Lãi suất không chỉ là “giá của tiền” mà còn là công cụ dẫn dắt dòng vốn

Trong một thế giới mà chi phí vốn toàn cầu còn neo ở mức cao, chuỗi cung ứng liên tục tái cấu trúc và nhu cầu thị trường biến động khó lường, điều hành lãi suất không còn là một bài toán kỹ thuật thuần túy mà đó là một phần của chiến lược phát triển, nơi mỗi quyết định về chi phí vốn đều gắn với mục tiêu lớn hơn: Ổn định vĩ mô, củng cố niềm tin và mở rộng không gian tăng trưởng cho nền kinh tế.

Lãi suất thấp chưa đủ, cần hướng dòng vốn đúng chỗ

Ở Việt Nam, yêu cầu đó trên càng trở nên rõ nét khi nền kinh tế đang trong giai đoạn tăng tốc và tái định vị. Lãi suất vì vậy không chỉ là “giá của tiền”, mà còn là công cụ dẫn dắt dòng vốn, định hình hành vi thị trường và tạo nền tảng cho những chu kỳ tăng trưởng mới.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), cho rằng, trong thời gian qua, việc điều chỉnh lãi suất đã góp phần giảm áp lực chi phí tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động và từng bước khôi phục niềm tin. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khả năng tiếp cận và hấp thụ vốn vẫn còn sự phân hóa đáng kể.

Một bộ phận doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng không phải vì lãi suất, mà do các yếu tố nội tại: Dòng tiền chưa ổn định hoặc thiếu minh bạch; thiếu tài sản đảm bảo; đơn hàng hạn chế, thị trường chưa rõ ràng.

"Điều này cho thấy một thực tế quan trọng đó là tín dụng không thể tự tạo ra tăng trưởng nếu thiếu nền tảng thị trường. Nói cách khác, khi “đầu ra” chưa được khai thông, dòng vốn dù có sẵn cũng khó được hấp thụ hiệu quả", ông Huy nhận định.

Mặt bằng lãi suất thấp hơn giúp doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý để tái cấu trúc hoạt động, đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng thị trường. Đồng thời, đây cũng là yếu tố quan trọng giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí vận hành và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.

Cùng quan điểm, ông Trần Văn Hiển, Trưởng Ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), cho rằng, mục tiêu lớn nhất của việc giảm lãi suất là giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.

Lãi suất thấp tạo điều kiện để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, đầu tư công nghệ, chuyển đổi số và tối ưu quy trình sản xuất nhằm giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Hiển cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở mức lãi suất mà là khả năng tiếp cận vốn vay.

Theo ông Hiển, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế, là lực lượng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, khai thác tiềm năng địa phương và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý thời gian qua đã góp phần đáng kể giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính, có thêm dư địa phục hồi sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự tiếp cận được các chương trình hỗ trợ đã ban hành.

“Giảm lãi suất là rất tốt, nhưng nếu doanh nghiệp không thể vay được vốn thì mục tiêu hỗ trợ cũng không đạt được”, ông Hiển nhấn mạnh và cho biết thêm, hiện đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai, trong đó có Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, khả năng lan tỏa của các chính sách này vẫn còn hạn chế, chưa tạo được tác động rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Hiển cũng cho biết, Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có quy định về hỗ trợ chi phí chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn chậm, thiếu độ phủ và thủ tục tiếp cận còn phức tạp. Do đó, nếu không tháo gỡ được các nút thắt về thể chế, thông tin và năng lực quản trị, dòng vốn dù rẻ hơn vẫn khó phát huy hiệu quả.

Tăng hiệu lực điều hành từ sự cộng hưởng chính sách

Để chính sách lãi suất phát huy tối đa hiệu quả, ông Nguyễn Quang Huy cho rằng cần một trục giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng không gian thị trường và tạo giá trị giao dịch mới. Trọng tâm nằm ở 4 định hướng lớn.

Thứ nhất, đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo chiều sâu: Không chỉ dừng lại ở kết nối cung - cầu, cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các kênh phân phối bền vững, xây dựng thương hiệu và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Kiểm soát cung tiền, định hướng tín dụng, duy trì ổn định tỷ giá và kỳ vọng lạm phát. Ảnh minh họa.

Thứ hai, đa dạng hóa chuỗi cung ứng: Việc giảm phụ thuộc vào một số ít thị trường hoặc nguồn cung sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu, đồng thời mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Thứ ba, phát triển thị trường và khách hàng mới: Không chỉ duy trì tệp khách hàng truyền thống, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các thị trường tiềm năng, ký kết đơn hàng mới, từ đó tạo ra dòng doanh thu bền vững.

Thứ tư, thúc đẩy tiêu dùng nội địa: Thị trường trong nước cần được phát huy vai trò như một “bệ đỡ” quan trọng, thông qua các chương trình kích cầu, phát triển hệ thống phân phối hiện đại và thương mại điện tử. Khi các yếu tố này được cải thiện, dòng tiền doanh nghiệp sẽ ổn định hơn, từ đó nâng cao khả năng hấp thụ vốn và giảm rủi ro tín dụng.

Một trong những yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều hành lãi suất là sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa. Trong đó, chính sách tiền tệ giữ vai trò ổn định nền tảng: Kiểm soát cung tiền, định hướng tín dụng, duy trì ổn định tỷ giá và kỳ vọng lạm phát. Chính sách tài khóa đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng từ đẩy mạnh đầu tư công có trọng tâm, hỗ trợ thuế phí cho doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành sản xuất và xuất khẩu.

"Điểm nhấn là sự phối hợp này cần hướng tới hiệu ứng cộng hưởng, thay vì triệt tiêu lẫn nhau; khi tài khóa mở rộng có mục tiêu và tiền tệ điều hành linh hoạt, nền kinh tế sẽ vừa được “bơm lực” vừa giữ được độ ổn định", ông Huy nhận định.

(Văn Huy - Hà Nội mới, link nguồn: https://hanoimoi.vn/lai-suat-khong-chi-la-gia-cua-tien-ma-con-la-cong-cu-dan-dat-dong-von-750666.html)