Kịch bản downtrend lịch sử có lặp lại trong cơn lốc 2026?

Khi lạm phát và lãi suất vẫn là những biến số "treo trên đầu", việc soi chiếu lại bi kịch 4 năm trước không chỉ để sợ hãi, mà để tìm ra kẽ hở sinh tồn trong một mặt bằng giá trị đã hoàn toàn thay đổi.

VN-Index đang đứng trước những phép thử nghiệt ngã khi bóng ma downtrend năm 2022 bất ngờ hiện hữu giữa tâm bão địa chính trị toàn cầu. Trong bối cảnh eo biển Hormuz rực lửa và dòng tiền trở nên thận trọng, giới đầu tư đang nín thở tự vấn: Liệu thị trường đang đứng trước bờ vực của một cú sập hầm kỷ lục hay chỉ đơn giản là nhịp điều chỉnh để sàng lọc những "tay chơi" yếu tâm lý?

Kịch bản downtrend lịch sử có lặp lại trong cơn lốc 2026?

Nỗi lo về một chu kỳ giảm sâu kiểu năm 2022 đang quay trở lại khi rủi ro toàn cầu gia tăng. Tuy nhiên, so với quá khứ, thị trường hiện tại đang đứng trong một bối cảnh khác, với cả điểm tương đồng lẫn khác biệt.

Năm 2022, thị trường chứng khoán Việt Nam rơi vào nhịp giảm mạnh sau khi đạt đỉnh lịch sử. Đà lao dốc không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của nhiều cú sốc. Xung đột địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng, giá dầu tăng vọt và lạm phát leo thang. Cùng lúc, chính sách tiền tệ đảo chiều khi lãi suất tăng nhanh, siết dòng tiền vào tài sản rủi ro.

Ở trong nước, các cú sốc liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp và những sự kiện tiêu cực trên thị trường càng khuếch đại tâm lý hoảng loạn, kéo theo làn sóng bán tháo diện rộng. VN-Index từ vùng đỉnh rơi sâu về mức thấp nhất trong năm.

Bước sang 2026, bối cảnh bên ngoài tiếp tục xuất hiện yếu tố bất ổn, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị và rủi ro lạm phát quay trở lại khi giá năng lượng tăng. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng nằm ở chính sách tiền tệ. Lãi suất hiện ở vùng cao nhưng có xu hướng hạ nhiệt, thay vì xuất phát từ nền thấp và tăng mạnh như năm 2022.

Yếu tố nội tại cũng có sự cải thiện rõ rệt. Thị trường đã trải qua giai đoạn thanh lọc, mức độ minh bạch được nâng lên và nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Các cú sốc tâm lý lớn vì thế khó xuất hiện với cường độ như trước.

Dữ liệu thị trường cho thấy sự phân hóa đã diễn ra trong thời gian qua. Dù chỉ số vẫn neo ở vùng cao, phần lớn cổ phiếu đã điều chỉnh đáng kể, phản ánh áp lực đã được “giải tỏa” một phần thay vì dồn nén như giai đoạn trước.

Trong bối cảnh lãi suất chưa giảm sâu và dòng tiền vẫn thận trọng, khả năng thị trường bước vào một chu kỳ tăng mạnh ngay là không cao. Tuy nhiên, kịch bản giảm sâu diện rộng như năm 2022 cũng khó lặp lại.

Thay vào đó, thị trường nhiều khả năng sẽ vận động theo xu hướng đi ngang với biên độ rộng, nơi sự phân hóa trở thành yếu tố chủ đạo. Cơ hội vẫn tồn tại, nhưng không còn dành cho số đông, mà thuộc về những nhóm cổ phiếu có nền tảng tốt và dòng tiền thực sự.