Khi vàng “ăn đứt” cổ phiếu: VN-Index/XAU lao dốc không phanh

Dù thị trường chứng khoán Việt Nam đang giao dịch quanh vùng đỉnh lịch sử sau một năm tăng trưởng mạnh, nhưng nếu đặt lên bàn cân với vàng, cổ phiếu vẫn cho thấy sự lép vế rõ rệt. Đáng chú ý, tỷ lệ VN-Index/XAU – thước đo tương quan giữa chứng khoán Việt Nam và giá vàng thế giới – đã rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 10 năm qua, phản ánh xu hướng vàng ngày càng vượt trội so với cổ phiếu.

Vàng tăng gấp đôi, chứng khoán “chạy theo không kịp”

Sau 12 tháng, VN-Index tăng hơn 40%, một mức tăng được đánh giá là rất ấn tượng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động. Tuy nhiên, con số này vẫn trở nên khiêm tốn nếu so với giá vàng thế giới – đã tăng gần gấp đôi trong cùng khoảng thời gian.

Điều đáng nói là dù cả hai thị trường đều đang ở vùng đỉnh lịch sử, tỷ lệ VN-Index/XAU lại liên tục suy giảm. Theo dữ liệu thống kê, ít nhất trong vòng một thập kỷ qua, chưa bao giờ chỉ số này xuống thấp như hiện nay.

Downtrend kéo dài từ 2022, chưa thấy điểm đảo chiều

Xét về xu hướng dài hạn, VN-Index/XAU đã rơi vào “downtrend” liên tục kể từ đầu năm 2022 và đến nay vẫn chưa xuất hiện tín hiệu đảo chiều rõ ràng. Diễn biến này cho thấy tốc độ tăng trưởng của vàng vượt xa chứng khoán Việt Nam, phản ánh sự thay đổi trong khẩu vị đầu tư và tâm lý phòng thủ của dòng tiền.

Ở một góc nhìn đơn giản, có thể nói rằng “ôm vàng dễ thở hơn chơi cổ phiếu” trong giai đoạn vừa qua.

Ôm vàng: Lãi lớn, ít đau đầu

Dù giá vàng trong nước luôn có độ vênh nhất định so với giá thế giới do yếu tố thuế, tỷ giá và cung – cầu, nhưng xu hướng chung vẫn là đồng pha. Thực tế cho thấy, nhà đầu tư nắm giữ vàng từ bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ đến nay phần lớn đều có lãi, thậm chí mức sinh lời có thể tính bằng lần.

Ngược lại, chứng khoán là một “cuộc chơi” phức tạp hơn nhiều.

Chứng khoán tăng mạnh, nhưng đa số nhà đầu tư vẫn thua

Năm 2025, VN-Index tăng tới 40% và đóng cửa ở mức cao nhất lịch sử, song nghịch lý là phần lớn nhà đầu tư cá nhân lại không đạt được mức sinh lời tương ứng, thậm chí thua lỗ nếu lựa chọn sai cổ phiếu.

Sự phân hóa mạnh mẽ của thị trường khiến hiệu suất đầu tư chênh lệch đáng kể. Ngay cả các quỹ đầu tư chuyên nghiệp cũng gặp khó trong việc vượt chỉ số, đặc biệt khi thiếu vắng nhóm cổ phiếu “họ” Vingroup trong danh mục. Trái lại, các ETF ngoại – nhờ bám sát rổ chỉ số với tỷ trọng lớn ở nhóm cổ phiếu dẫn dắt – lại trở thành nhóm quỹ có hiệu suất tốt nhất, sau một thời gian dài từng thua VN-Index.

95% giao dịch ngắn hạn thua lỗ

Thực tế này cho thấy, việc duy trì hiệu suất đầu tư tốt trong dài hạn trên thị trường chứng khoán là không hề dễ dàng. Với nhóm nhà đầu tư ưa lướt sóng, rủi ro còn cao hơn. Nhiều lãnh đạo công ty chứng khoán từng thẳng thắn nhìn nhận rằng 95% giao dịch ngắn hạn trên thị trường là thua lỗ.

Ngay cả những “cá mập” nổi tiếng như Chủ tịch Dragon Capital Dominic Scriven hay ông Petri Deryng – người đứng đầu Pyn Elite Fund cũng từng khẳng định không thể dự báo chính xác diễn biến thị trường trong ngắn hạn. Điều này càng trở nên bất khả thi với nhà đầu tư cá nhân – nhóm chiếm tới 90% giá trị giao dịch hàng ngày.

Vàng vượt trội, nhưng không phải “chén thánh”

Ở thời điểm hiện tại, vàng rõ ràng đang là kênh đầu tư mang lại hiệu suất vượt trội so với chứng khoán. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng không có tài sản nào luôn thắng trong mọi chu kỳ. Ngay cả khi chứng khoán kém thuận lợi, vẫn sẽ có những nhà đầu tư kiếm được lợi nhuận vượt xa vàng – và ngược lại.

Dẫu vậy, vàng vẫn được đánh giá là kênh đầu tư “nhàn đầu” hơn, ít biến động bất ngờ và đặc biệt đóng vai trò tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị và kinh tế.

Việc các ngân hàng trung ương toàn cầu liên tục gia tăng dự trữ vàng nhằm giảm phụ thuộc vào USD đang trở thành một luận điểm quan trọng, hỗ trợ cho xu hướng tăng dài hạn của kim loại quý này.