Iran và cuộc chơi mới: Học Ukraine để đối đầu Mỹ và Israel?

Từ chiến trường Ukraine, Iran được cho là đang âm thầm nghiên cứu những thay đổi quan trọng trong chiến tranh hiện đại, từ drone giá rẻ đến chiến thuật tác chiến dài hơi, trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ và Israel ngày càng phức tạp.

Drone và AI trở thành trọng tâm chiến lược

Một trong những bài học nổi bật mà Iran tiếp thu từ chiến trường Ukraine là vai trò ngày càng quan trọng của máy bay không người lái (drone) trong chiến tranh hiện đại.

Iran và cuộc chơi mới: Học Ukraine để đối đầu Mỹ và Israel?

Theo các nghiên cứu được báo Financial Times dẫn lại, Iran đã quan sát cách các loại drone được sử dụng rộng rãi trong xung đột Nga – Ukraine, đặc biệt là ưu thế về chi phí thấp nhưng hiệu quả cao trong trinh sát và tấn công, cũng như khả năng xuyên thủng một số hệ thống phòng không hiện đại.

Từ đó, Tehran đặc biệt chú ý tới các dòng drone cỡ nhỏ, đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ in 3D để tăng tốc sản xuất và giảm chi phí. Bên cạnh đó, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống vũ khí và quy trình tác chiến cũng được đẩy mạnh, khi Iran điều chỉnh giáo trình huấn luyện quân sự để phản ánh thực tiễn chiến trường Ukraine.

Các tài liệu cho thấy Iran đang xem xét không chỉ AI, mà cả những công nghệ mới như lượng tử và nano trong lĩnh vực quân sự.

Ứng dụng thực tiễn trong tác chiến

Những bài học này nhanh chóng được chuyển hóa thành thực tế. Theo Wall Street Journal, các lực lượng thân Iran đã sử dụng drone FPV (điều khiển góc nhìn thứ nhất), vốn phổ biến tại Ukraine, trong một số cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu của Mỹ tại Iraq.

Đáng chú ý, một số drone được trang bị cáp quang điều khiển, giúp giảm phụ thuộc vào tín hiệu vô tuyến, từ đó hạn chế hiệu quả của các biện pháp gây nhiễu điện tử.

Không chỉ học trực tiếp từ chiến trường Ukraine, Iran còn tiếp nhận kinh nghiệm thông qua hợp tác quân sự với Nga. Trong quá trình tác chiến tại Ukraine, Nga đã cải tiến đáng kể các dòng drone, nâng cao tầm bay, hệ thống dẫn đường và mở rộng năng lực sản xuất trong nước. Điều này giúp Iran tiếp cận thêm công nghệ và dữ liệu thực chiến để phục vụ phát triển năng lực quân sự.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng xu hướng sử dụng drone không chỉ giới hạn trên không. Ngay cả các hệ thống drone hải quân đơn giản của Iran cũng có thể gây rủi ro lớn tại các khu vực chiến lược như eo biển Hormuz, nơi có địa hình hẹp và dễ bị tổn thương trước các đòn tấn công bất đối xứng.

Chuẩn bị cho chiến tranh kéo dài

Bên cạnh yếu tố công nghệ, Iran cũng rút ra bài học quan trọng về khả năng duy trì một cuộc chiến dài hơi trong điều kiện bị trừng phạt.

Theo ông Sean Wiswesser, cựu sĩ quan cấp cao của CIA, kinh nghiệm của Nga cho thấy một quốc gia vẫn có thể duy trì hoạt động quân sự và kinh tế trong điều kiện chịu cấm vận nếu đủ khả năng thích nghi và tái cấu trúc nội bộ.

Iran vốn đã có kinh nghiệm lâu năm trong môi trường bị trừng phạt, với mạng lưới thương mại phi chính thức giúp duy trì nền kinh tế. Điều này khiến Tehran tin rằng họ có thể “chịu đựng” áp lực bên ngoài mà không cần thay đổi căn bản chiến lược hiện tại.

Các phân tích nội bộ cho thấy Iran cũng đang hướng tới cải tổ tổ chức quân đội theo hướng linh hoạt hơn, bao gồm tuyển dụng chuyên gia, đổi mới huấn luyện và đầu tư mạnh vào công nghệ mới như drone, laser và các nền tảng không gian.

Thách thức đối với Mỹ và phương Tây

Việc Iran nhanh chóng tiếp thu kinh nghiệm từ chiến sự Ukraine được đánh giá là yếu tố tạo ra thách thức mới đối với Mỹ và các đồng minh.

Các chuyên gia cảnh báo lực lượng Mỹ hoạt động gần Iran có thể trở thành mục tiêu của các loại drone giá rẻ nhưng hiệu quả cao, đặc biệt trong môi trường tác chiến ven biển.

Trong khi đó, Washington cũng đang chịu áp lực về phân bổ nguồn lực quân sự. Các hệ thống phòng không chủ lực như Patriot hay THAAD hiện phải trải rộng cho nhiều điểm nóng, từ Ukraine đến Trung Đông, khiến khả năng ứng phó trước các mối đe dọa từ Iran bị phân tán.