#Deal, IPO & Quản trị

24HMONEY đã kiểm duyệt

Làn sóng "Siêu IPO" đổ bộ Phố Wall: Định giá nghìn tỷ đô và những cái bẫy định vị của giới phân tích

Thị trường phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) toàn cầu đang đứng trước một chương mới mang tính lịch sử khi các "gã khổng lồ" công nghệ và hàng không vũ trụ đồng loạt kích hoạt kế hoạch lên sàn. Tuy nhiên, đằng sau sự hưng phấn của dòng tiền, giới phân tích tài chính Phố Wall đã bắt đầu đưa ra những cái nhìn phản biện khắt khe. Mô hình tăng trưởng của các siêu kỳ lân này không hoàn toàn là một bức tranh màu hồng.

Bình minh của kỷ nguyên IPO nghìn tỷ đô

Thị trường tài chính vừa đón nhận một thông tin bom tấn: Phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo Anthropic đã chính thức nộp hồ sơ xin IPO bảo mật. Bước đi này dọn đường cho một trong những thương vụ niêm yết có quy mô lớn nhất lịch sử tài chính toàn cầu.

Sự kiện này ngay lập tức kích hoạt chuỗi giám sát đặc biệt từ công chúng và các định chế tài chính, đặt Anthropic vào tâm điểm chú ý cùng hai "gã khổng lồ" khác là OpenAI và SpaceX.

Theo dữ liệu mới nhất, Anthropic vừa công bố vòng gọi vốn mới nhất, đẩy định giá của doanh nghiệp lên mức 965 tỷ USD — tăng hơn gấp đôi so với thời điểm tháng 2 và chính thức vượt qua mức định giá gần nhất của đối thủ truyền kiếp OpenAI.

Cùng với Anthropic, OpenAI cũng được cho là đang hoàn tất những bước cuối cùng để nộp hồ sơ niêm yết trong vài tuần tới. Cả hai "tân vương AI" này sẽ nối gót SpaceX của tỷ phú Elon Musk — doanh nghiệp đang đặt mục tiêu huy động tới 75 tỷ USD trong đợt phát hành dự kiến diễn ra ngay cuối tháng này.

Hai nửa dòng chiến thuật: Bước ngoặt lịch sử hay canh bạc định giá?

Việc chuyển dịch từ công ty tư nhân sang công ty đại chúng đồng nghĩa với việc toàn bộ "sức khỏe" của doanh nghiệp sẽ bị mổ xẻ dưới kính hiển vi của các nhà đầu tư. Hiện tại, Phố Wall đang chia rẽ sâu sắc về trường hợp của SpaceX — phát súng mở màn cho làn sóng siêu IPO này.

Góc nhìn lạc quan: "Trọng tâm của cuộc cách mạng 28,5 nghìn tỷ USD"

Đại diện cho phe bò (Lạc quan), chuyên gia Dan Ives của Wedbush nhận định đợt phát hành sắp tới của SpaceX là "bước ngoặt mang tính quyết định" đối với cá nhân Elon Musk và toàn bộ thung lũng Silicon. Wedbush lập luận rằng SpaceX đang đứng ở vị thế độc tôn khi ngự trị tại giao điểm của hai ngành công nghiệp có tốc độ bùng nổ mạnh nhất kỷ nguyên: Trí tuệ nhân tạo và Khám phá không gian. Tổng quy mô thị trường tiềm năng (TAM) mà doanh nghiệp này có thể khai thác lên tới 28,5 nghìn tỷ USD.

Phản ứng của thị trường đối với mã cổ phiếu của Elon Musk được dự báo là sẽ cực kỳ khốc liệt do danh tiếng của thương hiệu, tính khan hiếm của cổ phiếu công nghệ vũ trụ và cơn khát của dòng tiền đối với các tài sản hạ tầng AI. Kết quả từ đợt IPO này sẽ là chiếc "hướng dẫn biểu" định hình xu hướng định giá cho cả OpenAI và Anthropic.

Góc nhìn thận trọng: Áp lực "Max-Q" và rủi ro quản trị

Ngược lại với sự hào nhoáng trên, các nhà phân tích tại Morningstar vừa đưa ra một báo cáo thẩm định định giá độc lập có phần dội gáo nước lạnh vào thị trường. Họ định giá SpaceX ở mức 780 tỷ USD — tức là chỉ bằng khoảng một nửa so với mức định giá kỳ vọng trên thị trường tư nhân.

Morningstar cảnh báo các nhà đầu tư dài hạn không nên vội vã tham gia vào đợt IPO này vì các lý do kỹ thuật sau:

Bẫy khan hiếm giai đoạn đầu: Tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) được tung ra trong đợt đầu rất thấp. Cùng với làn sóng các quỹ chỉ số (Index funds) buộc phải mua vào để cơ cấu danh mục, giá cổ phiếu SpaceX có thể bị đẩy lên mức ảo trong ngắn hạn.

Áp lực bán tháo "Max-Q": Các chuyên gia mượn thuật ngữ hàng không vũ trụ Max-Q (thời điểm áp suất khí quyển tác động lớn nhất lên tên lửa) để cảnh báo về giai đoạn "mở khóa" cổ phiếu (Lock-up period). Khi thời hạn hạn chế chuyển nhượng kết thúc, làn sóng chốt lời từ các nhân viên và nhà đầu tư thiên thần đời đầu sẽ tạo ra áp lực bán tháo cực lớn, khiến giá cổ phiếu sụt giảm mạnh. Morningstar cho rằng đó mới là thời điểm an toàn để các nhà đầu tư giá trị gia nhập thị trường.

Mỏ neo công nghệ và rủi ro độc quyền kiểm soát

Mặc dù thừa nhận SpaceX sở hữu "vũ hào kinh tế" (Moat - lợi thế cạnh tranh bền vững) vô cùng lớn khi là đơn vị duy nhất trên thế giới có khả năng phóng vệ tinh với chi phí đủ thấp để thương mại hóa các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, Morningstar vẫn chỉ ra những rủi ro cốt lõi:

Rào cản công nghệ AI vũ trụ: Kế hoạch xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu xử lý AI trên quỹ đạo của Elon Musk cần nguồn vốn khổng lồ và đối mặt với những rào cản vật lý chưa có lời giải. Mảng kinh doanh AI này hiện là khoản ngốn tiền lớn nhất nhưng cũng mang lại biên độ rủi ro cao nhất cho cấu trúc tài chính của SpaceX.

Rủi ro quản trị từ thương vụ M&A với xAI: Vụ sáp nhập vào đầu năm nay giữa SpaceX và startup trí tuệ nhân tạo cá nhân của Musk (xAI) được đánh giá là mang lại các giá trị cộng hưởng "chưa được chứng minh rõ ràng trên thực tế".

Sự bất lực của cổ đông thiểu số: Sau khi hoàn tất IPO, Elon Musk dự kiến vẫn sẽ nắm giữ tới 85% quyền biểu quyết tại SpaceX. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư đại chúng sẽ gần như không có tiếng nói hoặc khả năng can thiệp, phản đối các quyết định quản trị cốt lõi hay các giao dịch nội bộ mang tính cá nhân của vị tỷ phú này trong tương lai.

Theo Investopedia