Khi "tiền bẩn" tìm đường "ẩn náu" trong tài sản mã hóa.

Tiền số ngày càng được hợp pháp hóa và phổ biến, nhưng đồng thời vẫn tiếp nhận dòng tiền phi pháp từ tội phạm mạng, lừa đảo và tống tiền. Các sàn lớn như Binance, OKX trở thành kênh giao dịch tiền “bẩn”, trong khi các cơ sở đổi tiền mặt từ crypto làm gia tăng rủi ro rửa tiền toàn cầu. Xu hướng này đặt ra thách thức nghiêm trọng về giám sát và minh bạch thị trường.

Dòng vốn từ các nhóm tội phạm và lừa đảo vẫn ồ ạt đổ vào sàn tiền số lớn, phơi bày rủi ro tiềm ẩn ngay giữa lúc tiền điện tử dần hòa nhập vào hệ thống tài chính chính thống.

Sự chấp nhận tiền số trên toàn cầu đang lên đến đỉnh điểm, với sự ủng hộ công khai từ các chính trị gia cấp cao như Tổng thống Donald Trump – người thậm chí đã thành lập doanh nghiệp tiền số riêng (World Liberty Financial). Tuy nhiên, mặt trái tối tăm của ngành này vẫn âm thầm mở rộng: các sàn giao dịch tiền số vẫn đang đón nhận luồng tiền khổng lồ từ tội phạm.

Theo điều tra chung của nhiều cơ quan báo chí quốc tế, bao gồm New York Times, hơn 28 tỷ USD có dính líu đến hoạt động phi pháp đã chảy vào các sàn tiền số trong hai năm gần đây. Dòng tiền này khởi phát từ các nhóm tin tặc, lừa đảo, hoặc tống tiền, kéo dài "chân rết" từ Mỹ đến Myanmar, và tập trung bơm vào những sàn giao dịch lớn nhất, nơi tiền mặt dễ dàng được quy đổi sang Bitcoin, Ether và các loại tiền số khác.

Tiền số lên ngôi, nhưng tiền bẩn vẫn tuôn chảy

Từ những ngày đầu gắn liền với chợ đen, tiền số đã phát triển thành một ngành công nghiệp tỷ đô hợp pháp. Các sàn giao dịch lớn đã cam kết mạnh tay xử lý tội phạm. Điển hình là Binance, từng chấp nhận nộp phạt 4,3 tỷ USD cho chính phủ Mỹ vào năm 2023 vì vi phạm quy định chống rửa tiền, sau khi xử lý giao dịch cho các nhóm khủng bố như Hamas và Al Qaeda.

Thế nhưng, sự mâu thuẫn càng trở nên gay gắt khi chính gia đình ông Trump biến tiền số thành trụ cột kinh doanh, với thỏa thuận trị giá 2 tỷ USD giữa startup World Liberty Financial và Binance. Động thái gây tranh cãi hơn cả là việc Tổng thống Trump ân xá cho nhà sáng lập Binance, Changpeng Zhao, sau khi công ty nhận tội tiếp tay rửa tiền.

Cùng lúc, Bộ Tư pháp Mỹ đã nới lỏng khả năng truy tố tội phạm tài sản số bằng cách giải tán nhóm chuyên trách, với lý do ưu tiên truy tìm khủng bố và ma túy hơn là xử lý các nền tảng diễn ra giao dịch phi pháp. Điều này càng tạo ra một môi trường lỏng lẻo cho tội phạm.

'Mắt xích then chốt' và lỗ hổng giám sát

Phân tích điều tra đã làm lộ ra những mắt xích rửa tiền tinh vi. Huione Group, một tập đoàn tài chính ở Campuchia bị Mỹ cấm tiếp cận hệ thống ngân hàng vì là “mắt xích then chốt” cho hoạt động lừa đảo, đã tuồn hơn 400 triệu USD tiền số vào sàn Binance từ năm 2023. Dù bị cảnh báo, dòng tiền từ một số ví của Huione vẫn tiếp tục chảy vào Binance và OKX.

Các sàn lớn như Binance và OKX đều phủ nhận việc cố ý tiếp tay, nhưng chuyên gia Jonathan Reiter, CEO hãng theo dõi tiền số ChainArgos, chỉ ra lỗ hổng lớn trong giám sát. Ông đặt vấn đề về sự thiếu sót của Binance khi một nhóm tin tặc như Lazarus đánh cắp lượng lớn Ether và nhanh chóng chuyển đổi qua nền tảng hoán đổi, sau đó 900 triệu USD Ether lại đổ dồn vào 5 tài khoản nạp của Binance một cách đột ngột. “Binance lẽ ra phải phát hiện ra những giao dịch này,” ông nói.

Cửa hàng đổi tiền mặt: không gian mới của tội phạm tài chính

Một khía cạnh nguy hiểm khác là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các cửa hàng đổi tiền mặt từ tiền số ở Đông Âu và châu Á, biến chúng thành không gian rửa tiền ẩn danh mới. Tại Hong Kong, đã có hơn 2,5 tỷ USD giao dịch qua các điểm đổi này trong năm 2024.

Những cơ sở này, thường không yêu cầu giấy tờ tùy thân, hoạt động chủ yếu dựa vào các sàn giao dịch lớn. Binance, OKX và Bybit đã nhận tổng cộng 531 triệu USD từ những điểm đổi tiền này trong năm ngoái.

Ông Richard Sanders, chuyên gia truy vết tiền số, cảnh báo: “Các điểm đổi tiền này có thể tiếp tay cho tội phạm tài chính ở mức độ gần như không giới hạn.”