Kim loại quý có đang mất phương hướng?

Cơn sốt giá không ngừng nghỉ của vàng và bạc đang đẩy thị trường vào một trạng thái bất ổn mới. Thay vì phản ánh giá trị thực, những con số nhảy múa này đang làm dấy lên những cảnh báo về sự lệch pha nghiêm trọng giữa đầu cơ và thực tế kinh tế.

 

Giá vàng tiếp tục duy trì đà tăng mạnh trong phiên giao dịch thứ Năm, trước khi xuất hiện những nhịp rung lắc vào cuối phiên. Có thời điểm, giá vàng vượt mốc 5.500 USD/ounce, thiết lập thêm một kỷ lục mới. Theo dữ liệu của LSEG, giá vàng giao ngay tăng hơn 3% và chốt phiên ở mức 5.501 USD/ounce, trong khi hợp đồng vàng kỳ hạn tháng 2 tăng hơn 3%, lên 5.568 USD/ounce, theo CNBC.

Đà tăng của vàng nhanh chóng lan sang bạc. Giá bạc giao ngay tăng hơn 2%, lên 119 USD/ounce, còn hợp đồng bạc kỳ hạn tháng 3 tại Mỹ tăng gần 5%, cũng đạt 119 USD/ounce. Dữ liệu từ LSEG cho thấy bạc lần đầu vượt mốc 117 USD/ounce trong phiên thứ Năm, sau khi tăng hơn 145% trong năm 2025. Tính từ đầu năm đến nay, kim loại này đã tăng gần 65%.

Sức nóng không chỉ dừng lại ở vàng và bạc. Đà tăng mạnh đã kéo theo toàn bộ nhóm kim loại quý, từ bạch kim đến palladium, thậm chí lan sang cả các kim loại cơ bản.

“Chúng tôi đã dự báo một đợt bùng nổ của giá vàng ngay từ đầu năm ngoái,” ông Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, cho biết. Tuy nhiên, theo ông, diễn biến hiện tại cho thấy sự bùng nổ này đã mở rộng ra toàn bộ nhóm kim loại quý, nhiều kim loại cơ bản và cả khoáng sản đất hiếm.

Theo giới phân tích, nhu cầu đầu tư tăng mạnh xuất phát từ nỗ lực tìm kiếm công cụ phòng vệ trước sự kết hợp của căng thẳng địa chính trị, nợ công leo thang và mức độ bất định ngày càng lớn xoay quanh triển vọng lãi suất cũng như chính sách tiền tệ. Hoạt động mua vào bền bỉ của các ngân hàng trung ương tiếp tục hỗ trợ giá vàng, trong khi kỳ vọng nới lỏng tiền tệ trong tương lai làm gia tăng sức hấp dẫn của các tài sản không sinh lãi so với trái phiếu Kho bạc Mỹ – vốn đang dần đánh mất vai trò trú ẩn truyền thống.

Bạc khuếch đại đà tăng

So với vàng, giá bạc thể hiện mức biến động mạnh hơn, được hỗ trợ bởi vai trò kép vừa là kim loại quý vừa là kim loại công nghiệp. Nhu cầu gắn với các lĩnh vực như năng lượng mặt trời, điện tử và xu hướng điện khí hóa đã khuếch đại đà tăng trong bối cảnh thị trường vốn đã bị hạn chế về nguồn cung.

“Tôi cho rằng thị trường kim loại quý đang ở trạng thái ‘bị phá vỡ’, xét đến mức độ biến động chưa từng có,” bà Nicky Shiels, chuyên gia tại MKS PAMP, nhận định với CNBC.

Theo các nhà phân tích, giá kim loại hiện nay ít chịu chi phối bởi cung – cầu vật chất, mà chủ yếu bị dẫn dắt bởi các dòng thanh khoản biến động mạnh. Điều này tạo ra những dao động cực đoan và sự sai lệch lặp đi lặp lại so với các yếu tố cơ bản.

Đà tăng nhanh của bạc trong thời gian gần đây cũng đi kèm với những nhịp điều chỉnh không kém phần dữ dội trong tháng này. “Kim loại quý đã tăng bùng nổ trong hai tháng qua và hiện đang ở trạng thái quá mua,” bà Shiels cảnh báo.

Ông Maximilian Tomei, Giám đốc điều hành kiêm đồng quản lý danh mục tại Galena Asset Management, cũng cho rằng diễn biến giá gần đây không phản ánh đầy đủ các yếu tố nền tảng. “Những gì đang diễn ra trên thị trường kim loại không nhất thiết xuất phát từ nhu cầu cơ bản đối với chính kim loại đó,” ông nói. “Đây là chuyển động được thúc đẩy bởi sự suy yếu của mẫu số định giá. Vàng về bản chất giống như một loại tiền tệ, và khi đồng tiền dùng để định giá nó suy yếu, giá vàng sẽ tăng.”

Chỉ số USD – thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ tiền tệ chủ chốt – đã giảm gần 11% trong vòng 12 tháng qua.

Tuy vậy, ông Tomei nhấn mạnh rằng ngay cả khi thừa nhận một phần nhu cầu cơ bản đã góp phần thúc đẩy giá, các yếu tố nền tảng vẫn không đủ để lý giải quy mô tăng giá hiện tại. “Không có yếu tố cơ bản nào có thể giải thích việc một loại hàng hóa tăng 200%,” ông nói. “Cách bạc đang vận động là bị phóng đại, phản ánh một chuỗi lệch pha. Thị trường đang bị phá vỡ.”

Theo ông Tomei, một động lực quan trọng khác là lượng thanh khoản dư thừa đang luân chuyển trong các thị trường toàn cầu. Khi giá tài sản tăng cao, nhà đầu tư có thể vay nhiều hơn thông qua ký quỹ và các hình thức đòn bẩy khó quan sát, qua đó tạo ra “tiền mới” trong hệ thống. Khi định giá cổ phiếu trở nên căng thẳng, dòng thanh khoản này có xu hướng tìm đến các kênh khác.

Trong bối cảnh đó, vàng và bạc ngày càng trở thành nơi “đỗ” của dòng vốn, không hẳn vì các yếu tố cơ bản thay đổi mạnh, mà vì thanh khoản cần một điểm đến.

Một số nhà phân tích cũng chỉ ra rằng trái phiếu chính phủ đang đánh mất một phần vai trò trú ẩn an toàn, thể hiện qua các đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu gần đây trong bối cảnh nợ công gia tăng.

Tách rời khỏi thực tế?

Hệ quả là các biến động giá bị khuếch đại, đặc biệt tại những thị trường kim loại quý có quy mô nhỏ hơn. Chỉ cần dòng vốn tương đối khiêm tốn cũng đủ để đẩy giá tăng mạnh, khiến diễn biến ngày càng tách rời khỏi các động lực cung – cầu truyền thống.

Ông Guy Wolf, Trưởng bộ phận phân tích thị trường toàn cầu tại Marex, cho rằng một số phân khúc của thị trường kim loại quý đang ngày càng méo mó. Những thị trường như bạc hay bạch kim có quy mô chỉ bằng một phần nhỏ so với vàng hoặc các chỉ số lớn như S&P 500, khiến dòng vốn đầu cơ tạo ra tác động không cân xứng lên giá.

Theo ông Wolf, các hạn chế về năng lực sản xuất khiến nguồn cung vật chất không thể tăng nhanh để đáp ứng nhu cầu, đẩy giá lên mức “hoàn toàn tách rời khỏi nơi mà nhu cầu thực sự mạnh”. Động lực này, theo ông, có thể đảo chiều nhanh không kém khi giới đầu cơ chốt lời và thanh khoản suy giảm.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều cho rằng cơ chế hình thành giá đã hoàn toàn sụp đổ. Ông Gautam Varma, Giám đốc điều hành mảng tư vấn chiến lược tại V2 Ventures, tránh việc gọi thị trường kim loại quý là “bị phá vỡ”, song thừa nhận ảnh hưởng ngày càng lớn của dòng vốn đầu cơ.

“Điều rõ ràng là ngày càng có nhiều vốn đầu cơ tham gia thị trường, và dòng vốn này có thể tồn tại vì những lý do vượt ra ngoài cung – cầu cơ bản,” ông Varma nhận định.