Kinh tế 2026 trước bài toán “khéo co thì ấm”: Giữ ổn định để bứt phá tăng trưởng 2 chữ số

Năm 2026 được xem là thời điểm bản lề của nền kinh tế Việt Nam, khi mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số được đặt ra song song với yêu cầu kiểm soát lạm phát và ổn định vĩ mô. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ được dự báo sẽ vận hành theo hướng linh hoạt, thận trọng và có chọn lọc, nhằm cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Theo TS. Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, năm 2026 mở ra cơ hội lớn nhờ nền tảng tăng trưởng tích cực từ năm trước và các chính sách đổi mới mạnh mẽ, đặc biệt là việc xác định khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Áp lực cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định vĩ mô

Sau khi đạt mức tăng trưởng GDP trên 8% trong năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu tham vọng hơn với mức tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026. Đồng thời, lạm phát được kiểm soát quanh mức 4,5%, phản ánh nỗ lực duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong khi vẫn hỗ trợ phục hồi sản xuất và đầu tư.

Để đạt mục tiêu này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ phải điều hành chính sách tiền tệ theo hướng “nới lỏng có kiểm soát”. Điều này đồng nghĩa với việc vừa duy trì thanh khoản cho nền kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát, tỷ giá và chất lượng tín dụng.

Dư địa giảm lãi suất vẫn còn, nhưng không nhiều do áp lực từ môi trường quốc tế và nhu cầu vốn lớn trong nước. Trong ngắn hạn, mặt bằng lãi suất dự kiến duy trì ổn định để hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, về dài hạn, lãi suất có thể tăng nhẹ do nhu cầu vốn đầu tư công và mở rộng sản xuất.

Trong bối cảnh cạnh tranh tín dụng ngày càng gay gắt, các ngân hàng khó có thể tăng mạnh lãi suất cho vay, khiến biên lợi nhuận thuần (NIM) tiếp tục chịu áp lực. Điều này buộc các tổ chức tín dụng phải đa dạng hóa nguồn thu, đẩy mạnh dịch vụ tài chính và nâng cao hiệu quả quản trị.

Tỷ giá ổn định nhờ dòng vốn ngoại dồi dào

Một điểm sáng khác của kinh tế năm 2026 là triển vọng ổn định của tỷ giá. Nguyên nhân đến từ khả năng các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, có thể chuyển sang chu kỳ nới lỏng tiền tệ, giúp giảm áp lực lên đồng Việt Nam.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), kiều hối và xuất khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao, tạo nguồn cung ngoại tệ dồi dào. Điều này giúp cơ quan quản lý có thêm dư địa để ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng.

Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ như thị trường mở, hoán đổi tiền tệ và can thiệp ngoại hối khi cần thiết nhằm đảm bảo ổn định thị trường tài chính.

Tín dụng tăng có chọn lọc, ưu tiên sản xuất

Tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến khoảng 15%, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các ngành ưu tiên. Trong khi đó, tín dụng đối với các lĩnh vực rủi ro như bất động sản sẽ được kiểm soát chặt chẽ.

Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đã vượt 140%, cao hơn nhiều so với mức an toàn thông thường khoảng 90%. Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng.

Việc phát triển thị trường vốn, bao gồm thị trường trái phiếu và cổ phiếu, trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm giảm áp lực lên hệ thống tín dụng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

“Gạn lọc đầu nguồn” để bảo vệ hệ thống tài chính

Song song với tăng trưởng tín dụng, chất lượng tài sản trở thành ưu tiên hàng đầu của hệ thống ngân hàng. Khi tín dụng mở rộng nhanh, nguy cơ nợ xấu gia tăng là điều khó tránh khỏi nếu không kiểm soát chặt chẽ.

Triết lý “gạn lọc đầu nguồn” được nhấn mạnh, yêu cầu các ngân hàng nâng cao tiêu chuẩn thẩm định và quản trị rủi ro ngay từ đầu, thay vì xử lý hậu quả khi nợ xấu đã phát sinh.

Xu hướng nâng chuẩn quản trị rủi ro theo các tiêu chuẩn quốc tế cũng đang được đẩy mạnh, với nhiều ngân hàng chuyển từ Basel II lên Basel III nhằm tăng cường năng lực tài chính và khả năng chống chịu rủi ro.

Năm bản lề cho chu kỳ tăng trưởng mới

Bức tranh kinh tế năm 2026 phản ánh sự giao thoa giữa cơ hội và thách thức. Một mặt, nền kinh tế có cơ hội bứt phá nhờ dòng vốn đầu tư, đổi mới thể chế và chuyển dịch cơ cấu. Mặt khác, áp lực kiểm soát lạm phát, tỷ giá và rủi ro tài chính vẫn hiện hữu.

Chiến lược điều hành theo phương châm “khéo co thì ấm” sẽ đóng vai trò then chốt, giúp duy trì ổn định vĩ mô trong khi vẫn hỗ trợ tăng trưởng.

Nếu thực hiện thành công, năm 2026 không chỉ là năm tăng trưởng cao, mà còn là bước đệm quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành nền kinh tế có thu nhập cao và phát triển bền vững trong thập kỷ tới.