Không còn vùng tối cho "đại gia nghìn tỷ"

Khi những "ông vua" ngành hạ tầng, năng lượng và hóa chất liên tiếp tra tay vào còng số 8, thị trường chứng khoán rúng động cũng là lúc trật tự quản trị doanh nghiệp buộc phải định hình lại dưới một thước đo minh bạch và thượng tôn pháp luật.

Ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch ACV bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng"

Chưa đầy nửa năm, hàng loạt lãnh đạo cấp cao tại các doanh nghiệp đầu ngành đồng loạt bị khởi tố, tạo nên làn sóng chấn động hiếm thấy trong giới kinh doanh và thị trường chứng khoán.

Từ ACV – đơn vị quản lý hệ thống sân bay quốc gia, Vinaconex – tên tuổi lớn của ngành xây dựng, Hóa chất Đức Giang – “ông lớn” hóa chất, đến PC1 – doanh nghiệp chủ lực trong lĩnh vực năng lượng, nhiều “ghế nóng” đã lần lượt bị cơ quan điều tra gọi tên.

Điểm chung của các vụ việc không chỉ nằm ở quy mô doanh nghiệp hàng chục nghìn tỷ đồng, mà còn ở thông điệp ngày càng rõ ràng: không còn “vùng cấm” trong xử lý sai phạm kinh tế.

Đầu tháng 3/2026, dư luận đặc biệt chú ý khi ông Vũ Thế Phiệt – Chủ tịch HĐQT ACV và ông Nguyễn Tiến Việt – Thành viên HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Vụ việc gây chấn động bởi ACV đang giữ vai trò chủ đầu tư sân bay Long Thành giai đoạn 1 – đại dự án hạ tầng quốc gia có tổng vốn đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp này đồng thời quản lý hơn 20 sân bay trên cả nước và sở hữu quy mô vốn hóa thuộc nhóm lớn nhất thị trường.

Thời điểm các lãnh đạo ACV bị khởi tố cũng trùng với giai đoạn Chính phủ liên tục thúc tiến độ dự án Long Thành, yêu cầu đưa vào khai thác trong năm 2026. Sau biến cố pháp lý, doanh nghiệp nhanh chóng kiện toàn nhân sự cấp cao để tránh ảnh hưởng tiến độ dự án trọng điểm.

Ông Nguyễn Hữu Tới - nguyên Chủ tịch HĐQT Vinaconex

Cùng thời điểm, Vinaconex tiếp tục trở thành tâm điểm khi nhiều lãnh đạo bị điều tra liên quan sai phạm đấu thầu. Trong đó có ông Nguyễn Hữu Tới – nguyên Chủ tịch HĐQT và ông Dương Văn Mậu – Thành viên HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc.

Đây là diễn biến gây chú ý bởi Vinaconex nhiều năm qua được xem là một trong những doanh nghiệp xây dựng hạ tầng hàng đầu, tham gia loạt dự án giao thông, bất động sản và đầu tư công quy mô lớn. Doanh nghiệp này cũng góp mặt trong liên danh Vietur thực hiện gói thầu hơn 35.000 tỷ đồng tại sân bay Long Thành.

Không dừng ở lĩnh vực hạ tầng, làn sóng xử lý sai phạm tiếp tục lan sang ngành hóa chất và tài nguyên.

Tại Hóa chất Đức Giang, ông Đào Hữu Huyền – Chủ tịch HĐQT cùng nhiều cá nhân liên quan bị khởi tố với các cáo buộc vi phạm quy định kế toán, khai thác tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.

Theo cơ quan điều tra, các sai phạm diễn ra trong thời gian dài với nhiều hành vi nghiêm trọng như đổ thải trái phép quy mô lớn, khai thác quặng apatit trái phép và che giấu doanh thu ngoài sổ sách kế toán, gây thất thu ngân sách Nhà nước.

Với quy mô doanh thu hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm, Hóa chất Đức Giang từng được xem là một trong những doanh nghiệp hóa chất tư nhân lớn nhất Việt Nam, hoạt động trải dài từ khai thác khoáng sản đến sản xuất vật liệu công nghiệp.

Mới đây nhất, PC1 tiếp tục gây xôn xao khi hàng loạt lãnh đạo và nhân sự cấp cao bị khởi tố, trong đó có Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Tuấn và Tổng Giám đốc Vũ Ánh Dương. Các cá nhân này bị điều tra liên quan các hành vi vi phạm quy định kế toán và tham ô tài sản.

Biến cố pháp lý khiến bộ máy vận hành doanh nghiệp rơi vào trạng thái xáo trộn mạnh. PC1 thậm chí chưa thể công bố báo cáo tài chính quý I/2026 do các nhân sự có trách nhiệm phê duyệt hiện đã bị tạm giam. Doanh nghiệp đồng thời phải triệu tập đại hội cổ đông bất thường để bổ sung nhân sự điều hành.

Dù tính chất sai phạm ở mỗi doanh nghiệp khác nhau, điểm chung là các vụ việc đều xảy ra tại những tập đoàn quy mô lớn, nắm giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực hạ tầng, tài nguyên, năng lượng và công nghiệp.

Khi loạt lãnh đạo doanh nghiệp đầu ngành liên tiếp bị xử lý, giới quan sát cho rằng môi trường kinh doanh đang bước vào giai đoạn siết kỷ cương mạnh hơn, nơi quy mô tài sản hay vị thế thị trường không còn là “lá chắn” trước pháp luật.