Khi sinh viên biến chợ dân sinh thành sản phẩm trải nghiệm

Xuất phát từ một dự án học phần, nhóm sinh viên Học viện Ngoại giao đã xây dựng "Beyond the Basket" - mô hình trải nghiệm đời sống địa phương dành riêng cho cộng đồng người nước ngoài tại Hà Nội, lấy chợ dân sinh làm trung tâm.

Trong bối cảnh nhu cầu trải nghiệm bản địa chân thực ngày càng tăng cao, dự án không chỉ lấp đầy một khoảng trống văn hóa mà còn mở ra câu hỏi về tiềm năng thương mại hóa và nhân rộng của một mô hình du lịch trải nghiệm được sinh ra từ nghiên cứu thực chứng.

Ngành du lịch toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình “tham quan” (sightseeing) sang “trải nghiệm hòa nhập” (immersive experience). Tại các đô thị lớn ở châu Á, cộng đồng expat (người nước ngoài sinh sống và làm việc tại địa phương) không còn mặn mà với những tour du lịch rập khuôn, mà thay vào đó, họ tìm kiếm sự gắn kết sâu sắc hơn đối với đời sống bản địa.

Hiểu được xu hướng phát triển đó, dự án “Beyond the Basket” đã kiến tạo một không gian trải nghiệm mang tính kết nối văn hóa ẩm thực tại chợ dân sinh, một biểu tượng cho nét văn hóa truyền thống Việt Nam nhưng cũng là nơi khiến người nước ngoài e dè nhất vì rào cản ngôn ngữ. Đây chính là điểm chạm mà "Beyond the Basket" khai thác.

Đầu bếp Dương Thị Hải Anh đồng hành cùng người tham gia trong hoạt động đi chợ

Điểm khác biệt cốt lõi của “Beyond the Basket” khiến dự án thu hút hơn so với các hoạt động nằm ở tư duy thiết kế trải nghiệm có cấu trúc và logic học tập rõ ràng. Hành trình được chia làm hai giai đoạn bổ trợ lẫn nhau: bắt đầu bằng một buổi talkshow trang bị kiến thức nền tảng về văn hóa đi chợ của người Việt và các kỹ năng giao tiếp cơ bản. Đây là bước giải mã quan trọng giúp khách nước ngoài hiểu được những quy tắc ngầm định trong giao thương tại địa phương. Sau đó, họ bước vào thử thách thực tế “Go Beyond the Basket” để trực tiếp thực hành những gì đã học. Toàn bộ lộ trình này không chỉ tạo ra giá trị giải trí thuần túy mà còn mang lại giá trị kép: giúp người tham gia sở hữu kỹ năng sống thực tiễn và sự tự tin khi hòa nhập văn hóa.

Các đội chơi bắt đầu thực hiện thử thách mua nguyên liệu tại chợ Châu Long

Nhìn dưới lăng kính kinh tế và quản trị du lịch, “Beyond the Basket” sở hữu những nền tảng vững chắc để chuyển mình thành một sản phẩm thương mại có khả năng tăng trưởng mạnh mẽ. Tiềm năng này trước hết nằm ở mô hình hợp tác B2B (Business-to-Business) đầy hứa hẹn. Dự án có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong quy trình hội nhập dành cho lao động nước ngoài khi họ bắt đầu nhiệm kỳ tại Việt Nam. Thay vì những buổi định hướng khô khan trong văn phòng, việc đưa nhân sự ra thực địa tại chợ dân sinh mang lại hiệu quả kép: vừa giải tỏa cú sốc văn hóa, vừa xây dựng mối liên kết cảm xúc bền chặt với địa phương ngay từ những ngày đầu.

Thứ hai là khả năng mở rộng quy mô dựa trên tính đồng nhất của văn hóa chợ tại Việt Nam. Với một khung chương trình đã được chuẩn hóa từ nghiên cứu thực chứng của sinh viên Học viện Ngoại giao, mô hình này hoàn toàn có thể chuyển giao hoặc nhân rộng sang các đô thị lớn có cộng đồng người nước ngoài phát triển mạnh và hệ thống chợ dân sinh phong phú như TP.HCM, Đà Nẵng. Việc bản địa hóa nội dung theo đặc thù ngôn ngữ và tập quán giao thương của từng vùng miền không chỉ làm phong phú sản phẩm mà còn tạo ra một mạng lưới trải nghiệm xuyên suốt cho du khách.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên mà các giá trị ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) đang trở thành thước đo cho sự thành công của doanh nghiệp, “Beyond the Basket” nổi lên như một hình mẫu của du lịch tác động. Dự án không chỉ trực tiếp thúc đẩy tiêu dùng và nhu cầu mua sắm tại các sạp hàng nhỏ, đồng thời góp phần bảo tồn giá trị của chợ truyền thống trước làn sóng lấn lướt của các siêu thị hiện đại. Đây chính là điểm chạm quan trọng để dự án thu hút các nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm lợi nhuận tài chính mà còn tìm kiếm những giá trị nhân văn và sự phát triển bền vững cho cộng đồng bản địa.

Phát biểu khai mạc, chị Đào Minh Châu - Trưởng ban Tổ chức chia sẻ về lý do sáng lập dự án: “Khi xây dựng Beyond The Basket, mình nhận thấy nhiều người nước ngoài sống lâu ở Hà Nội nhưng chưa thực sự có cơ hội trải nghiệm đời sống chợ dân sinh. Không phải vì họ thiếu sự tò mò, mà vì họ thiếu một điểm khởi đầu đủ an toàn và gần gũi. Dự án ra đời với mong muốn trở thành một ‘cây cầu’, giúp mọi người từng bước kết nối với nhịp sống địa phương theo cách tự nhiên và chân thực nhất”.

Ban tổ chức Workshop “Beyond the Basket”

Sự thành công bước đầu của “Beyond the Basket” chứng minh rằng những mô hình có giá trị thực tiễn không nhất thiết phải đến từ các phòng lab công nghệ hay các vườn ươm khởi nghiệp triệu đô. Đôi khi, ý tưởng nảy sinh từ những quan sát đời thường về đời sống đô thị và được hiện thực hóa bởi những người trẻ dám nghĩ dám làm. Dự án không chỉ đơn thuần là một bài tập trên trường, mà còn là một lời gợi mở cho ngành du lịch về cách khai thác những tiềm năng của chất liệu bản địa bình dị để phát triển thành sản phẩm cao cấp. Câu hỏi đặt ra cho cộng đồng doanh nghiệp lúc này không phải là liệu mô hình này có tiềm năng hay không, mà là ai sẽ là người đồng hành để đưa "chiếc giỏ" này đi xa hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam.