Khi Vùng Vịnh "hắt hơi", cả châu Á "lâm trọng bệnh"

Không còn là dự báo, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã biến thành một cuộc khủng hoảng diện rộng, giáng đòn chí mạng vào "túi tiền" của hàng tỷ người dân châu Á. Từ những cuộc đình công rầm rộ tại Philippines đến làn sóng tích trữ nhu yếu phẩm tại Thái Lan, cả khu vực đang phải gánh chịu hệ lụy khủng khiếp từ một cuộc chiến nằm ngoài tầm kiểm soát. Khi 90% lượng dầu và hơn 80% khí hóa lỏng đi qua "điểm nghẽn" này đều đổ về phương Đông, châu Á bỗng chốc trở thành con tin trong ván bài địa chính trị đầy rủi ro của các siêu cường.

Cơn sốt giá nhiên liệu không chỉ làm tê liệt sản xuất mà còn đang châm ngòi cho những bất ổn chính trị âm ỉ, buộc các chính phủ phải chọn lựa giữa việc đa dạng hóa năng lượng hoặc tiếp tục "phơi mình" trước các cú sốc từ Trung Đông.

Khi Vùng Vịnh "hắt hơi", cả châu Á "lâm trọng bệnh"

Xung đột tại Trung Đông không chỉ là câu chuyện khu vực, mà đang nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực kinh tế trực diện đối với châu Á. Điểm nghẽn mang tên eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch – đang trở thành rủi ro mang tính hệ thống.

Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cảnh báo khoảng 90% lượng dầu và hơn 80% khí tự nhiên hóa lỏng đi qua tuyến này đều hướng về châu Á. Trong bối cảnh đó, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng không còn là rủi ro tiềm tàng, mà là một cú sốc thực sự.

Tác động đã bắt đầu hiện hữu. Giá nhiên liệu leo thang kéo theo chuỗi phản ứng dây chuyền: chi phí vận tải tăng, giá hàng hóa chịu áp lực, và tâm lý tích trữ xuất hiện tại nhiều nơi. Một số quốc gia ghi nhận đình công, biểu tình, thậm chí phải tính tới các biện pháp khẩn cấp để tiết kiệm năng lượng.

Sự khác biệt về khả năng chống chịu cũng dần lộ rõ. Các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Nhật Bản hay Singapore có thể “câu giờ” nhờ dự trữ và tiềm lực tài chính. Nhưng với nhiều quốc gia Đông Nam Á, nguồn dự trữ chỉ đủ duy trì trong vài chục ngày, khiến dư địa ứng phó trở nên hạn chế.

Ở tầng sâu hơn, khủng hoảng năng lượng đang kéo theo áp lực chính trị. Bất ổn xã hội gia tăng khi chi phí sinh hoạt tăng nhanh, trong khi các chính phủ phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa ổn định kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Song song đó, những tuyến vận tải khác như Biển Đỏ cũng đứng trước nguy cơ gián đoạn, khiến mạng lưới cung ứng năng lượng của khu vực bị dồn ép từ nhiều phía. Cảm giác “bị cuốn vào” một cuộc xung đột ngoài tầm kiểm soát đang ngày càng rõ rệt.

Trong bối cảnh này, lựa chọn không còn nhiều. Đa dạng hóa nguồn cung, tăng dự trữ chiến lược và thúc đẩy hợp tác khu vực đang trở thành những hướng đi bắt buộc. Một số sáng kiến liên kết năng lượng đã manh nha hình thành, cho thấy xu hướng tái cấu trúc đang diễn ra.

Khủng hoảng lần này phơi bày điểm yếu cốt lõi của châu Á: phụ thuộc sâu vào một hành lang năng lượng duy nhất. Và khi “van khóa” bị siết lại, cái giá phải trả không chỉ là kinh tế, mà còn là ổn định xã hội.

Giảm phụ thuộc sẽ là hành trình dài và tốn kém. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, chi phí của việc chậm thay đổi dường như còn lớn hơn rất nhiều.