Index giảm gần 30 điểm, tương đương hơn 5%, rơi về vùng 600 điểm – mức thấp nhất trong nhiều năm.

Làn sóng bán tháo lan khắp các nhóm ngành, hàng trăm cổ phiếu trắng bên mua. Nhà đầu tư khi đó ví von đây là “ngày định mệnh” đánh dấu chấm hết cho thời kỳ hoàng kim 2006–2007.ư

Tháng 2/2018 - VN-Index mất hơn 52 điểm

Ngày 5/2/2018, VN-Index mất hơn 52 điểm, vốn hóa “bốc hơi” khoảng 180.000 tỷ đồng (tương đương 8 tỷ USD). Giới quan sát khi đó cho rằng cú sập bắt nguồn từ hiệu ứng lan tỏa của thị trường chứng khoán Mỹ, vốn giảm mạnh trong phiên cuối tuần trước đó. Trái lại, bối cảnh kinh tế trong nước khá thuận lợi: GDP năm 2017 tăng cao, lãi suất và tỷ giá ổn định, kết quả kinh doanh doanh nghiệp tích cực.

Năm 2020 - Khi COVID-19 thổi bay hàng trăm nghìn tỷ vốn hóa

Ngày 30/1/2020, ngay sau khi WHO công bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu vì dịch COVID-19, thị trường Việt Nam đón một “thứ hai đen tối” khi VN-Index mất hơn 30 điểm, rơi xuống dưới 950 điểm.

Tâm lý hoảng loạn bao trùm, nhóm cổ phiếu hàng không, du lịch, bán lẻ giảm sàn hàng loạt. Chỉ trong vài giờ, hơn 230.000 tỷ đồng vốn hóa bị “thổi bay”.

Đến ngày 9/3/2020, thị trường lại đón một “thứ hai đen tối” khác. VN-Index lao dốc 55,95 điểm (tương đương 6,28%) xuống 835,49 điểm, vốn hóa mất hơn 13 tỷ USD. Ở thời điểm đó, đây là phiên giảm mạnh nhất kể từ năm 2002, trong bối cảnh tâm lý hoảng loạn bao trùm do dịch Covid-19 lan rộng trên toàn cầu.

Tháng 7/2021 - VN-Index giảm 55,8 điểm

Hơn một năm sau, vào ngày 19/7/2021, “thứ hai đen tối” lại trở lại khi VN-Index giảm 55,8 điểm (4,29%), xuống 1.243,51 điểm. Dịch Covid-19 bùng phát với diễn biến phức tạp, cùng áp lực chốt lời sau chuỗi tăng nóng, khiến lực bán dâng cao.

Năm 2022 - Áp lực margin và “hiệu ứng trái phiếu”

Phiên 25/4/2022 được xem là một trong những ngày đen tối nhất lịch sử hiện đại. VN-Index bốc hơi hơn 68 điểm (-4,95%), tương đương hơn 20 tỷ USD vốn hóa.

Áp lực giải chấp margin, thông tin điều tra trái phiếu doanh nghiệp và lo ngại vĩ mô đã khiến hàng loạt cổ phiếu lớn như VIC, HPG, VHM, TCB... giảm sàn. Các diễn đàn chứng khoán khi đó tràn ngập cụm từ “cháy tài khoản” và “cắt lỗ toàn danh mục”.

Nhận định của các nhà đầu tư khi đó có thể không sai, bởi ngay trong tháng 5 và tháng 6 cùng năm 2022, VN-Index lại ghi nhận thêm 2 ngày "thứ hai đen tối".

Ngày 9/5/2022, VN-Index tiếp tục giảm 59,64 điểm, xuống 1.269,62 điểm, toàn sàn chỉ còn 27 mã tăng. Nhà đầu tư nội ồ ạt bán ra, trong khi khối ngoại tranh thủ gom hàng giá thấp.

Sau đó đến ngày 13/6/2022: VN-Index mất thêm 57 điểm, về 1.227,04 điểm, khi tâm lý hoảng loạn bao trùm. Giới phân tích nhận định thị trường chịu ảnh hưởng mạnh từ lo ngại lạm phát toàn cầu và chính sách tiền tệ “diều hâu” của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED).

Ngày 24/10/2022, VN-Index tiếp tục trải qua một “thứ hai đen tối” khác khi mất hơn 50 điểm, rơi xuống vùng 970 điểm – mức thấp nhất kể từ đầu năm.

Làn sóng rút vốn của khối ngoại, tâm lý bất an sau vụ bắt giữ lãnh đạo doanh nghiệp lớn và thanh khoản thấp kỷ lục khiến thị trường chìm trong sắc đỏ. Hơn 500 mã giảm giá, trong đó gần 300 mã giảm sàn.

Tháng 4/2024 - vốn hóa thị trường "bốc hơi" 10 tỷ USD

Khoảng hai năm sau, “bóng đen thứ hai” lại phủ lên thị trường trong phiên 15/4/2024, khi VN-Index giảm 59,99 điểm (4,7%), về 1.216,61 điểm. Chỉ trong một phiên, vốn hóa toàn thị trường “bốc hơi” 244.000 tỷ đồng (tương đương 10 tỷ USD). Tổng cộng có 854 mã giảm, trong đó 84 cổ phiếu giảm sàn. Việc thiếu vắng dòng tiền ngoại cùng áp lực bán mạnh đã khiến thị trường không thể giữ vững đà tăng trước đó.

Tháng 10/2025 – Khi áp lực chốt lời và khối ngoại bán ròng kỷ lục

Dù VN-Index vừa lập đỉnh ngắn hạn quanh 1.800 điểm, nhưng chỉ trong vài phiên đầu tuần giữa tháng 10/2025, thị trường chứng kiến cú “sốc” giảm mạnh. Áp lực chốt lời ồ ạt, cộng thêm việc khối ngoại bán ròng hơn 90.000 tỷ đồng trong thời gian ngắn, khiến phiên thứ Hai đầu tuần biến thành “ngày đỏ lửa”.

Nhiều nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn đồng loạt giảm sâu, thanh khoản đột biến, phản ánh tâm lý lo sợ của nhà đầu tư về giai đoạn điều chỉnh sau chuỗi tăng kéo dài.

Từ cú rơi 52 điểm năm 2018 đến cú “bốc hơi” 94,76 điểm trong phiên 20/10/2025, lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam đã nhiều lần chứng kiến những ngày thứ Hai nhuộm đỏ. Dù nguyên nhân mỗi thời kỳ khác nhau – từ hiệu ứng toàn cầu, dịch bệnh đến tâm lý hoảng loạn – điểm chung là chúng đều nhắc nhở nhà đầu tư về tính biến động khó lường của thị trường, nơi “một ngày thứ Hai” có thể xóa đi thành quả của cả tháng tăng trưởng.

Các chuyên gia nhận định, trung bình sau từ một tuần đến một tháng, thị trường thường hồi phục về vùng điểm gần với trước khi giảm, dù mỗi giai đoạn lại mang đặc thù riêng. “Khi thị trường giảm, phần lớn nhà đầu tư thường mải đi tìm lý do. Nhưng điều quan trọng hơn là giữ bình tĩnh, bảo vệ danh mục và hạn chế sử dụng đòn bẩy. Nếu thị trường điều chỉnh trong một xu hướng tăng mạnh đã hình thành, đây có thể là cơ hội để nhà đầu tư cơ cấu lại danh mục và chờ thời điểm mới,” một chuyên gia khuyến nghị.

Mỗi cú sập đều để lại bài học xương máu: Quản trị rủi ro, tránh sử dụng đòn bẩy quá mức và giữ tâm lý vững vàng. Lịch sử cho thấy, sau mỗi lần rơi mạnh, thị trường đều dần phục hồi – nhưng chỉ những nhà đầu tư kỷ luật, không bị cuốn theo cảm xúc mới có thể trụ vững và hưởng lợi trong dài hạn.

Thị trường có thể đỏ, nhưng cơ hội luôn tồn tại với những ai đủ bình tĩnh để nhìn xuyên qua nỗi sợ hãi.